Ngày 9/10/2026, lãnh đạo chính quyền Myanmar do quân đội hậu thuẫn đã tới Malaysia để tiến hành các cuộc thảo luận, trong bối cảnh hai quốc gia Đông Nam Á này đang phối hợp triển khai việc hồi hương hàng nghìn công dân Myanmar, bất chấp những chỉ trích từ cộng đồng quốc tế liên quan đến việc bàn giao những người trở về nước.
Theo AP, Chuyến thăm Malaysia của ông Min Aung Hlaing cho thấy sự gia tăng tiếp xúc giữa Myanmar và một số quốc gia thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), trong bối cảnh khối này vẫn duy trì việc không mời các nhà lãnh đạo Myanmar tham dự những cuộc họp cấp cao kể từ cuộc chính biến năm 2021, sự kiện châm ngòi cho các cuộc kháng chiến vũ trang tại nước này.
Chuyến thăm diễn ra bốn ngày sau khi gần 1.500 công dân Myanmar từ Malaysia trở về nước. Cao ủy Liên Hợp Quốc về người tị nạn (UNHCR) và các tổ chức nhân quyền đã chỉ trích hoạt động hồi hương, cảnh báo rằng tình hình an ninh và nhân đạo tại một số khu vực ở Myanmar vẫn bất ổn, khiến những người trở về có nguy cơ bị đàn áp hoặc cưỡng ép nhập ngũ tại các vùng đang xảy ra xung đột.
Các quan chức Malaysia đã đón ông Min Aung Hlaing tại Sân bay Quốc tế Kuala Lumpur. Theo kế hoạch, ông sẽ có cuộc gặp với Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim vào thứ Năm.
Trong tuyên bố đưa ra hôm thứ Tư, Bộ Ngoại giao Myanmar cho biết ông Min Aung Hlaing đã tham dự và phát biểu tại một cuộc gặp kín với giới doanh nghiệp nhằm thúc đẩy đầu tư và hợp tác kinh tế giữa hai nước.
Theo bản tin tối của đài truyền hình nhà nước MRTV, ông Min Aung Hlaing khẳng định với các nhà đầu tư Malaysia rằng Myanmar đang trên lộ trình hướng tới dân chủ và chính quyền của ông đang nỗ lực khôi phục ổn định.
Ông kêu gọi các doanh nghiệp Malaysia “tự tin đầu tư” vào Myanmar trong các lĩnh vực thực phẩm, nông nghiệp, chăn nuôi, xây dựng, ngân hàng, y tế, giáo dục và công nghệ.
Về hoạt động hồi hương, Malaysia cho biết khoảng 5.000 công dân Myanmar, bao gồm những người đã trở về nước hôm Chủ nhật, đã đồng ý hồi hương theo từng đợt. Theo Bộ Nội vụ Malaysia, tính đến cuối tháng 8, có 11.804 công dân Myanmar bị giam giữ tại các cơ sở tạm giữ người nhập cư trên khắp nước này.
Hiện chưa rõ trong số những người hồi hương có người thuộc cộng đồng Hồi giáo Rohingya hay không. Đây là nhóm thiểu số phải đối mặt với tình trạng đàn áp tại Myanmar và không được công nhận quyền công dân.
Malaysia hiện là nơi cư trú của khoảng 215.600 người tị nạn và người xin tị nạn đăng ký với UNHCR, trong đó có khoảng 126.000 người Rohingya, một trong những cộng đồng người tị nạn lớn nhất Đông Nam Á. Tuy tiếp nhận số lượng lớn người tị nạn, Malaysia không tham gia Công ước về vị thế người tị nạn của Liên Hợp Quốc và vẫn coi họ là những người di cư không có giấy tờ hợp lệ.
Cộng đồng Rohingya cũng đang đối mặt với thái độ thù địch ngày càng gia tăng trong một bộ phận công chúng Malaysia, xuất phát từ sự gia tăng số lượng người tị nạn cùng những lo ngại liên quan đến việc làm, dịch vụ công và an ninh.
Thủ tướng Anwar Ibrahim đã bảo vệ chính sách hồi hương, coi đây là một nỗ lực ngoại giao nhằm tìm kiếm giải pháp lâu dài. Ông nhấn mạnh Malaysia không thể tiếp nhận người tị nạn vô thời hạn và Myanmar phải có trách nhiệm đối với công dân của mình.
Trong khi đó, ông Min Aung Hlaing đã đẩy mạnh các hoạt động ngoại giao kể từ khi nhậm chức Tổng thống Myanmar vào tháng 4, sau cuộc bầu cử bị các nhà phê bình cáo buộc là được dàn dựng nhằm củng cố quyền lực của quân đội.
Chuyến thăm Malaysia hôm thứ Tư nằm trong nỗ lực khôi phục quan hệ với các nước trong khu vực, vốn xấu đi sau khi ông Min Aung Hlaing, khi đó giữ chức Tổng tư lệnh quân đội Myanmar, lật đổ chính quyền của bà Aung San Suu Kyi vào tháng 2/2021.
Đây cũng là chuyến thăm thứ năm của ông Min Aung Hlaing tới một quốc gia thành viên ASEAN, sau Lào, Thái Lan, Việt Nam và Campuchia, trong nỗ lực khôi phục vị thế của ông trong khối gồm 11 thành viên.
Tuy nhiên, chuyến thăm đã vấp phải sự chỉ trích từ các tổ chức hoạt động và giám sát xung đột. Tổ chức giám sát độc lập Armed Conflict Location and Event Data (ACLED) cho rằng cuộc gặp có thể giúp chính quyền của ông Min Aung Hlaing củng cố tính chính danh trên trường quốc tế thông qua hợp tác giải quyết vấn đề người tị nạn.
“Nếu không có hành động thiết thực nào để giải quyết cuộc nội chiến tại Myanmar, việc hồi hương vẫn là một bước đi đầy rủi ro, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người tị nạn, đặc biệt là người Rohingya”, bà Sindy Ajara, chuyên gia phân tích khu vực châu Á – Thái Bình Dương của ACLED, nhận định trong một tuyên bố.
Tuy nhiên, chuyến thăm đã vấp phải sự chỉ trích từ các tổ chức hoạt động và giám sát xung đột. Tổ chức giám sát độc lập Armed Conflict Location and Event Data (ACLED) cho rằng việc hợp tác giải quyết vấn đề người tị nạn có thể giúp chính quyền của ông Min Aung Hlaing củng cố tính chính danh trên trường quốc tế.
Bà Sindy Ajara, chuyên gia phân tích khu vực châu Á – Thái Bình Dương của ACLED, cảnh báo: “Nếu không có hành động thiết thực nào để giải quyết cuộc nội chiến tại Myanmar, việc hồi hương vẫn là một bước đi đầy rủi ro, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người tị nạn, đặc biệt là người Rohingya”.
Thế Nguyễn