Chuyến thăm Ba Lan của Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius cho thấy những chuyển động đáng chú ý trong quan hệ giữa Berlin và Warsaw, đặc biệt trên lĩnh vực quân sự. Trong bài viết “Những người bạn tỏ ra thân thiết – Pistorius thăm Ba Lan”, đăng trên báo Thế Giới Trẻ (Đức) ngày 21/11/2026, nhà báo Reinhard Lauterbach, từ Poznań, đã phân tích những biểu hiện xích lại gần nhau giữa hai quốc gia, qua đó gợi mở những vấn đề về chiều hướng phát triển quan hệ Đức – Ba Lan trong cấu trúc an ninh châu Âu.

Trong chuyến thăm Warsaw ngày 20/11, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius đã nhất trí về việc xây dựng các kế hoạch hợp tác cụ thể hơn giữa hai nước, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp quốc phòng, bắt đầu từ tháng 1/2027. Việc các đơn vị công binh Đức và Ba Lan cùng triển khai hệ thống chướng ngại vật chống tăng dọc tuyến biên giới giữa Ba Lan và vùng Kaliningrad của Nga được xem là minh chứng cho sự hợp tác tốt đẹp giữa hai nước. Hình ảnh những chiếc máy xúc của Đức và Ba Lan sát cánh bên nhau trên vùng đất cát Masuria trở thành biểu tượng trực quan của sự xích lại gần nhau này.
Tuy nhiên, theo tác giả, những hình ảnh đó phần nào nhằm che lấp một thực tế rằng sự hiện diện của binh sĩ Đức trên lãnh thổ Ba Lan vẫn là vấn đề nhạy cảm, mang nặng những di sản lịch sử và căng thẳng chính trị. Chính trị gia Ba Lan Jarosław Kaczyński từng tuyên bố rằng quân đội Đức không thể hiện diện trên đất Ba Lan “ít nhất là trong 200 năm nữa”, bất kể hai nước có cùng nằm trong một liên minh quân sự hay không. Việc Đức tạm thời triển khai các hệ thống phòng không Patriot tại miền Đông Ba Lan nhằm đối phó với mối đe dọa từ máy bay không người lái cũng là vấn đề mà các bên chủ động tránh đề cập. Dường như các lực lượng chính trị tại Ba Lan đều cảm thấy nhẹ nhõm khi đợt triển khai này kết thúc.
Thái độ của Warsaw đối với tiến trình tái vũ trang của Đức cũng chứa đựng không ít mâu thuẫn. Một mặt, Ba Lan khó có thể chỉ trích Berlin khi Đức đang đi theo hướng mà Warsaw từ lâu chủ trương, đó là tăng cường năng lực quân sự để đối phó với Nga. Đây cũng là lập trường mà Ba Lan từng kiên trì theo đuổi trong thời kỳ Đức còn phụ thuộc vào nguồn cung khí đốt của Nga thông qua hệ thống đường ống Nord Stream. Mặt khác, Warsaw hiểu rõ rằng một khi Berlin đẩy mạnh tiến trình tái vũ trang, tiềm lực kinh tế và khả năng huy động nguồn lực tài chính của Đức sẽ vượt xa Ba Lan.
Thực tế này vừa đặt ra thách thức đối với tham vọng xây dựng “lực lượng quân đội chính quy mạnh nhất ở sườn phía Đông NATO” của Ba Lan, vừa làm nổi bật những lợi ích thiết thực mà Warsaw có thể thu được từ hợp tác quốc phòng với Berlin. Nguồn ngân sách quốc phòng dồi dào của Đức có thể mang lại những đơn đặt hàng quy mô lớn cho các doanh nghiệp sản xuất vũ khí Ba Lan. Theo quy luật kinh tế của ngành công nghiệp quốc phòng, các hợp đồng xuất khẩu lớn cho phép mở rộng quy mô sản xuất, qua đó giảm chi phí trên mỗi đơn vị sản phẩm và tạo điều kiện thuận lợi cho việc trang bị vũ khí trong nước. Trong bối cảnh gánh nặng nợ công gia tăng do chương trình tái vũ trang đầy tham vọng, bất kỳ cơ hội nào giúp giảm bớt áp lực tài chính cũng có ý nghĩa đáng kể đối với Warsaw.
