Trong bài viết “Hội nghị thượng đỉnh APEC – Thế giới trên sợi dây đu”, đăng trên báo Thế Giới Trẻ, (Đức) ngày 19/11/2026, nhà báo Jörg Kronauer phác họa bức tranh địa chính trị quốc tế đầy căng thẳng xoay quanh Hội nghị thượng đỉnh APEC tại Thâm Quyến (Trung Quốc). Cuộc gặp giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình với Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin diễn ra trong bối cảnh những bất đồng chiến lược giữa các cường quốc ngày càng sâu sắc. Trong khi ông Putin chỉ trích gay gắt sự suy thoái của châu Âu, Washington tiếp tục gia tăng sức ép kinh tế đối với Bắc Kinh, đặt ra những câu hỏi về tương lai quan hệ quốc tế và trật tự kinh tế toàn cầu.

Sau cuộc hội đàm kéo dài hơn hai giờ với Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Thâm Quyến (Trung Quốc) hôm thứ Tư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh Bắc Kinh và Moskva cần đóng vai trò dẫn dắt, thúc đẩy xu thế hình thành trật tự thế giới đa cực. Cuộc gặp diễn ra bên lề Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC), đồng thời chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh ba bên với Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến diễn ra vào thứ Năm. Về phần mình, ông Putin, người cũng dự kiến hội đàm song phương với ông Trump trong ngày thứ Tư, chỉ trích các biện pháp trừng phạt của Liên minh châu Âu (EU) nhằm vào Nga, cho rằng thực tiễn đã chứng minh những công cụ áp đặt quyền lực kinh tế và cưỡng ép truyền thống không còn hiệu quả như trước. Theo ông, các biện pháp này có thể tạo ra tác động răn đe nhất định, nhưng không đủ sức hủy hoại nền kinh tế của một đối thủ cạnh tranh. Với giọng điệu chỉ trích gay gắt, Tổng thống Nga gọi các cường quốc phương Tây là “những thế lực bá quyền cũ”, đồng thời nhận định châu Âu đang trải qua giai đoạn “suy thoái nhục nhã”. Những tuyên bố này phản ánh lập trường của Moskva và Bắc Kinh trong bối cảnh cạnh tranh ảnh hưởng giữa các trung tâm quyền lực quốc tế ngày càng sâu sắc.
Bên cạnh công tác chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh ba bên, các cuộc thảo luận bên lề Hội nghị cấp cao APEC tập trung vào nguy cơ tái bùng phát cuộc chiến kinh tế giữa Mỹ và Trung Quốc. Hôm thứ Tư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đích thân ra sân bay Thâm Quyến đón Tổng thống Mỹ Donald Trump, một động thái ngoại giao hiếm thấy. Giải thích về cử chỉ này, ông Tập nhắc lại việc ông Trump từng trực tiếp đón mình tại sân bay trong chuyến thăm Mỹ gần đây, đồng thời nhấn mạnh: “Trung Quốc là một quốc gia trọng lễ nghĩa và coi trọng nguyên tắc có đi có lại”.
Tuy nhiên, phía sau những động thái ngoại giao mang tính thiện chí, căng thẳng kinh tế Mỹ – Trung tiếp tục gia tăng. Ngay trước cuộc gặp, chính quyền Trump bất ngờ đảo ngược chính sách, tuyên bố cấm các doanh nghiệp Trung Quốc sử dụng chip Nvidia, kể cả thông qua các nước thứ ba. Quyết định này được cho là có thể vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ Bắc Kinh, đồng thời tác động trực tiếp đến một số nền kinh tế thành viên APEC như Malaysia, Singapore và Indonesia, nơi tập trung nhiều trung tâm dữ liệu cung cấp năng lực tính toán cho các doanh nghiệp Trung Quốc. Nếu được triển khai, biện pháp hạn chế của Washington có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành công nghiệp trung tâm dữ liệu đang phát triển nhanh chóng, với quy mô đầu tư hàng tỷ USD tại Đông Nam Á.
Trong khi đó, chuyến công du châu Á của Tổng thống Trump được đánh giá là chưa tạo ra bước đột phá đáng kể trong quan hệ với các quốc gia thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Chuyến thăm ngắn tới Manila chủ yếu đạt được một số thỏa thuận mở rộng thương mại. Đáng chú ý, việc ông Trump dành sự đón tiếp nồng nhiệt cho bà Imelda Marcos, phu nhân của cố Tổng thống Ferdinand Marcos và là mẹ của Tổng thống đương nhiệm Ferdinand Marcos Jr., đã gây ra những phản ứng trái chiều tại Philippines. Hai người từng có quan hệ giao lưu xã hội tại New York từ những năm 1990.
