Livestream trên mạng xã hội ngày càng tác động rõ nét đến cách giới trẻ tiếp nhận thông tin và hình thành quan điểm xã hội. Tính trực tiếp, tương tác tức thời và khả năng lan truyền nhanh có thể khuếch đại các phát ngôn gây tranh cãi, nội dung lệch chuẩn và những nhận định chưa được kiểm chứng. Cảm xúc, tâm lý đám đông, uy tín của người phát trực tiếp và phản ứng cộng đồng vì thế có thể thúc đẩy mạnh mẽ sự đồng thuận hoặc phản đối. Do đó, nghiên cứu cơ chế tác động của livestream đến dư luận xã hội trong giới trẻ là cần thiết nhằm nhận diện hệ quả và nâng cao năng lực đánh giá thông tin trên môi trường số.
Thực trạng ảnh hưởng của livestream trên mạng xã hội đến sự hình thành dư luận xã hội trong giới trẻ hiện nay
Livestream ngày càng hiện diện sâu rộng trong đời sống truyền thông của giới trẻ, không chỉ phục vụ nhu cầu giải trí, giao lưu hay mua sắm mà còn trở thành một kênh tiếp nhận và thảo luận về các vấn đề xã hội. Điểm khác biệt của hình thức này là tính trực tiếp, khả năng tương tác tức thời và việc người xem có thể đồng thời theo dõi phản ứng của hàng nghìn người khác thông qua bình luận, lượt thích và chia sẻ. Những đặc điểm này khiến dư luận trên không gian mạng có thể hình thành và lan truyền rất nhanh, đôi khi trước cả khi thông tin được kiểm chứng hoặc cơ quan có thẩm quyền đưa ra kết luận chính thức.
Đối với giới trẻ, nhóm sử dụng Internet và các nền tảng số với tần suất cao, ảnh hưởng của livestream vì vậy không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin mà còn tác động đến cách họ tiếp nhận, nhìn nhận, đánh giá và hình thành thái độ trước các vấn đề xã hội.
Thứ nhất, livestream đang tác động đến dư luận trong giới trẻ trên nền tảng mạng xã hội có quy mô người dùng rất lớn. Theo báo cáo Digital 2026: Vietnam, Việt Nam có khoảng 85,6 triệu người sử dụng Internet vào cuối năm 2025; số định danh người dùng mạng xã hội đạt khoảng 79 triệu, tương đương 77,6% dân số. Mặc dù số định danh tài khoản không hoàn toàn đồng nhất với số cá nhân thực tế, những con số này cho thấy mạng xã hội đã trở thành một phần quan trọng của môi trường thông tin tại Việt Nam. Đáng chú ý, khảo sát do UNICEF, INTERPOL và ECPAT thực hiện cho thấy 89% trẻ em Việt Nam từ 12 đến 17 tuổi sử dụng Internet; riêng nhóm từ 14 đến 15 tuổi, tỷ lệ này lên tới 93%.
Trong bối cảnh đó, Facebook, TikTok và YouTube không còn đơn thuần là các nền tảng giải trí mà đã trở thành những “điểm tiếp xúc thông tin” thường xuyên của người trẻ. Livestream càng làm gia tăng mức độ tác động khi người xem có cảm giác đang trực tiếp chứng kiến sự việc, nghe nhân vật tự trình bày và ngay lập tức tham gia bình luận. Điều này tạo nên sự khác biệt đáng kể so với việc tiếp nhận thông tin qua báo chí truyền thống: người trẻ không chỉ là người tiếp nhận mà còn có thể tham gia sản xuất và khuếch tán dư luận thông qua bình luận, chia sẻ, cắt ghép hoặc đăng lại nội dung. Vì vậy, một vấn đề vốn chỉ xuất hiện trong phạm vi cá nhân có thể nhanh chóng trở thành chủ đề được cộng đồng quan tâm khi được đưa lên livestream.
