(Đà Nẵng) – Triển lãm “Phụ nữ trong Khoa học: Escape Road – Hành trình tìm kiếm các nhà Khoa học tương lai đạt giải Nobel và Góc truyền cảm hứng: Các nhà Khoa học nữ người Tây Ban Nha”, tại Bảo tàng Đà Nẵng, đã chính thức mở của từ chiều nay, thứ Ba, 22/9/2026, kéo dài đến ngày 30/9/2026. Triển lãm gửi đi thông điệp mạnh mẽ về Bình đẳng giới (nói chung) trong hoạt động nghiên cứu (nói riêng). Khẳng định khoa học là lĩnh vực rộng mở, không bị giới hạn bởi giới tính. Mỗi cá nhân đều có thể theo đuổi đam mê, sáng tạo tri thức và đóng góp vì một thế giới tốt đẹp hơn.
Triển lãm do Đại sứ quán Tây Ban Nha tại Việt Nam chủ trì, phối hợp thực hiện cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng, Bảo tàng Đà Nẵng. Đây là lần thứ hai, tại Đà Nẵng, Đại sứ quán Tây Ban Nha tại Việt Nam chủ trì tổ chức triển lãm chủ đề tôn vinh phụ nữ. Trước đó, ngày 17/10/2024, trong khuôn khổ chuỗi hoạt động kỷ niệm Quốc khánh Vương quốc Tây Ban Nha (12 tháng 10), chào mừng Ngày Phụ nữ Việt Nam (20 tháng 10); Đại sứ quán Tây Ban Nha tại Việt Nam, Sở Văn hóa – Thể thao, Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng đã mở cửa Triển lãm “Thế giới cần Nữ siêu anh hùng”, kéo dài đến ngày 6/11/2024.
Theo đuổi kiên trì nhiều chính sách tiên phong về Nữ quyền ở châu Âu; Tây Ban Nha luôn đề cao và tôn vinh vai trò của Nữ giới, về Quyền của Phụ nữ. Tây Ban Nha đưa bình đẳng giới thành một trụ cột trong chính sách đối ngoại và hợp tác phát triển, định hình hình ảnh là “Quốc gia hình mẫu về Quyền Phụ nữ trên trường quốc tế”, điều này cũng đã trở thành một phần cốt lõi, trong bản sắc văn hóa hiện đại của đất nước.
Bà Carmen Cano de Lasala, Đại sứ Tây Ban Nha tại Việt Nam chia sẻ rằng: “Ngoại giao trước đây cũng là lĩnh vực mà trong đó, sự hiện diện của phụ nữ thấp hơn nhiều so với nam giới. Cho tới nay, sự chênh lệch này mặc dù đã được cải thiện đáng kể, nhưng chúng ta vẫn còn có những thách thức cần đối mặt, để đạt tới sự hiện diện bình đẳng trong mọi ngành nghề và ở những vị trí đưa ra quyết định.
Kinh nghiệm cá nhân đã cho tôi hiểu rõ rằng, điều quan trọng là cần đưa ra những hình mẫu phụ nữ thành công. Một bé gái có thể nhìn thấy một nhà khoa học nữ, và nghĩ rằng “Mình cũng có thể trở thành nhà khoa học”. Em cũng có thể nhìn thấy một nữ kỹ sư, một nhà nghiên cứu, một nữ lãnh đạo và em nghĩ đến điều tương tự: Mình có thể làm những công việc này.
Ở triển lãm đầu tiên năm 2025, chúng tôi đã giới thiệu về tiểu sử và các đóng góp của nhiều nhà khoa học nữ là chủ nhân của giải Nobel. Năm nay, các nội dung này đã được mở rộng hơn, với thông tin về các nhà khoa học nữ người Tây Ban Nha thuộc nhiều thế hệ khác nhau. Họ đã dũng cảm bước vào những lĩnh vực mới vốn không có nhiều sự hiện diện và chỗ đứng cho nữ giới”.
