Mỗi độ tháng Tư âm lịch, khi Huế rực rỡ cờ hoa mùa Phật đản, tiếng chuông chùa ngân vang bên dòng Hương Giang và sen bắt đầu hé nở, người ta lại nhớ đến một nét đẹp rất riêng của Cố đô: văn hóa ẩm thực chay. Trong không gian thanh tịnh ấy, Lễ hội Ẩm thực Chay – Festival Huế 2026 sẽ diễn ra ngày 28–29/5/2026 tại phố đi bộ Nguyễn Đình Chiểu. Sự kiện không chỉ là hoạt động hưởng ứng Festival Huế 2026 và Đại lễ Phật đản Phật lịch 2570, mà còn là dịp để Huế giới thiệu đến du khách trong và ngoài nước nghệ thuật ẩm thực chay, một giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất Cố đô.
Điều làm nên sự khác biệt của món chay Huế không chỉ nằm ở số lượng hay sự phong phú mà còn ở triết lý chế biến. Người Huế quan niệm món ăn phải hài hòa âm dương, ngũ hành, thanh đạm nhưng tinh tế, giản dị mà sâu sắc. Vì vậy, một mâm cơm chay Huế thường được chăm chút từ màu sắc, hương vị đến cách trình bày.
Từ những nguyên liệu rất dân dã như đậu phụ, nấm, mè, rau xanh, khoai, sắn, sen, đậu xanh…, người Huế có thể tạo nên hàng trăm món ăn hấp dẫn. Các nghệ nhân ẩm thực chay xứ Huế từng khéo léo dùng đậu xanh và khoai mì để tạo hình thành tôm, cá, thịt, chả… vừa đẹp mắt vừa thanh vị.
Ẩm thực chay Huế có thể rất bình dị với bát canh rau tập tàng, đĩa đậu rim, chén tương hột trong bữa cơm chùa thanh đạm. Nhưng cũng có thể trở nên vô cùng cầu kỳ trong các mâm cỗ chay cung đình với hàng chục món được chế biến công phu như nem công chay, sen chưng nấm, phù trúc cuốn, bánh ít chay, chả phụng, chè sen long nhãn… Những món ăn ấy không chỉ ngon mà còn giống như những tác phẩm nghệ thuật, thể hiện sự tài hoa và tinh tế của nghệ nhân ẩm thực Huế.
Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường từng xem ẩm thực chay là một “hệ” riêng trong toàn bộ nền ẩm thực Huế, bên cạnh các hệ món cung đình, món dân gian, bánh Huế hay các món ăn làm thuốc. Điều đó cho thấy món chay ở Huế không phải một nhánh phụ mà thực sự là một dòng chảy văn hóa độc lập, bền vững và giàu bản sắc.
Ngày nay, trong xu hướng sống xanh và sống lành mạnh đang lan rộng trên thế giới, ẩm thực chay Huế càng có điều kiện để khẳng định giá trị. Người ta tìm đến món chay không chỉ vì tín ngưỡng mà còn vì sức khỏe, vì nhu cầu cân bằng tâm hồn giữa nhịp sống hiện đại đầy áp lực. Và Huế, với chiều sâu văn hóa Phật giáo cùng nghệ thuật ẩm thực tinh tế của mình, đang trở thành một điểm đến hấp dẫn cho du lịch ẩm thực chay.
Chính vì vậy, Lễ hội Ẩm thực Chay – Festival Huế 2026 mang nhiều ý nghĩa hơn một hoạt động hội hè thông thường. Sự kiện năm nay quy tụ 56 gian hàng với khoảng 100 món ăn chay đến từ các khách sạn, nhà hàng, chùa và các đơn vị ẩm thực trong và ngoài thành phố Huế. Ban Tổ chức dự kiến sẽ phục vụ hơn 5.000 lượt khách tham quan, thưởng thức và trải nghiệm.
Không gian lễ hội bên tuyến phố đi bộ Nguyễn Đình Chiểu nằm sát cạnh sông Hương xinh đẹp hứa hẹn sẽ trở thành một “bản hòa ca” của hương vị, sắc màu và cảnh quan, văn hóa. Ở đó, du khách có thể vừa thưởng thức những món chay đặc sắc, vừa cảm nhận không khí an lành của mùa Phật đản nơi đất Cố đô.
Đặc biệt hơn, lễ hội còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc khi toàn bộ nguồn kinh phí tài trợ và đóng góp sẽ được sử dụng cho các hoạt động từ thiện, an sinh xã hội, hỗ trợ người nghèo, học sinh khó khăn và các đối tượng yếu thế trên địa bàn. Từ những món ăn thanh đạm, tinh thần từ bi và sẻ chia tiếp tục được lan tỏa trong cộng đồng theo cách nhẹ nhàng nhưng đầy sức mạnh.
Trong chiến lược xây dựng thương hiệu “Huế – Kinh đô ẩm thực”và tham gia Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực ẩm thực, ẩm thực chay chắc chắn sẽ là một trong những giá trị nổi bật và khác biệt nhất của Huế. Bởi ít nơi nào mà món chay lại vừa gắn với cung đình, vừa hòa vào đời sống dân gian, vừa mang chiều sâu tâm linh như ở đây.
Bởi vậy, lễ hội Ẩm thực Chay – Festival Huế 2026 không chỉ là một sự kiện văn hóa – du lịch hấp dẫn của mùa Festival năm nay, mà còn là dịp để Huế tiếp tục khẳng định hình ảnh một thành phố di sản giàu bản sắc, nhân văn, xanh và bền vững, là nơi con người tìm thấy sự an yên không chỉ trong cảnh sắc mà cả trong từng món ăn thanh đạm, tinh tế và đầy tình người của xứ Huế./.
Hương Bình