Chỉ vỏn vẹn bốn điểm, thiếu những cam kết cụ thể, tuyên bố chung sau hội nghị thượng đỉnh ngày 19/11 giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump dường như bộc lộ nhiều bất đồng hơn là đồng thuận. Trong bài viết “Ai không có mặt – Cuộc gặp giữa Tập Cận Bình, Putin và Trump”, đăng trên báo Thế Giới Trẻ (Junge Welt, Đức) ngày 20/11/2026, nhà báo Jörg Kronauer phân tích những khác biệt trong lập trường của ba cường quốc, đồng thời đặt câu hỏi về ý nghĩa thực chất của cuộc gặp đối với cục diện chính trị quốc tế.

Những bất đồng chiến lược phía sau cuộc gặp ba cường quốc
Một trong những điểm được nhấn mạnh trong tuyên bố sau hội nghị là nguyên tắc không để xảy ra chiến tranh hạt nhân. Tuy nhiên, đằng sau sự đồng thuận mang tính nguyên tắc này là những khác biệt sâu sắc về lợi ích và tính toán chiến lược giữa Washington, Moscow và Bắc Kinh.
Đối với Tổng thống Donald Trump, việc thúc đẩy Trung Quốc tham gia các cuộc đàm phán kiểm soát và giải trừ vũ khí hạt nhân xuất phát từ những thách thức ngày càng lớn đối với chiến lược răn đe của Mỹ. Washington không chỉ phải duy trì thế cân bằng hạt nhân với Moscow mà còn phải tính đến việc Bắc Kinh từng bước mở rộng kho vũ khí hạt nhân, vốn có quy mô nhỏ hơn đáng kể so với hai cường quốc còn lại.
Trong khi đó, Trung Quốc tiếp cận vấn đề từ một góc nhìn khác. Bắc Kinh coi việc tăng cường năng lực răn đe hạt nhân là một phần trong nỗ lực thu hẹp khoảng cách chiến lược với Mỹ, đồng thời không muốn chấp nhận những ràng buộc có thể hạn chế khả năng bảo đảm an ninh quốc gia khi tương quan lực lượng vẫn chưa cân bằng.
Chính sự khác biệt về lợi ích cốt lõi khiến triển vọng đạt được một thỏa thuận kiểm soát vũ khí thực chất trở nên hạn chế. Bởi vậy, theo cách nhìn của nhà báo Jörg Kronauer, tuyên bố ngăn ngừa chiến tranh hạt nhân trước hết là một công thức ngoại giao có khả năng dung hòa lập trường các bên, nhưng chưa tạo ra nghĩa vụ hay cam kết cụ thể nào.
Bên cạnh vấn đề hạt nhân, nội dung hợp tác về mở rộng sản xuất các sản phẩm lọc dầu cũng phản ánh những ưu tiên kinh tế riêng biệt, trong đó có mong muốn của Tổng thống Trump về việc gia tăng nguồn cung dầu diesel giá rẻ. Tuy nhiên, điểm gây chú ý hơn cả là vấn đề quyền miễn trừ của đại diện quốc gia và việc bảo vệ lợi ích quốc gia trước các cơ chế tài phán quốc tế.
Theo lập luận của Kronauer, dù cùng quan tâm đến việc hạn chế sự can thiệp từ bên ngoài, ba cường quốc lại có những động cơ và mục tiêu khác nhau.
Đối với Mỹ, tác giả đặt vấn đề về trách nhiệm pháp lý liên quan đến các hoạt động quân sự của Washington và sự ủng hộ của Mỹ đối với Israel trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông. Đây là những vấn đề gây tranh cãi sâu sắc trong luật pháp và quan hệ quốc tế, đặc biệt liên quan đến thẩm quyền của các thiết chế tài phán quốc tế và trách nhiệm của các quốc gia trước những cáo buộc vi phạm luật nhân đạo.
Với Trung Quốc, trọng tâm được tác giả xác định là bảo vệ các yêu sách chủ quyền và lợi ích chiến lược tại Biển Đông, đồng thời hạn chế khả năng các nước phương Tây sử dụng những cơ chế pháp lý quốc tế để gây sức ép đối với Bắc Kinh.
Trong trường hợp Nga, vấn đề trở nên phức tạp hơn do cuộc chiến tại Ukraine và những tranh chấp pháp lý quốc tế phát sinh từ cuộc xung đột. Kronauer cho rằng các nước thành viên NATO ở châu Âu đang sử dụng những cơ chế tài phán quốc tế như một công cụ trong cạnh tranh địa chính trị với Moscow. Tuy nhiên, đây là cách diễn giải của tác giả, cần được phân biệt với các lập luận pháp lý về trách nhiệm đối với những hành vi vi phạm luật pháp quốc tế.
Như vậy, sự tương đồng giữa ba cường quốc chủ yếu nằm ở mong muốn bảo vệ không gian hành động chiến lược và hạn chế những ràng buộc từ bên ngoài. Trong khi đó, sự khác biệt lại thể hiện ở mục tiêu cụ thể, phạm vi lợi ích và những vấn đề pháp lý mà mỗi bên đang phải đối mặt.
Châu Âu và câu hỏi về vị thế trong trật tự quyền lực thế giới
Dẫu kết quả chính thức chỉ dừng lại ở những thỏa hiệp hạn chế, cuộc gặp kéo dài 80 phút tại Thâm Quyến, theo phân tích của Kronauer, vẫn mang ý nghĩa chính trị vượt ra ngoài nội dung của bản tuyên bố chung.
