Trong hai ngày 14-15/5/2026 tại Christchurch, New Zealand, Đối thoại ASEAN–New Zealand lần thứ 33 đã diễn ra với sự tham dự của Thứ trưởng Ngoại giao, Quan chức cao cấp các nước ASEAN và New Zealand. Với vai trò điều phối quan hệ ASEAN–New Zealand giai đoạn 2024-2027, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, Trưởng SOM ASEAN-Việt Nam, cùng Thứ trưởng Bộ Ngoại giao và Thương mại New Zealand Grahame Morton đã đồng chủ trì Đối thoại.
Tại Đối thoại, các nước đã rà soát toàn diện tình hình hợp tác ASEAN–New Zealand thời gian qua, đồng thời trao đổi các phương hướng và biện pháp nhằm thúc đẩy quan hệ song phương trong thời gian tới, cũng như thảo luận về nhiều vấn đề quốc tế và khu vực cùng quan tâm.
Các nước ghi nhận quan hệ ASEAN–New Zealand tiếp tục phát triển tích cực, với 100% dòng hành động trong Kế hoạch hành động giai đoạn 2021-2025 đã được triển khai. Việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện năm 2025 được đánh giá là dấu mốc quan trọng, tạo xung lực mới và định hướng tăng cường hợp tác trên bốn trụ cột: “Hòa bình”, “Thịnh vượng”, “Con người” và “Hành tinh”. Các nước cũng hoan nghênh tiến triển trong triển khai Kế hoạch hành động giai đoạn 2026-2030, khi 35/70 dòng hành động đã được đưa vào thực hiện.
Hợp tác kinh tế duy trì đà tăng trưởng tích cực với kim ngạch thương mại hai chiều đạt 13,3 tỷ USD trong năm 2025. Các lĩnh vực giáo dục, văn hóa, du lịch và giao lưu nhân dân tiếp tục diễn ra sôi động. Trong năm 2025, ASEAN ước tính đã đón hơn 630.000 lượt du khách từ New Zealand.
Trao đổi về các vấn đề quốc tế và khu vực, ASEAN và New Zealand bày tỏ quan ngại trước những biến động nhanh chóng và phức tạp của tình hình thế giới hiện nay. Các nước đặc biệt lưu ý xung đột tại Trung Đông đang gây ra những tác động sâu rộng đến kinh tế và đời sống toàn cầu, làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng và hàng hóa thiết yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh năng lượng, an ninh lương thực và đời sống người dân.
Trong bối cảnh tình hình thế giới tiếp tục diễn biến nhanh chóng và phức tạp, Đối thoại nhất trí ASEAN và New Zealand cần tăng cường phối hợp triển khai hiệu quả khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện trên cả bốn trụ cột hợp tác. Hai bên nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đề cao chủ nghĩa đa phương, tuân thủ luật pháp quốc tế, duy trì tự do hàng hải và hàng không phù hợp với Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982, đồng thời đẩy mạnh hợp tác ứng phó các thách thức nổi lên như an ninh mạng và tội phạm mạng.
Về kinh tế, ASEAN và New Zealand khẳng định ưu tiên duy trì ổn định chuỗi cung ứng năng lượng và hàng hóa thiết yếu, đồng thời tận dụng hiệu quả các cơ chế hợp tác hiện có như Hiệp định Thương mại tự do ASEAN-Australia-New Zealand (AANZFTA). Hai bên cũng thống nhất thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực chuyển đổi năng lượng, tài chính xanh, kinh tế số, cũng như tăng cường phối hợp về giáo dục, ứng phó biến đổi khí hậu, cứu trợ thiên tai, thu hẹp khoảng cách phát triển và kết nối khu vực.