“Phụ nữ trong Khoa học: Escape Road – Hành trình tìm kiếm các nhà Khoa học tương lai đạt giải Nobel”
Triển lãm lần này gồm hai nội dung chính. Tâm điểm là thông qua tư liệu về về tiểu sử, hành trình nghiên cứu, những thành tựu nổi bật, triển lãm giới thiệu 29 nhà khoa học Nữ từng được trao những giải thưởng khoa học danh giá (Giải Nobel, Giải Abel và Huy chương Fields), trải dài từ năm 1903, đến gần đây nhất (năm 2023). Những chân dung Nữ giới tại triển lãm, đã ngời sáng vẻ đẹp của trí tuệ, lòng kiên trì và nghị lực cùng những đóng góp thiết thực, có giá trị rất tiêu biểu cho nhân loại.
Mỗi Nữ khoa học gia đều có câu chuyện đầy cảm động để truyền gửi cảm hứng đến công chúng. Đó chính là những nỗ lực vượt qua rào cản và định kiến, biết bao khó khăn, và theo đuổi trọn vẹn niềm đam mê khoa học của các. Đây là nội dung chính mà triển lãm muốn gửi đến người xem: Hiểu hơn về công việc, phẩm chất và hành trình nghiên cứu của một nhà khoa học, đặc biệt là Nữ giới. Đồng thời, lan tỏa niềm đam mê: “Đừng bao giờ ngừng khám phá, bởi bạn sẽ không bao giờ biết được điều bạn đam mê là gì nếu như bạn không thử trải nghiệm nó”, như lời bà Andrea Mia Ghez – Nữ khoa học gia đã nhận giải Nobel Vật lý năm 2020.
29 nhà khoa học Nữ xuất hiện đa dạng qua các lĩnh vực nghiên cứu được trưng bày, giới thiệu tại Triển lãm. Từ y học, công nghệ sinh học, hóa học, vật lý, toán học đến các nghiên cứu cơ bản và ứng dụng.
Đặc biệt, là những công trình nghiên cứu mang lại thành tựu tiêu biểu liên quan đến công nghệ chỉnh sửa gen CRISPR-Cas9, vật lý lượng tử, laser và cấu trúc phân tử của sự sống, hay “Căn bệnh thế kỷ” HIV, ung thư, sốt rét. Tất cả cho thấy những đóng góp vô cùng quan trọng của Nữ giới đối với khoa học hiện đại. Triển lãm đã tôn vinh trí tuệ, niềm đam mê, sự kiên trì và tinh thần sáng tạo của những người Phụ nữ đã có nhiều đóng góp cho sự phát triển của khoa học và tiến bộ nhân loại.
Marie Curie – Nhà Vật lý và Hóa học (người Pháp gốc Ba Lan), Người phụ nữ đầu tiên giành giải Nobel và là Người duy nhất đoạt giải Nobel ở hai lĩnh vực khác nhau (Giải Nobel Vật lý năm 1903, Giải Nobel Hóa học năm 1911), đã từng chia sẻ rằng: “Bạn không thể hi vọng xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn nếu không có sự nâng cao, tiến bộ của từng cá nhân”.