Thứ hai, tính trực tiếp và tương tác cao của livestream khiến quá trình hình thành dư luận diễn ra nhanh hơn, nhưng đồng thời cũng dễ chịu sự chi phối của cảm xúc và thông tin chưa được kiểm chứng. Khi một sự việc được phát trực tiếp, người xem thường tiếp nhận lời kể, hình ảnh và lập luận từ chính người livestream trước khi có cơ hội đối chiếu với các nguồn thông tin khác. Cùng lúc đó, hàng nghìn bình luận đồng tình hoặc phản đối xuất hiện liên tục có thể tạo cảm giác rằng một quan điểm nào đó đang được số đông thừa nhận. Tâm lý đám đông vì thế có điều kiện hình thành và lan rộng trong thời gian ngắn.
Đối với người trẻ, vấn đề đáng lưu ý không chỉ nằm ở nội dung ban đầu mà còn ở quá trình nội dung được cắt thành video ngắn, đặt lại tiêu đề, bổ sung bình luận rồi tiếp tục lan truyền trên nhiều nền tảng. Khi một đoạn phát trực tiếp bị tách khỏi bối cảnh ban đầu, người tiếp nhận có thể hình thành nhận định dựa trên một phần thông tin thay vì xem xét toàn bộ sự việc. Điều này làm gia tăng nguy cơ xuất hiện những luồng dư luận mang tính cảm tính, quy kết hoặc phân cực trước khi sự việc được xác minh đầy đủ.
Thứ ba, sự nổi lên của các nhân vật được gọi là “giang hồ mạng” cho thấy những nội dung gây sốc, khoe tiền, phát ngôn lệch chuẩn hoặc “dạy đạo lý” vẫn có khả năng thu hút lượng lớn người trẻ theo dõi và tương tác. Đây là một biểu hiện đáng chú ý khi xem xét ảnh hưởng của livestream đối với hệ giá trị và thái độ xã hội. Một số nhân vật xây dựng sự nổi tiếng không chủ yếu dựa trên năng lực chuyên môn hay những đóng góp cho xã hội, mà thông qua việc tạo dựng hình ảnh khác biệt, đưa ra phát ngôn gây tranh cãi, khoe tài sản, kể chuyện đời tư hoặc liên tục tạo ra xung đột để thu hút sự chú ý.
Trường hợp Bùi Xuân Huấn, thường được biết đến với tên gọi Huấn Hoa Hồng, thể hiện khá rõ hiện tượng này. Theo Tuổi Trẻ ngày 7/8/2026, nhân vật này đã hoạt động trên mạng xã hội hơn 10 năm với hình ảnh “giang hồ mạng”, thường xuyên xuất hiện qua các nội dung khoe tiền, xe sang, nói chuyện về “nghĩa khí” và livestream “dạy đạo lý”; tài khoản Facebook được ghi nhận có khoảng 3,7 triệu lượt theo dõi, trong khi TikTok có khoảng 5,9 triệu lượt theo dõi. Các con số này không đồng nghĩa với việc toàn bộ người theo dõi đều đồng tình hoặc chịu ảnh hưởng, nhưng phản ánh khả năng thu hút sự chú ý rất lớn của loại nội dung này. Các chuyên gia được Tuổi Trẻ dẫn lời cũng lưu ý rằng những phát ngôn ngắn, dễ nhớ, mang màu sắc thực dụng có khả năng lan truyền mạnh trên TikTok, Facebook và YouTube, đặc biệt khi phù hợp với cơ chế phân phối nội dung dựa trên tương tác.
Hiện tượng tương tự từng xuất hiện với Ngô Bá Khá, tức Khá Bảnh. Trước khi bị YouTube xóa kênh vào tháng 4/2019, kênh của nhân vật này đã có hơn 2 triệu người đăng ký theo dõi. Điều đáng quan tâm không chỉ nằm ở mức độ nổi tiếng của một cá nhân, mà còn ở khả năng những hình ảnh, cách nói và quan niệm sống lệch chuẩn được lặp lại với tần suất cao, sau đó biến thành câu nói thịnh hành, video ngắn hoặc nội dung bắt chước. Khi sự nổi tiếng được đo bằng lượt xem và tương tác, một bộ phận người trẻ có thể nhầm lẫn giữa việc “được nhiều người chú ý” với “được xã hội thừa nhận”, từ đó làm mờ ranh giới giữa các giá trị tích cực và hành vi lệch chuẩn.