Tuy nhiên, điểm nghịch lý trong những tính toán trên là Berlin về cơ bản cũng đang theo đuổi những mục tiêu tương tự nhằm phục vụ lợi ích của ngành công nghiệp quốc phòng Đức. Trong khi đó, xuất phát từ những tính toán chính trị và chiến lược, Ba Lan đã dành một phần đáng kể trong ngân sách quốc phòng trị giá hàng tỷ USD cho các chương trình hợp tác quân sự với Mỹ. Thông qua việc thành lập các liên doanh với những tập đoàn sản xuất vũ khí Mỹ ngay trên lãnh thổ Ba Lan, Warsaw kỳ vọng trở thành cửa ngõ đưa các sản phẩm quốc phòng Mỹ thâm nhập sâu hơn vào thị trường châu Âu.
Về dài hạn, Ba Lan đang đặt cược vào khả năng trở thành đối tác ưu tiên của Washington tại châu Âu – một tham vọng trực tiếp thách thức vị thế của Đức. Theo nhận định của tác giả, sự giao thoa và cạnh tranh giữa các lợi ích kinh tế, quân sự và địa chính trị có nguy cơ làm nảy sinh những xung đột lợi ích nghiêm trọng giữa Berlin và Warsaw, đặc biệt khi nguồn lực tài chính dành cho các chương trình tái vũ trang dần trở nên hạn hẹp. Khi đó, những biểu hiện hòa hợp hiện nay trong quan hệ Đức – Ba Lan có thể sẽ phải đối mặt với những phép thử thực chất.
Theo phân tích của ASEAN News, sự xích lại gần nhau giữa Đức và Ba Lan trong lĩnh vực quân sự mang dáng dấp của một giải pháp “chữa cháy” hơn là sự hội tụ lợi ích chiến lược lâu dài. Trong bối cảnh EU phải huy động nguồn lực lớn để hỗ trợ Ukraine, đồng thời chịu sức ép kinh tế từ cuộc đối đầu với Nga, đặc biệt là những hệ lụy của khủng hoảng năng lượng, chi phí sản xuất gia tăng và áp lực ngân sách, việc tăng cường hợp tác công nghiệp quốc phòng được xem là một phương thức chia sẻ gánh nặng tài chính và duy trì năng lực quân sự. Tuy nhiên, đằng sau những biểu hiện đoàn kết vẫn tồn tại sự cạnh tranh về lợi ích kinh tế, vị thế địa chính trị và ảnh hưởng đối với cấu trúc an ninh châu Âu. Khi nguồn lực tài chính ngày càng thu hẹp, những mâu thuẫn này có nguy cơ bộc lộ rõ nét hơn. Điều đó cho thấy chính sách đối đầu với Nga và hỗ trợ Ukraine không chỉ đặt EU trước những thách thức kinh tế nặng nề, mà còn tiềm ẩn nguy cơ làm sâu sắc thêm những rạn nứt trong nội bộ khối.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/533764.ziemlich-beste-freunde.html
Bài viết cùng chuyên mục
Nhật Bản đứng giữa Trung Quốc, Nga và trật tự thế giới đang thay đổi dưới thời Trump
Đảng Quốc đại Ấn Độ cảnh báo sẽ tiếp tục biểu tình phản đối Meta sau các vụ đụng độ với cảnh sát
Pháp: Từ nghi vấn liên hệ với phe cực hữu đến tranh cãi về đặc quyền cảnh sát
Giáo dục – Đào tạo: Từ học để biết đến kiến tạo tương lai
Ba cường quốc, bốn điểm đồng thuận và câu hỏi về vị thế châu Âu
APEC 2026: Giữa đối đầu chiến lược và xu hướng đa cực hóa

