Hướng tới kỷ niệm 75 năm Ngày truyền thống Học viện Chính trị (25/10/1951 – 25/10/2026), nhìn lại chặng đường xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Học viện tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị, nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn quân sự của Quân đội; không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học và xây dựng đội ngũ, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị trên nền tảng triết lý giáo dục “Tiên phong – Nhân văn – Mẫu mực – Đổi mới – Phát triển”.
Đội ngũ mẫu mực, người học vững vàng
Yêu cầu xây dựng Quân đội “tinh, gọn, mạnh, tiến lên hiện đại” đặt ra những đòi hỏi ngày càng cao đối với đội ngũ cán bộ chính trị. Bên cạnh bản lĩnh chính trị vững vàng, người cán bộ chính trị phải có tư duy khoa học, năng lực thực tiễn, phương pháp công tác và khả năng thích ứng, xử lý hiệu quả những vấn đề mới nảy sinh trong thực tiễn. Sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục đổi mới, hoàn thiện phương thức tổ chức dạy học, nghiên cứu khoa học và quản lý giáo dục, đào tạo.
Với chức năng đào tạo cán bộ chính trị cho Quân đội, Học viện Chính trị chú trọng gắn lý luận với thực tiễn, lấy việc hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực của người học làm trọng tâm. Qua đó, từng bước bồi dưỡng cho người học bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy khoa học, phương pháp công tác và năng lực vận dụng kiến thức vào thực hiện chức trách, nhiệm vụ. Từ yêu cầu đó, xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, trình độ chuyên môn vững, năng lực sư phạm và năng lực nghiên cứu khoa học đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ có ý nghĩa trực tiếp, quyết định đến chất lượng giáo dục, đào tạo của Học viện.
Trong triết lý giáo dục của Học viện, “Mẫu mực” hàm chứa yêu cầu về sự chuẩn mực, gương mẫu, mô phạm trong tổ chức, quản lý, giảng dạy, học tập, nghiên cứu và rèn luyện; hướng tới xây dựng con người mẫu mực trong hành động, nói đi đôi với làm, gương mẫu đi đầu trên các lĩnh vực. Sự mẫu mực không chỉ thể hiện ở hành vi, tác phong mà còn được phản ánh trong tư tưởng, đạo đức, lối sống, tri thức, phương pháp và phong cách công tác của cả người dạy và người học. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng môi trường giáo dục kỷ cương, chuẩn mực, đồng thời hình thành ở người học ý thức tự giác tu dưỡng, rèn luyện, từng bước hoàn thiện phẩm chất và năng lực của người cán bộ chính trị.
Quán triệt yêu cầu đó, Học viện gắn xây dựng đội ngũ với kết quả thực hiện chức trách, nhiệm vụ; đẩy mạnh phong trào thi đua, khuyến khích tinh thần tự học, tự rèn, thường xuyên cập nhật kiến thức, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực sư phạm và năng lực nghiên cứu khoa học. Trong giảng dạy, Học viện chú trọng bảo đảm tính khoa học, tính Đảng, đồng thời đổi mới phương pháp truyền đạt theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học; tăng cường khả năng vận dụng kiến thức, liên hệ và giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra từ đơn vị.
Cùng với “Mẫu mực”, “Tiên phong” được xác định là giá trị thể hiện tinh thần đi đầu, dẫn dắt, gương mẫu trong tư tưởng, lý luận, hành động và phương pháp giáo dục, đào tạo. Đối với Học viện Chính trị, tinh thần tiên phong được thể hiện trước hết ở sự kiên định, đi đầu về tính Đảng; tiên phong trong xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị; trong nghiên cứu lý luận chính trị, quân sự cách mạng; đào tạo cán bộ chính trị; nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn quân sự; đồng thời chủ động đổi mới giáo dục, đào tạo theo hướng gắn lý luận với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Trong hoạt động chuyên môn, tinh thần tiên phong được thể hiện bằng sự chủ động tiếp cận tri thức mới, tích cực nghiên cứu, đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục, đào tạo và không ngừng nâng cao chất lượng công tác. Giáo dục, đào tạo từng bước chuyển mạnh từ trang bị tri thức đơn thuần sang phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực và khả năng vận dụng của người học. Người học không chỉ nắm vững những vấn đề lý luận cơ bản mà còn phải biết vận dụng kiến thức vào nhận thức, phân tích, đánh giá và giải quyết những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn đơn vị. Qua đó, góp phần hình thành đội ngũ cán bộ chính trị có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy khoa học, trí tuệ, phương pháp và năng lực thực hành công tác Đảng, công tác chính trị, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội trong tình hình mới.
Đổi mới cách dạy, cách học và cách quản lý
Trong triết lý giáo dục của Học viện, “Đổi mới” được xác định là động lực quan trọng để nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học, đồng thời là yêu cầu tất yếu nhằm thích ứng với những biến đổi nhanh chóng của thời đại. Đổi mới phải được triển khai đồng bộ trên các mặt của giáo dục, đào tạo, từ đổi mới tư duy, chương trình, nội dung, phương pháp đến ứng dụng công nghệ; kịp thời cập nhật tri thức mới, đẩy mạnh chuyển đổi số trong đào tạo, quản lý, kiểm tra, đánh giá; qua đó nâng cao năng lực nghiên cứu, giảng dạy và thực hành công tác Đảng, công tác chính trị.
Quán triệt yêu cầu đó, bước vào năm học 2026-2027, Đảng ủy Học viện xác định ba đột phá: đổi mới nội dung, phương pháp dạy học và hình thức đánh giá kết quả người học theo chuẩn đầu ra; đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, tiếp tục mở rộng hợp tác, nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, xây dựng Học viện chính quy, thông minh, hiện đại. Đây là những định hướng quan trọng nhằm tạo chuyển biến đồng bộ trong tổ chức dạy học, nghiên cứu và quản lý, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo trong tình hình mới.