Về đối ngoại, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đã tuyên bố khởi động lại quan hệ với Trung Quốc vào tháng 8. Chỉ vài giờ sau khi ông Trump rời Manila, nhà lãnh đạo Philippines tiếp tục bày tỏ chủ trương tăng cường đáng kể hợp tác kinh tế với Bắc Kinh. Diễn biến này cho thấy Philippines đang tìm cách mở rộng dư địa hợp tác kinh tế với Trung Quốc trong bối cảnh duy trì quan hệ đồng minh với Mỹ.
Cùng thời điểm, quan hệ hợp tác giữa Trung Quốc và Việt Nam cũng thu hút sự chú ý. Tại cuộc gặp ở Thâm Quyến hôm thứ Ba, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm đã nhất trí thúc đẩy mở rộng hợp tác song phương. Đáng chú ý, trùng thời điểm Tổng thống Nga Vladimir Putin đến Thâm Quyến, hai máy bay ném bom chiến lược tầm xa Tu-95MS của Nga được cho là đã hạ cánh xuống Đà Nẵng. Đây là dòng máy bay có khả năng mang vũ khí hạt nhân. Sự xuất hiện của các máy bay này tại Việt Nam được bài báo diễn giải như một tín hiệu chiến lược gửi tới Washington, trong bối cảnh Mỹ đặc biệt coi trọng việc tăng cường quan hệ hợp tác với Hà Nội.
Khác với kế hoạch ban đầu, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã có cuộc gặp với Thủ tướng Canada Mark Carney hôm thứ Tư. Trước đó một ngày, tại Thâm Quyến, ông Carney và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhất trí thúc đẩy quan hệ kinh tế song phương, động thái được cho là làm gia tăng sự bất bình trong giới có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc tại Mỹ. Tuy nhiên, nội dung cuộc hội đàm giữa ông Trump và ông Carney không được công bố, khiến những tác động của cuộc gặp đối với quan hệ Mỹ – Canada và chính sách của Ottawa đối với Bắc Kinh vẫn chưa rõ ràng.
Trong khi đó, quan hệ Trung Quốc – Nhật Bản tiếp tục bộc lộ những dấu hiệu căng thẳng. Giới quan sát đặc biệt chú ý đến việc Chủ tịch Tập Cận Bình chỉ bắt tay Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae theo nghi thức ngoại giao, nhưng không đáp lại lời chào của bà. Cử chỉ này được xem là biểu hiện của những bất đồng ngày càng sâu sắc giữa Bắc Kinh và Tokyo. Trước lập trường cứng rắn của Thủ tướng Takaichi đối với Trung Quốc, Bắc Kinh được cho là đang gia tăng sức ép ngoại giao, không chỉ nhằm hạn chế quan hệ song phương mà còn tìm cách thu hẹp không gian ảnh hưởng của Nhật Bản trên trường quốc tế.
Nhìn tổng thể, Hội nghị thượng đỉnh APEC tại Thâm Quyến không chỉ là diễn đàn thúc đẩy hợp tác kinh tế khu vực mà còn phản ánh những chuyển động phức tạp trong cán cân quyền lực quốc tế. Trong khi Trung Quốc và Nga nhấn mạnh xu hướng hình thành trật tự thế giới đa cực, Mỹ tiếp tục sử dụng các công cụ kinh tế và công nghệ để duy trì lợi thế cạnh tranh chiến lược. Cùng lúc, những điều chỉnh trong quan hệ của Canada, Nhật Bản và các quốc gia Đông Nam Á cho thấy các nước đang tìm cách thích ứng với môi trường địa chính trị ngày càng phân hóa, đồng thời bảo vệ lợi ích và không gian tự chủ chiến lược. Qua cách nhìn của nhà báo Jörg Kronauer, những diễn biến tại Thâm Quyến phản ánh sự đan xen giữa hợp tác và đối đầu, giữa các nỗ lực duy trì ảnh hưởng và xu hướng tái định hình quan hệ quyền lực toàn cầu. Trong bối cảnh đó, tương lai trật tự quốc tế không chỉ phụ thuộc vào cạnh tranh giữa các cường quốc mà còn chịu tác động ngày càng lớn từ những lựa chọn chiến lược của các quốc gia và khu vực.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/533634.apec-gipfel-welt-auf-draht.html
Bài viết cùng chuyên mục
Đưa giáo dục quyền con người đến gần hơn với đời sống đồng bào dân tộc thiểu số vùng Đồng bằng sông Cửu Long
Ukraine tấn công cầu Crimea, Nga cáo buộc Pháp can dự trực tiếp vào xung đột
Tiếng nói cử tri từ cơ sở: pháp luật phải sát thực tiễn, vì nhân dân
Phần Lan trong bài toán an ninh châu Âu và chiến lược đàm phán của Nga
Xung đột Ukraine: Khi nhượng bộ lãnh thổ không giải quyết được bất đồng chiến lược
Phát triển Đồng bằng sông Cửu Long: Liên kết nguồn lực, hoàn thiện hạ tầng vùng