Thứ tư, ảnh hưởng của livestream đến dư luận trong giới trẻ hiện nay mang tính hai mặt, đồng thời đặt ra yêu cầu ngày càng cấp thiết về kiểm chứng thông tin và trách nhiệm của người tham gia môi trường số. Không thể đồng nhất livestream với nội dung tiêu cực. Trên thực tế, hình thức phát trực tiếp đã được các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và doanh nghiệp sử dụng để đối thoại với người dân, phổ biến chính sách, giải đáp các vấn đề xã hội, quảng bá sản phẩm và cung cấp thông tin kịp thời. Chẳng hạn, chương trình “Dân hỏi, Thành phố trả lời” từng được Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức và phát trực tiếp trên Facebook, YouTube cùng nhiều fanpage nhằm giải đáp những vấn đề người dân quan tâm. Bộ Thông tin và Truyền thông đánh giá việc sử dụng livestream trong hoạt động đối thoại có thể góp phần thu hẹp khoảng cách giữa cơ quan quản lý và người dân.
Tuy nhiên, livestream có tính hai mặt: một mặt giúp thông tin tích cực lan tỏa nhanh, nhưng mặt khác cũng có thể khuếch đại thông tin sai sự thật, phát ngôn xúc phạm, nội dung kích động hoặc hành vi lệch chuẩn. Đây cũng là một trong những lý do khung pháp lý đối với hoạt động trên mạng xã hội ngày càng được hoàn thiện. Nghị định số 147/2024/NĐ-CP ngày 9/11/2024 của Chính phủ quy định chỉ tài khoản đã được xác thực mới được đăng thông tin, bình luận, livestream và chia sẻ nội dung trên mạng xã hội; đối với người dưới 16 tuổi, cha mẹ hoặc người giám hộ có trách nhiệm đăng ký và quản lý việc sử dụng tài khoản. Nghị định đồng thời đặt ra trách nhiệm đối với các nền tảng trong việc xử lý, gỡ bỏ thông tin vi phạm pháp luật.
Những phân tích trên cho thấy livestream đã trở thành một tác nhân đáng kể trong quá trình hình thành dư luận của giới trẻ. Ảnh hưởng của hình thức này không chỉ đến từ nội dung do người phát trực tiếp đưa ra mà còn được tạo nên bởi sự tương tác của cộng đồng, tâm lý đám đông, mức độ nổi tiếng của nhân vật và cơ chế phân phối nội dung của nền tảng. Khi người trẻ có khả năng tiếp cận một sự việc qua livestream trước khi tiếp cận các nguồn thông tin đã được kiểm chứng, ranh giới giữa “thông tin đang được bàn luận” và “thông tin đã được xác thực” có thể dễ dàng bị nhầm lẫn. Vì vậy, vấn đề cốt lõi không phải là hạn chế livestream như một phương thức truyền thông, mà là nâng cao năng lực kiểm chứng thông tin, tư duy phản biện và trách nhiệm số của người sử dụng, đồng thời tăng cường trách nhiệm của chủ thể phát nội dung và các nền tảng mạng xã hội trong việc xây dựng môi trường thông tin lành mạnh.
Một số kiến nghị và giải pháp hạn chế tác động tiêu cực của livestream đến sự hình thành dư luận xã hội trong giới trẻ
Qua thực tiễn có thể nhận thấy, livestream đang tác động ngày càng rõ nét đến quá trình tiếp nhận thông tin, hình thành thái độ và định hướng dư luận trong một bộ phận giới trẻ. Những tác động này không chỉ xuất phát từ nội dung được truyền tải mà còn chịu ảnh hưởng của tâm lý đám đông, mức độ nổi tiếng của người phát trực tiếp, cơ chế đề xuất nội dung của nền tảng và khoảng cách giữa thông tin lan truyền với thông tin đã được kiểm chứng. Vì vậy, việc hạn chế những tác động tiêu cực của livestream cần được tiếp cận theo hướng đồng bộ, kết hợp giữa nâng cao năng lực tiếp nhận và đánh giá thông tin của người trẻ, tăng cường trách nhiệm của người tạo nội dung, hạn chế sự khuếch đại của thông tin sai lệch trên nền tảng số và bảo đảm phản hồi kịp thời từ các nguồn thông tin chính thống.
