Ngày 28/4/2026 tại Bandar Seri Begawan (Brunei), Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN–EU lần thứ 25 với sự tham dự của ASEAN và 27 nước EU đã thống nhất sớm triển khai Hiệp định Vận tải hàng không toàn diện ASEAN–EU (CATA), Hiệp định đầu tiên giữa hai khu vực, nhằm tăng cường kết nối và thúc đẩy hợp tác kinh tế số trên cơ sở DEFA.
Hội nghị do Bộ trưởng thứ hai Bộ Ngoại giao Brunei Darussalam Dato Erywan Pehin Yusof, trong vai trò nước điều phối quan hệ ASEAN–EU giai đoạn 2024–2027, và bà Kaja Kallas, Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu, Đại diện cấp cao EU về Chính sách đối ngoại và an ninh, đồng chủ trì. Đoàn Việt Nam tham dự do Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung dẫn đầu.
Các Bộ trưởng bày tỏ quan ngại trước diễn biến nhanh và phức tạp của tình hình thế giới, đặc biệt là các xung đột đang tác động sâu rộng tới kinh tế, thương mại, năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu. Hai bên nhấn mạnh lợi ích chung trong việc duy trì hòa bình, ổn định để phát triển; đề cao vai trò của chủ nghĩa đa phương và Liên Hợp Quốc; thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin, tuân thủ luật pháp quốc tế và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Đồng thời, ASEAN và EU nhất trí tăng cường phối hợp trong các lĩnh vực an ninh phi truyền thống như phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, an ninh mạng và an ninh biển.
Trên nền tảng quan hệ hợp tác ngày càng tích cực, các nước thống nhất đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, kết nối hạ tầng và chuyển đổi số. Hai bên cũng nhất trí sớm triển khai Hiệp định Vận tải hàng không toàn diện ASEAN–EU (CATA) nhằm tăng cường kết nối giữa người dân và nền kinh tế hai khu vực, đồng thời thúc đẩy hợp tác kinh tế số dựa trên Hiệp định khung ASEAN về kinh tế số (DEFA).
Hai bên nhấn mạnh cần khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do hiện có, như FTA giữa EU với Việt Nam và Singapore, đồng thời đặt mục tiêu tiến tới xây dựng một FTA ASEAN–EU trong dài hạn.
ASEAN và EU cũng thống nhất tiếp tục đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực ứng phó biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường, quản lý thiên tai, chuyển đổi xanh, phát triển bền vững, giáo dục và giao lưu nhân dân. Các hoạt động này sẽ được triển khai trên cơ sở các chương trình và sáng kiến hỗ trợ của EU dành cho ASEAN như Cửa ngõ toàn cầu (Global Gateway), Chương trình Kết nối bền vững ASEAN–EU (SCOPE) và Sáng kiến xanh ASEAN–EU.
Hướng tới dấu mốc 50 năm quan hệ ASEAN–EU vào năm 2027, hai bên nhất trí phối hợp tổ chức Hội nghị Cấp cao kỷ niệm tại Singapore, đồng thời nghiên cứu khả năng nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện trong thời gian tới. Các nước EU cũng tái khẳng định ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN thông qua các cơ chế do ASEAN dẫn dắt và tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.
Phát biểu tại Hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung khẳng định Việt Nam và ASEAN luôn coi trọng quan hệ đối tác với EU, ủng hộ thúc đẩy hợp tác toàn diện theo hướng thực chất và hiệu quả hơn.
Chia sẻ đánh giá chung về những biến động địa chính trị, địa kinh tế toàn cầu, Bộ trưởng nhấn mạnh ASEAN và EU có nhiều lợi ích chiến lược và quan điểm tương đồng, đồng thời đều là các mô hình liên kết khu vực thành công. Trong bối cảnh hiện nay, việc tăng cường phối hợp giữa hai bên mang ý nghĩa chiến lược, góp phần ứng phó hiệu quả với các thách thức chung và tận dụng cơ hội hợp tác.
Bộ trưởng đề xuất hai bên đẩy mạnh đối thoại chiến lược, tăng cường hiểu biết và phối hợp trong phòng ngừa, quản lý, xử lý các vấn đề chung; đồng thời mở rộng trao đổi về các hướng hợp tác mới, bao gồm tiến tới xây dựng FTA liên khu vực, thúc đẩy phê chuẩn và triển khai CATA, cũng như sớm thông qua Bộ Quy tắc thương mại số ASEAN–EU trong năm 2026.
Kết thúc Hội nghị, hai bên đã thông qua Tuyên bố chung, phản ánh toàn diện các nội dung trao đổi và kết quả đạt được. Hội nghị tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của cơ chế hợp tác ASEAN–EU trong thúc đẩy đối thoại, củng cố lòng tin chính trị, mở rộng liên kết kinh tế và phối hợp ứng phó các thách thức khu vực, toàn cầu, qua đó góp phần định hình một khuôn khổ hợp tác ngày càng sâu rộng, hiệu quả và có ý nghĩa chiến lược trong thời gian tới./.
Daisy Ng