Người xem có được cơ hội tuyệt vời để tìm hiểu chân dung và sự nghiệp 29 nhà khoa học Nữ tên tuổi, chỉ trong cùng một không gian của Phòng Trưng bày định kỳ – Bảo tàng Đà Nẵng: Marie Curie – Giải Nobel Vật lý năm 1903 và giải Nobel Hóa học năm 1911; Irène Joliot – Curie – Giải Nobel Hóa học năm 1935; Gerty Theresa Cori – Giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học năm 1947; Maria Goeppert-Mayer – Giải Nobel Vật lý năm 1963; Dorothy Crowfoot Hodgkin – Giải Nobel Hóa học năm 1964; Barbara McClintock – Giải Nobel Sinh lý học và Y khoa năm 1983; Rita Levi-Montalcini – Giải Nobel Sinh lý học/Y học năm 1986; Christiane Nüsslein-Volhard – Giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học năm 1995; Linda B.Buck – Giải Nobel Sinh lý học / Y học năm 2004; Françoise Barré – Sinoussi – Giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học năm 2008. Năm 2009: Ada Yonath – Giải Nobel Hóa học; Carol W.Greider và Elizabeth Blackburn – Giải Nobel về Sinh lý học/ Y học. Năm 2014: Maryam Mirzakhani – Huy chương Fields; May-Britt Moser – Giải Nobel Sinh lý học/ Y học; Tu Youyou – Giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học năm 2015. Năm 2018: Donna Strickland – Giải Nobel Vật lý; Frances Arnold – Giải Nobel Hóa học. Karen Uhlenbeck – Giải Abel năm 2019. Năm 2020: Emmanuelle Charpetntier và Jennifer Doudna – Giải Nobel Hóa học; Andrea Mia Ghez – Giải Nobel Vật lý. Năm 2022: Maryna Viazovska – Huy chương Fields; Carolyn Bertozzi – Giải Nobel Hóa học. Năm 2023: Katalin Karikó – Giải Nobel Sinh lý học/ Y học; Anne L’Huillier – Giải Nobel Vật lý.
Bên cạnh đó, là chân dung các nhà khoa học Nữ tiêu biểu người Tây Ban Nha. Họ thuộc nhiều thế hệ và lĩnh vực nghiên cứu khác nhau, nhưng cùng có chung đóng góp khoa học, công nghệ và xã hội: Dolors Aleu (Barcelona, 1857 – 1913); Blanca Catalan de Ocon y Gayolá Calatayud, 1860 – Vitoria, 1904); María de la Concepción Aleixandre Ballester (Valencia, 1862 – Madrid, 1951); Felisa Martín Bravo (San Sebastián, 1898 – Madrid, 1979); Margarita Salas (Canero, 1938 – Madrid, 2019); Elena García Armada (Valladolid, 1971); Alicia Calderón Tazón (Santander, 1982) và Sara García Alonso (León, 1989).
Qua câu chuyện về hành trình riêng của các Nữ khoa học gia về học tập, nghiên cứu, sáng tạo và vượt qua thử thách; nguồn cảm hứng đã lan tỏa và truyền lửa đến thế hệ trẻ, đặc biệt là các em học sinh, sinh viên và các bạn nữ đang lựa chọn con đường học tập, nghiên cứu khoa học.
Góc truyền cảm hứng sáng tạo – Trải nghiệm vai trò “Nhà khoa học nhỏ”
Trong khuôn khổ triển lãm, Bảo tàng Đà Nẵng và Đại sứ quán Tây Ban Nha tại Việt Nam còn tổ chức hoạt động giáo dục “Khám phá cùng nhà khoa học” (cũng đã diễn ra chiều nay 22/9/2026), dành cho các bạn học sinh trung học cơ sở của thành phố Đà Nẵng. Đây chính là không gian truyền cảm hứng dành cho thế hệ trẻ, nhất là các bạn Nữ về tình yêu, niềm đam mê, sự kiên trì, tinh thần sáng tạo trong nghiên cứu khoa học.
Hoạt động tương tác trực tiếp được xây dựng với mục tiêu giúp các em học sinh tìm hiểu về công việc, phẩm chất và hành trình nghiên cứu của một nhà khoa học. Tạo cơ hội để các em trực tiếp thực hiện và có trải nghiệm riêng đối với một số thí nghiệm, cũng như thao tác khoa học đơn giản nhưng rất cần thiết, phù hợp theo lứa tuổi.
“Điều then chốt mà bạn thực sự cần làm đó là cho học sinh, sinh viên nhận ra rằng dù mỗi người không hoàn hảo, họ vẫn hoàn toàn có thể đạt được thành công” – Karen Uhlenbeck, nhà Toán học người Mỹ (đoạt Giải Abel năm 2019), từng chia sẻ nhìn nhận của Bà.