Thứ nhất, tăng cường năng lực kiểm chứng thông tin và tư duy phản biện cho giới trẻ. Thực trạng cho thấy nhiều người trẻ tiếp cận sự việc trước tiên qua livestream, video cắt ngắn hoặc bình luận trên mạng, trong khi thông tin gốc chưa được xác minh đầy đủ. Do đó, các trường học và cơ sở giáo dục cần chú trọng trang bị cho người học kỹ năng nhận diện nguồn tin, kiểm tra bối cảnh, đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn độc lập và phân biệt giữa dữ kiện với quan điểm cá nhân. Việc giáo dục kỹ năng số nên gắn với những tình huống thực tế đang được quan tâm, trong đó yêu cầu học sinh, sinh viên so sánh nội dung phát trực tiếp với thông báo của cơ quan chức năng và các nguồn báo chí chính thống trước khi đưa ra nhận định. Cách tiếp cận này góp phần hình thành thói quen tiếp nhận thông tin có chọn lọc, hạn chế phản ứng vội vàng và giảm nguy cơ bị chi phối bởi tâm lý đám đông.
Thứ hai, nâng cao trách nhiệm pháp lý và xã hội của người livestream, nhất là các tài khoản có sức ảnh hưởng lớn. Những trường hợp phát ngôn gây tranh cãi, cung cấp thông tin chưa được kiểm chứng hoặc có nội dung xâm phạm danh dự cá nhân cho thấy mức độ tác động của người phát trực tiếp có thể vượt xa phạm vi giao tiếp thông thường. Vì vậy, bên cạnh các chế tài xử phạt, cần chú trọng cơ chế buộc chủ thể vi phạm phải cải chính công khai trên chính tài khoản đã đăng tải thông tin, bảo đảm mức độ tiếp cận của nội dung đính chính tương xứng với phạm vi lan truyền của thông tin trước đó. Đối với các tài khoản vi phạm nhiều lần, nền tảng có thể áp dụng các biện pháp như hạn chế quyền livestream, tạm dừng tính năng kiếm tiền hoặc đình chỉ tài khoản trong thời hạn phù hợp. Những biện pháp này vừa góp phần tăng tính răn đe, vừa hạn chế tình trạng người sáng tạo nội dung thu lợi từ chính những phát ngôn gây sốc hoặc thông tin sai lệch.
Thứ ba, kiểm soát cơ chế khuếch đại và thương mại hóa nội dung lệch chuẩn trên các nền tảng số. Sức hút của một số hiện tượng “giang hồ mạng” cho thấy nội dung gây sốc, khoe mẽ, xúc phạm người khác hoặc cổ súy hành vi lệch chuẩn vẫn có thể tạo ra lượng tương tác lớn và mang lại lợi ích kinh tế. Vì vậy, Facebook, TikTok, YouTube và các nền tảng tương tự cần xây dựng cơ chế phát hiện sớm những livestream có dấu hiệu vi phạm, giảm mức độ đề xuất đối với nội dung có nguy cơ gây hại và hạn chế khả năng kiếm tiền của các tài khoản tái phạm. Khi cơ quan có thẩm quyền xác định một nội dung vi phạm, việc xử lý cần bao gồm cả bản livestream gốc và các đoạn cắt, bản đăng lại có cùng nội dung. Đồng thời, doanh nghiệp và nhãn hàng cũng cần thận trọng khi hợp tác với những tài khoản thường xuyên tạo tranh cãi hoặc vi phạm chuẩn mực, tránh vô tình biến hành vi lệch chuẩn thành lợi thế thương mại.
Thứ tư, nâng cao hiệu quả cung cấp thông tin chính thống và phản ứng kịp thời trước các vấn đề gây dư luận lớn. Một trong những nguyên nhân khiến dư luận dễ bị dẫn dắt là khoảng trống thông tin xuất hiện sau khi một vụ việc được livestream nhưng chưa có nguồn chính thức xác nhận. Trong khoảng thời gian này, suy đoán, video cắt ghép và nhận định cảm tính có thể lan truyền nhanh hơn thông tin đã được kiểm chứng. Cơ quan có thẩm quyền cần chủ động công bố những nội dung có thể xác nhận, phân biệt rõ thông tin đã được kiểm chứng với vấn đề đang tiếp tục làm rõ. Báo chí cần tăng cường vai trò kiểm chứng, giải thích bối cảnh và đối chiếu dữ kiện thay vì chỉ tập trung vào yếu tố gây chú ý. Khi nguồn tin chính thống được cung cấp kịp thời và dễ tiếp cận, người trẻ sẽ có cơ sở đáng tin cậy để đánh giá sự việc, qua đó hạn chế sự chi phối của tin đồn và quan điểm thiếu căn cứ.