Phía New Zealand tái khẳng định cam kết lâu dài đối với hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực, đồng thời đánh giá cao nền tảng hợp tác bền chặt được xây dựng giữa hai bên trong hơn 50 năm qua. New Zealand tiếp tục khẳng định ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN và cam kết tham gia tích cực các cơ chế do ASEAN dẫn dắt như EAS, ARF và ADMM+. New Zealand cũng bày tỏ mong muốn phối hợp triển khai các lĩnh vực ưu tiên trong Tài liệu Quan điểm của ASEAN về Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương (AOIP), thúc đẩy hợp tác giữa ASEAN và Diễn đàn các đảo quốc Thái Bình Dương (PIF).
Các nước đánh giá cao vai trò điều phối của Việt Nam, đặc biệt trong thúc đẩy nâng cấp quan hệ ASEAN–New Zealand lên Đối tác chiến lược toàn diện, cũng như việc thông qua Tuyên bố Tầm nhìn chung và Kế hoạch hành động giai đoạn 2026-2030, tạo nền tảng đưa quan hệ hợp tác giữa hai bên phát triển ngày càng thực chất và hiệu quả.
Việt Nam và ASEAN coi trọng quan hệ đối tác tin cậy, lâu dài với New Zealand
Đồng chủ trì Đối thoại, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang khẳng định Việt Nam và ASEAN luôn coi trọng quan hệ đối tác tin cậy, lâu dài với New Zealand. Trên cơ sở khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện và Kế hoạch hành động giai đoạn 2026-2030, Thứ trưởng đề nghị hai bên tập trung triển khai hiệu quả các mục tiêu và ưu tiên đã đề ra, qua đó đưa hợp tác ASEAN–New Zealand phát triển thực chất, tương xứng với tầm mức mới của quan hệ, đóng góp cho hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực.
Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang nhấn mạnh ASEAN và New Zealand cần tiếp tục phối hợp đề cao chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế. Khẳng định tầm quan trọng chiến lược của Biển Đông đối với hòa bình, ổn định và chuỗi cung ứng toàn cầu, Thứ trưởng đề nghị New Zealand tiếp tục ủng hộ các nỗ lực của ASEAN trong duy trì hòa bình, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không tại khu vực, trên cơ sở tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982.
Về kinh tế, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đề nghị hai bên thúc đẩy triển khai hiệu quả Hiệp định Thương mại tự do ASEAN-Australia-New Zealand (AANZFTA) sau nâng cấp, đồng thời sớm hoàn tất các thủ tục để đưa Hiệp định Dịch vụ hàng không ASEAN-New Zealand (ANZ-ASA) vào hiệu lực.
Để ứng phó với những tác động từ xung đột tại Trung Đông và khai thác hiệu quả tiềm năng hợp tác giữa hai bên, Thứ trưởng đề nghị ASEAN và New Zealand tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế xanh, kinh tế số, nông nghiệp thông minh, cũng như nâng cao năng lực dự báo và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đặc biệt, Thứ trưởng đề nghị New Zealand – một trong những nước sáng lập Hiệp định Đối tác Kinh tế số (DEPA) – chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ các nước ASEAN chuẩn bị triển khai Hiệp định khung Kinh tế số ASEAN (DEFA), dự kiến được ký kết vào tháng 11/2026.
Nhân dịp này, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang cũng thông báo Việt Nam dự kiến tổ chức Diễn đàn ASEAN–New Zealand về Hợp tác tiểu vùng vào tháng 6/2026, nhằm tạo diễn đàn để các quan chức và chuyên gia trao đổi giải pháp tăng cường phối hợp trong hợp tác tiểu vùng, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững ở khu vực.
Đối thoại ASEAN–New Zealand lần thứ 33 diễn ra thành công, tiếp tục khẳng định quyết tâm của hai bên trong việc làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình, ổn định và phát triển bền vững của khu vực. Những kết quả đạt được tại Đối thoại không chỉ tạo nền tảng thúc đẩy hợp tác thực chất trên các lĩnh vực truyền thống và mới nổi, mà còn thể hiện cam kết mạnh mẽ của ASEAN và New Zealand đối với chủ nghĩa đa phương, luật pháp quốc tế và một cấu trúc khu vực rộng mở, bao trùm và dựa trên luật lệ.
Thế Nguyễn