(Đà Nẵng). Trong nhiều nội dung mang đậm tính đột phá, gỡ bỏ, xóa những điểm nghẽn thể chế, chính sách; Nghị quyết 57-NQ/TW đã tạo nên một bước ngoặt pháp lý quan trọng, trở thành nền tảng để dễ dàng thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu khoa học, chuyển giao đề tài ứng dụng công nghệ từ viện-nhà trường vào thực tiễn sản xuất và đời sống.
Nghị quyết 57-NQ/TW cũng mở đường để tài sản trí tuệ (kết quả công trình, đề tài nghiên cứu), trở thành “đồng vốn, dòng vốn” tạo lập doanh nghiệp Spin-off (khởi nguồn công nghệ) một cách minh bạch. Spin – off là mô hình doanh nghiệp được tạo thành từ chính Giảng viên, Nhà Nghiên cứu, Chuyên gia hoặc sinh viên của các trường đại học, viện nghiên cứu.
Ngày 23/5/2026, Đại học Đà Nẵng đã tổ chức chương trình Tập huấn cho sinh viên các cơ sở giáo dục thuộc (và trực thuộc) về khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và hỗ trợ thành lập doanh nghiệp Spin-off 2026. Đại học Đà Nẵng trở thành Đại học đầu tiên trên địa bàn cụ thể và hiện thực hoa một nội dung mang tính mở đường quan trọng của Nghị quyết 57-NQ/TW: Thúc đẩy hình thành doanh nghiệp khoa học-công nghệ ngay trong các trường đại học, các viện-trung tâm nghiên cứu.
Đại học – Trường Đại học giữ vai trò chủ công trong đổi mới sáng tạo, hoàn thiện hệ sinh thái khởi nghiệp
“Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, các cơ sở giáo dục đại học không chỉ thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực, mà còn giữ vai trò là trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp. Chúng tôi nhận thấy rằng, sinh viên ngày nay không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn cần năng lực đổi mới sáng tạo, tư duy công nghệ, khả năng giải quyết vấn đề thực tiễn và tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám khởi nghiệp.
Tuy nhiên, để một ý tưởng có thể đi đến hành trình hình thành doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp khởi nguồn công nghệ (Spin – off), sinh viên rất cần được trang bị kiến thức nền tảng, kỹ năng thực hành, hiểu biết pháp lý, khả năng xây dựng mô hình kinh doanh cũng như cơ hội kết nối với chuyên gia, doanh nghiệp và hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp” –, Phó Trưởng ban phụ trách, Ban Công tác sinh viên – Quan hệ doanh nghiệp và Truyền thông (Đại học Đà Nẵng) chia sẻ.
Diễn giả khách mời của chương trình tập huấn gồm ông Lê Đình Hiếu – Chuyên gia Tư vấn Chiến lược, Phát triển Nguồn nhân lực và Xây dựng Hệ sinh thái Tài chính quốc tế – Đổi mới sáng tạo; ông Lê Trọng Tuấn – Đồng sáng lập và Tổng Giám đốc CTCP oBacker.
Với hơn 10 năm kinh nghiệm sáng lập và vận hành trong các lĩnh vực công nghệ, viễn thông, thương mại điện tử, tài chính và bất động sản tại nhiều doanh nghiệp công nghệ Việt Nam như Stringee, Novaon Group và Homebase (YC W21), Chuyên gia Lê Trọng Tuấn đã sáng lập oBacker nhằm hỗ trợ doanh nghiệp giải quyết các vấn đề hậu cần vận hành (hành chính, kế toán, pháp lý và tuân thủ), giúp các nhà sáng lập tập trung hơn vào phát triển sản phẩm và tăng trưởng doanh nghiệp. oBacker đã và đang hỗ trợ nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, startup đổi mới sáng tạo tại Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh; tích cực đồng hành cùng hệ sinh thái khởi nghiệp địa phương.
Doanh nghiệp Spin-Off: Những đặc thù của cấu trúc “Doanh nghiệp trong Nhà trường”
Chuyên gia Lê Trọng Tuấn đã chia sẻ những “điểm chung” hữu ích cho cả cấp quản lý lẫn các bạn sinh viên, xoáy quanh chủ đề “Doanh nghiệp Spin-Off”: Trường đại học cần xác định “đối tác doanh nghiệp” (cụ thể) trước khi thành lập Spin-off. Doanh nghiệp Spin-off sẽ cạnh tranh bằng tài sản trí tuệ, không bằng tốc độ tiếp thị. Điều này có thể thấy ở ngay bước thủ tục hành chính (của Spin-off): Phải đăng ký “Doanh nghiệp khoa học công nghệ” hoặc xin xác nhận là “Doanh nghiệp Đổi mới sáng tạo”. Và với Spin – off, nhà khoa học giỏi không đồng nghĩa với giỏi vận hành. Cần tách rõ ràng vai trò: Nhà khoa học làm CTO, thuê hẳn một CEO có nền tảng kinh doanh.