Livestream không còn đơn thuần là một hình thức truyền tải nội dung trên mạng xã hội mà đã trở thành một không gian tương tác có khả năng tác động trực tiếp đến cách giới trẻ tiếp nhận thông tin, hình thành nhận định và bày tỏ thái độ trước các vấn đề xã hội. Ưu thế về tính tức thời, khả năng tương tác và tốc độ lan truyền giúp livestream đưa những sự việc từ phạm vi cá nhân đến sự chú ý của cộng đồng chỉ trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, chính những đặc điểm này cũng khiến quá trình hình thành dư luận dễ bị chi phối bởi cảm xúc, tâm lý đám đông, mức độ nổi tiếng của người phát trực tiếp và cơ chế khuếch đại của nền tảng. Khi thông tin chưa được kiểm chứng nhưng đã nhanh chóng tạo ra lượng lớn tương tác, ranh giới giữa điều đang được bàn luận và điều đã được xác thực có thể trở nên mờ nhạt, từ đó làm gia tăng nguy cơ hình thành những nhận định phiến diện, quy kết hoặc lệch chuẩn.
Tuy vậy, nhìn nhận livestream chỉ dưới góc độ tiêu cực cũng chưa phản ánh đầy đủ bản chất của phương thức truyền thông này. Livestream có thể mở rộng khả năng tiếp cận thông tin, tạo điều kiện đối thoại trực tiếp và giúp các cơ quan, tổ chức cũng như cá nhân kết nối nhanh hơn với cộng đồng. Vấn đề cốt lõi vì thế không nằm ở việc hạn chế livestream, mà ở cách xã hội sử dụng, tiếp nhận và quản trị hình thức truyền thông này. Hiệu quả của việc định hướng dư luận trong môi trường livestream không thể chỉ dựa vào kiểm soát sau khi thông tin đã lan truyền, mà cần chuyển trọng tâm sang phòng ngừa, nâng cao khả năng tự kiểm chứng và hình thành thói quen tư duy phản biện ngay từ phía người tiếp nhận.
Đối với giới trẻ, năng lực số vì vậy không chỉ là khả năng sử dụng thành thạo các nền tảng mà còn là khả năng đặt câu hỏi về nguồn gốc, bối cảnh và độ tin cậy của thông tin trước khi tin tưởng, bình luận hoặc chia sẻ. Đối với người phát trực tiếp, sức ảnh hưởng càng lớn thì trách nhiệm đối với nội dung và hệ quả xã hội của phát ngôn càng cao. Đối với các nền tảng, trách nhiệm không chỉ dừng ở việc cung cấp công cụ kết nối mà còn bao gồm việc hạn chế cơ chế khuếch đại những nội dung sai lệch, gây hại và xử lý hiệu quả các trường hợp vi phạm.
Từ đó, hạn chế tác động tiêu cực của livestream cần được xem là trách nhiệm chung của người sử dụng, người sáng tạo nội dung, nền tảng công nghệ, cơ quan quản lý và các thiết chế giáo dục. Khi mỗi chủ thể thực hiện đúng vai trò của mình, livestream có thể phát huy ưu thế về tính nhanh chóng, tương tác và khả năng kết nối cộng đồng, đồng thời giảm thiểu nguy cơ làm sai lệch nhận thức và gây nhiễu loạn dư luận xã hội. Sau cùng, mục tiêu không phải là tạo ra một môi trường mạng không có tranh luận hay bất đồng, mà là xây dựng một không gian trong đó sự lan truyền của thông tin đi cùng với trách nhiệm, quyền bày tỏ đi cùng với ý thức kiểm chứng, và sức ảnh hưởng đi cùng với trách nhiệm xã hội.