Có nhiều nội dung “truyền cảm hứng”: Giao lưu, trò chuyện “Hành trình trở thành nhà khoa học” do PGS. TS Võ Thắng Nguyên – Phó Trưởng Khoa Lý – Hóa, trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng dẫn dắt.Các em được chia sẻ về hành trình nghiên cứu, quá trình khám phá và giải quyết một vấn đề khoa học. Thi Rung chuông vàng “Hành trình kiến tạo tri thức”, tạo cơ hội để học sinh củng cố kiến thức, phát huy khả năng tư duy, phản xạ và tinh thần học hỏi.
Thú vị nhất là khám phá “Thí nghiệm vui”. Nơi giới thiệu và trình diễn một số thí nghiệm khoa học trực quan, ưu tiên các nội dung thuộc lĩnh vực Vật lý, Hóa học. Các em học sinh tiếp cận, quan sát trực quan, hoạt động nhanh chóng khơi gợi tính tò mò, liên tưởng và suy luận. Các em nêu câu hỏi, hoặc đề xuất hướng giải quyết vấn đề, khuyến khích tính chủ động cao trong khám phá thế giới chung quanh và các hiện tượng khoa học kỳ thú. Các em còn được trải nghiệm nhập vai “Nhà khoa học nhỏ”, được hướng dẫn cách chuẩn bị, sử dụng dụng cụ, vật liệu và thực hiện các thao tác khoa học cơ bản. Ban tổ chức cũng chú ý cao tính an toàn (có hướng dẫn, và truyền đạt đến các “Nhà khoa học nhỏ”, về những yêu cầu bắt buộc để an toàn trong thực hành).
“Bảo tàng không là nơi để ta thăm quan, mà còn là không gian để các em nhỏ có thể tham gia hoạt động, đặt câu hỏi, trải nghiệm và khám phá. Dự án này được thực hiện lần đầu tiên vào năm 2025, với mục tiêu đưa khoa học đến gần hơn với giới trẻ, và cho thấy rằng đằng sau mỗi thành quả khám phá là những con người, những câu chuyện, và đặc biệt là niềm đam mê khám phá. Lần này, chúng tôi mang hành trình này tới với các em nhỏ trung học cơ sở ở Đà Nẵng.
Chúng tôi mong muốn các bảo tàng sẽ trở thành một địa chỉ dễ tiếp cận, cởi mở và sẵn sàng tương tác, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ, qua đó góp phần khơi dậy sự yêu thích của các em nhỏ và người trẻ đối với các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học.
Hôm nay, ngoài tìm hiểu các thông tin được trưng bày, hôm nay các em sẽ có cơ hội tham gia vào nhiều hoạt động khoa học thú vị, dưới sự dẫn dắt của nhà khoa học, chuyên gia đang công tác trong lĩnh vực này, cũng như gặp gỡ các anh chị sinh viên hiện đang theo học các chuyên ngành khoa học tại trường Đại học. Cách tốt nhất giúp các em nhỏ hình dung về tương lai của mình như một nhà khoa học là gặp gỡ những người đang đi trên chính con đường đó”- Bà Carmen Cano de Lasala, Đại sứ Tây Ban Nha tại Việt Nam nhấn mạnh.
Triển lãm – Triển lãm “Phụ nữ trong Khoa học: Escape Road – Hành trình tìm kiếm các nhà Khoa học tương lai đạt giải Nobel và Góc truyền cảm hứng: Các nhà Khoa học nữ người Tây Ban Nha” như chương nối dài của hoạt động triển lãm về những gương Phụ nữ xuất chúng tiêu biểu trước đó (tháng 10 và 11 năm 2024): “Thế giới này luôn cần những Nữ siêu anh hùng”./.
Trần Ngọc