Trong đó, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo mở ra những điều kiện mới để nâng cao hiệu quả quản lý, giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học; đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ cán bộ, giảng viên và người học về năng lực số, khả năng tiếp cận, khai thác và sử dụng hiệu quả các công nghệ mới. Đổi mới phương thức giáo dục, đào tạo vì vậy không chỉ là thay đổi công cụ hay phương pháp, mà phải hướng tới đổi mới thực chất cách dạy, cách học và cách quản lý; lấy chất lượng, hiệu quả và khả năng đáp ứng thực tiễn làm thước đo, đồng thời bảo đảm tính khoa học, tính Đảng và tính thực tiễn của quá trình đào tạo.
Đổi mới giáo dục, đào tạo trước hết hướng tới con người. Theo triết lý “Nhân văn”, giáo dục phải lấy con người làm trung tâm; tôn trọng, phát huy những giá trị, phẩm chất, năng lực và khả năng phát triển toàn diện của người học. “Dạy học vì con người” không chỉ nhằm trang bị tri thức, mà còn hướng tới hình thành con người có phẩm chất, tình cảm, lòng nhân ái, trí tuệ, đạo đức, ý thức, trách nhiệm và tâm huyết; biết “để làm người, làm cán bộ”, có khát vọng cống hiến, phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân và xây dựng Quân đội.
Trong môi trường nhà trường Quân đội, tính nhân văn được thể hiện ở sự kết hợp hài hòa giữa tính nghiêm minh, kỷ luật của nhà trường quân đội với những giá trị nhân văn xã hội chủ nghĩa. Cùng với giáo dục tri thức, Học viện chú trọng giáo dục nhân cách, bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng; tôn trọng nhân cách, khơi dậy ý thức tự giác và trách nhiệm của người học; khích lệ tính chủ động, sáng tạo trong học tập, nghiên cứu và rèn luyện. Qua đó, góp phần bồi dưỡng, lan tỏa tình yêu quê hương, đất nước, tinh thần đoàn kết, đồng chí, đồng đội và ý thức trách nhiệm của mỗi cán bộ, giảng viên, học viên đối với Tổ quốc, nhân dân và Quân đội.
Khoa học gắn với nhiệm vụ của đơn vị
Giá trị “Phát triển” được xác định là quá trình không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, chất lượng đội ngũ cán bộ, giảng viên và uy tín của Học viện. Sự phát triển đó không chỉ có ý nghĩa đối với Học viện mà còn góp phần xây dựng Quân đội vững mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong tình hình mới.
Trên nền tảng đó, nghiên cứu khoa học được xác định là một lĩnh vực quan trọng hiện thực hóa giá trị “Phát triển”. Hoạt động khoa học của Học viện hướng vào những vấn đề thiết thực của giáo dục, đào tạo, xây dựng Quân đội, công tác Đảng, công tác chính trị và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Trong năm học 2025-2026, hoạt động khoa học của học viên được triển khai với nhiều hình thức, với 153 đề tài, 83 chuyên đề khoa học; công bố 701 bài báo khoa học trên các tạp chí và 4.156 bài đấu tranh trên không gian mạng.
Những kết quả đó cho thấy tinh thần chủ động, tích cực của người học trong nghiên cứu khoa học, qua đó góp phần rèn luyện tư duy, phương pháp và năng lực giải quyết vấn đề. Theo đánh giá tại Hội nghị tổng kết hoạt động khoa học năm học 2025-2026, đa số đề tài, chuyên đề có hướng nghiên cứu phù hợp, gắn với nhiệm vụ giáo dục, đào tạo, học tập và rèn luyện; một số công trình có lập luận chặt chẽ, khai thác tư liệu, số liệu khảo sát và đề xuất những giải pháp có khả năng vận dụng vào thực tiễn.
Đối với Học viện Chính trị, nghiên cứu khoa học không tách rời giáo dục, đào tạo mà bổ trợ, thúc đẩy lẫn nhau. Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung cơ sở lý luận và thực tiễn cho các chuyên ngành, đồng thời tạo môi trường để cán bộ, giảng viên, học viên rèn luyện năng lực nghiên cứu và tư duy khoa học. Những vấn đề được phát hiện, nghiên cứu từ thực tiễn đơn vị không chỉ góp phần làm phong phú nội dung giảng dạy mà còn giúp quá trình đào tạo ngày càng gắn sát hơn với chức trách, nhiệm vụ của người học sau khi tốt nghiệp.
Phát huy giá trị triết lý, đáp ứng yêu cầu mới
Những kết quả đạt được trong giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, xây dựng đội ngũ và chuyển đổi số đang tạo nền tảng quan trọng để Học viện tiếp tục phát huy các giá trị “Tiên phong – Nhân văn – Mẫu mực – Đổi mới – Phát triển”, đưa triết lý giáo dục trở thành định hướng xuyên suốt trong xây dựng nhà trường và nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ.
Trên nền tảng truyền thống và những thành quả đã đạt được, Học viện Chính trị tiếp tục xây dựng nhà trường chính quy, thông minh, hiện đại, vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”; không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học và xây dựng đội ngũ. Qua đó, góp phần đào tạo đội ngũ cán bộ chính trị có bản lĩnh, trí tuệ, nhân cách, năng lực và tầm nhìn, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Nguyễn Thị Hồng Lê – Phạm Thế Anh/Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
Tài liệu tham khảo
1.Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
2.Đảng bộ Học viện Chính trị (2025), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ Học viện Chính trị lần thứ XVII, Hà Nội.
3.Học viện Chính trị (2025), Triết lý giáo dục của Học viện Chính trị, Hà Nội.