Anh Tuấn
Danh mục tài liệu tham khảo
1.Bộ Giáo dục và Đào tạo (2025), Thông tư số 02/2025/TT-BGDĐT ngày 24/01/2025 quy định Khung năng lực số cho người học, Hà Nội.
2.Bộ Thông tin và Truyền thông (2021), Quyết định số 874/QĐ-BTTTT ngày 17/6/2021 ban hành Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội, Hà Nội.
3.Chính phủ (2024), Nghị định số 147/2024/NĐ-CP ngày 09/11/2024 về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, https://vanban.chinhphu.vn/?classid=1&docid=211654&orggroupid=2&pageid=27160, truy cập ngày 07/8/2026.
4.Dạ Thảo (2020), “Giang hồ mạng đăng video clip ‘câu like, view’ ảnh hưởng xấu giới trẻ”, Báo Thanh Niên, ngày 26/12/2020, https://thanhnien.vn/, truy cập ngày 07/8/2026.
5.Hải Duyên (2023), “Bà Nguyễn Phương Hằng chấp nhận 3 năm tù”, VnExpress, ngày 09/10/2023, https://vnexpress.net/ba-nguyen-phuong-hang-chap-nhan-3-nam-tu-4662319.html, truy cập ngày 07/8/2026.
6.Thiên Điểu (2020), “Huấn ‘Hoa Hồng’ bán ‘sách’ dạy kiếm tiền, cơ quan chức năng nói gì?”, Tuổi Trẻ Online, ngày 27/4/2020, https://tuoitre.vn/huan-hoa-hong-ban-sach-day-kiem-tien-co-quan-chuc-nang-noi-gi-20200427110856429.htm, truy cập ngày 07/8/2026.
7.Thân Hoàng (2020), “Huấn ‘Hoa Hồng’ bị xử phạt vì phát ngôn ‘80% công chức tại TP.HCM chơi ma túy’”, Tuổi Trẻ Online, ngày 20/8/2020, https://tuoitre.vn/huan-hoa-hong-bi-xu-phat-vi-phat-ngon-80-cong-chuc-tai-tp-ho-chi-minh-choi-ma-tuy-20200820170745617.htm, truy cập ngày 07/8/2026.
8.Simon Kemp (2025), “Digital 2026: Vietnam”, DataReportal – Global Digital Insights, ngày 08/11/2025, https://datareportal.com/reports/digital-2026-vietnam, truy cập ngày 07/8/2026.
9.Đặng Sinh (2019), “Kênh YouTube hơn 2 triệu lượt theo dõi của Khá Bảnh ‘biến mất’”, Báo Thanh Niên, ngày 03/4/2019, https://thanhnien.vn/kenh-youtube-hon-2-trieu-luot-theo-doi-cua-kha-banh-bien-mat-185838648.htm, truy cập ngày 07/8/2026.
10.Phan Thương (2023), “Bà Nguyễn Phương Hằng: ‘Không oan sai nhưng chưa nói rõ vì sao bị cáo phạm tội’”, Báo Thanh Niên, ngày 21/9/2023, https://thanhnien.vn/ba-nguyen-phuong-hang-khong-oan-sai-nhung-chua-noi-ro-vi-sao-bi-cao-pham-toi-185230921121129135.htm, truy cập ngày 07/8/2026.
11.Trung tâm Báo chí Thành phố Hồ Chí Minh (2021), “Chương trình livestream ‘Dân hỏi – Thành phố trả lời’ ngày 30/9 chuẩn bị lên sóng”, Trung tâm Báo chí Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 30/9/2021, https://ttbc-hcm.gov.vn/chuong-trinh-livestream-dan-hoi-thanh-pho-tra-loi-ngay-30-9-chuan-bi-len-song-1009409.html, truy cập ngày 07/8/2026.
12.UNICEF Việt Nam (2026), “Cyberbullying: The Digital World may be Virtual, but the Harm to Children is Real”, UNICEF Viet Nam, ngày 24/6/2026,https://www.unicef.org/vietnam/press-releases/cyberbullying-digital-world-may-be-virtual-harm-children-real, truy cập ngày 07/8/2026.