Tác giả bác bỏ cách so sánh cuộc gặp với một hội nghị “Yalta 2.0”, tức sự tái hiện một cơ chế thương lượng giữa các cường quốc nhằm phân định phạm vi ảnh hưởng trên thế giới. Tuy nhiên, chính việc xuất hiện cách so sánh này lại phản ánh những chuyển động đáng chú ý trong nhận thức về cấu trúc quyền lực quốc tế.
Điểm nổi bật trong lập luận của Kronauer là sự vắng mặt của các cường quốc châu Âu tại bàn đàm phán. Theo tác giả, những quốc gia từng giữ vai trò trung tâm trong trật tự quốc tế thời kỳ thực dân và hậu thuộc địa đang phải đối diện với thực tế rằng ảnh hưởng lịch sử không còn mặc nhiên bảo đảm cho họ vị trí quyết định trong mọi cuộc thương lượng chiến lược toàn cầu.
Từ góc nhìn này, cuộc gặp giữa lãnh đạo Mỹ, Nga và Trung Quốc được tác giả xem là biểu hiện của sự thay đổi trong tương quan quyền lực quốc tế, khi những vấn đề an ninh và địa chính trị quan trọng có thể được thảo luận mà không có sự tham gia trực tiếp của các cường quốc châu Âu.
Kronauer cho rằng thực tế đó góp phần lý giải phản ứng gay gắt của một bộ phận giới chính trị châu Âu trước các diễn biến liên quan đến Nga, trong đó có vụ phá hoại cầu Crimea và triển vọng đàm phán hòa bình về Ukraine.
Tác giả đồng thời đưa ra nhận định mang tính phê phán rằng, trong cách tiếp cận của một số lực lượng chính trị châu Âu, mục tiêu duy trì ảnh hưởng địa chính trị có nguy cơ được đặt cao hơn yêu cầu tìm kiếm giải pháp chấm dứt xung đột và giảm thiểu tổn thất về con người.
Tuy nhiên, nhận định này không đồng nghĩa với việc toàn bộ châu Âu có chung một lập trường. Chính sách đối với Nga và cuộc chiến tại Ukraine vẫn tồn tại những khác biệt giữa các quốc gia, các lực lượng chính trị và những nhóm lợi ích trong khu vực.
Nhìn rộng hơn, thông điệp xuyên suốt trong phân tích của Kronauer không chỉ nằm ở những gì ba cường quốc đạt được, mà còn ở những ai không hiện diện tại bàn thương lượng. Nếu các tuyên bố chung cho thấy giới hạn của sự đồng thuận giữa Washington, Moscow và Bắc Kinh, thì sự vắng mặt của châu Âu lại đặt ra câu hỏi về khả năng định hình trật tự quốc tế của lục địa này trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các trung tâm quyền lực ngày càng phức tạp.
Nhìn tổng thể, cuộc gặp giữa lãnh đạo Mỹ, Nga và Trung Quốc cho thấy một nghịch lý đáng chú ý trong quan hệ quốc tế: ba cường quốc có thể tìm được tiếng nói chung về những nguyên tắc mang tính toàn cầu, nhưng vẫn tồn tại những khác biệt sâu sắc về lợi ích và mục tiêu chiến lược. Những thỏa thuận ít ỏi, thiếu cam kết thực chất phản ánh giới hạn của sự đồng thuận, song không làm lu mờ ý nghĩa địa chính trị của cuộc gặp.
Theo cách nhìn của nhà báo Jörg Kronauer, điều đáng chú ý không chỉ là những nội dung được ba bên nhất trí, mà còn là sự vắng mặt của các cường quốc châu Âu tại bàn thương lượng. Điều đó đặt ra câu hỏi về vai trò và khả năng chi phối của châu Âu trong bối cảnh tương quan quyền lực quốc tế đang chuyển dịch. Tuy nhiên, sự vắng mặt tại một cuộc gặp không đồng nghĩa với việc châu Âu đã mất vai trò trong cấu trúc an ninh và quản trị toàn cầu.
Sau cùng, ý nghĩa của cuộc gặp không chỉ nằm ở bốn điểm được công bố, mà còn ở những giới hạn của sự đồng thuận và những thay đổi trong quan hệ giữa các trung tâm quyền lực. Ai có mặt, ai vắng mặt và ai có khả năng định hình các quyết định chiến lược tiếp tục là những câu hỏi quan trọng đối với tương lai trật tự thế giới. Trong bối cảnh đó, thách thức không chỉ là xác lập một thế cân bằng quyền lực mới, mà còn là bảo đảm rằng cạnh tranh địa chính trị không lấn át những nỗ lực duy trì hòa bình, an ninh và luật pháp quốc tế.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/533696.wer-nicht-dabei-war.html
Bài viết cùng chuyên mục
APEC 2026: Giữa đối đầu chiến lược và xu hướng đa cực hóa
Đưa giáo dục quyền con người đến gần hơn với đời sống đồng bào dân tộc thiểu số vùng Đồng bằng sông Cửu Long
Từ Myanmar đến Gaza: Giới hạn quyền lực của Tòa án Công lý Quốc tế
Ukraine tấn công cầu Crimea, Nga cáo buộc Pháp can dự trực tiếp vào xung đột
Tiếng nói cử tri từ cơ sở: pháp luật phải sát thực tiễn, vì nhân dân
Phần Lan trong bài toán an ninh châu Âu và chiến lược đàm phán của Nga