Với Đại học Đà Nẵng, Chuyên gia Lê Trọng Tuấn kiến nghị cần lấp các khoảng trống: Xây dựng và chuẩn hóa quy trình chuyển Trung tâm (Viện) nghiên cứu thành doanh nghiệp Spin-off. Đặc biệt, cần sớm có quy chế nội bộ về quản lý tài sản trí tuệ và phân chia lợi ích để sẵn sàng cho Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 (có hiệu lực từ 1/4/2026). Lưu ý rằng, hầu hết kết quả nghiên cứu (của các Trường đại học , cơ sở giáo dục thành viên) mới dừng ở bài báo và đề tài, chưa thành sản phẩm (khoa học-công nghệ) có pháp nhân (rõ ràng).
Đề xuất các bước cụ thể để khởi động chương trình Spin-off tại Đại học Đà Nẵng, ông Lê Trọng Tuấn phân kỳ làm 4 giai đoạn (Nền tảng – Thí điểm – Khởi động và Mở rộng). Khởi đầu lộ trình cần rà soát lại toàn bộ kết quả nghiên cứu và bằng độc quyền sáng chế (ở các Trung tâm, đơn vị, tổ chức trực thuộc), xác định 5–10 ứng viên Spin-off tiềm năng. Thực hiện thuê (ngoài) đơn vị “định giá tài sản trí tuệ độc lập” đối với ứng viên đã chọn. Diễn giả nhấn mạnh thêm rằng: Phải thuê đơn vị định giá độc lập có chứng chỉ hành nghề, và đây là khâu khó nhất, dễ có rủi ro pháp lý (xảy ra ngoài ý muốn) cũng ở mức cao nhất.
Ở bước thí điểm, đi vào tuyển chọn các dự án nghiên cứu có tính ưu tiên (lĩnh vực vi mạch, AI và Công nghệ thông tin) tranh thủ các kênh ưu đãi của chính sách. Bước khởi động bắt đầu với khâu đăng ký pháp nhân Spin-off thí điểm (CTCP có cơ cấu 3 bên gồm Trường – Nhà khoa học – Nhà đầu tư) và cũng khởi sự ký hợp đồng chuyển giao IP và hợp đồng dịch vụ giữa (Trường) với doanh nghiệp Spin-off.
Tổ công tác (chuyên đề doanh nghiệp Spin-off), thực hiện đánh giá thí điểm, xem xét các vấn đề như những phát sinh trong vận hành (theo Luật Doanh nghiệp 2020), độ phù hợp pháp lý và doanh thu. Dựa trên bài học từ thí điểm, chuẩn bị doanh nghiệp Spin-off đợt thứ 2 và thứ 3.
Một nội dung quan trọng mà trong bài trình bày của mình, Giám đốc điều hành OBACKER Lê Trọng Tuấn – với kinh nghiệm thực tiễn trong vận hành thành tố của hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo – đã đề cập nhiều lần, đó là một mô hình mà Đại học Đà Nẵng cần xem xét thành lập (khi đã có từ 3 doanh nghiệp Spin-off tiềm năng trở lên): BK Holdings (Công ty TNHH MTV Đầu tư và Phát triển Công nghệ Bách Khoa Hà Nội, theo cơ chế thí điểm từ năm 2008), “như một cánh tay thương mại hoá”, “một pháp nhân kinh doanh độc lập”.
BK Holdings là doanh nghiệp sáng tạo đầu tiên trực thuộc một cơ sở giáo dục Đại học tại Việt Nam (Đại học Bách khoa Hà Nội). Đà Nẵng là địa phương đã và đang có nhiều cơ chế vượt trội, các chính sách ưu đãi đặc thù thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, việc thành lập “UD Holdings / Một công ty Holdings cấp Đại học Đà Nẵng”, được xem là thuận lợi và dễ dàng.
Không ngừng nuôi dưỡng nền tảng Spin-off
Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng khẳng định vai trò là nền tảng, là động lực cốt lõi cho sự phát triển của mỗi quốc gia. Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, được giới khoa học nhìn nhận là “văn kiện có ý nghĩa chiến lược, khẳng định rõ: Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là điều kiện tiên quyết, thời cơ tốt nhất để nước ta phát triển giàu mạnh, hùng cường trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.
Trong kỷ nguyên của nền kinh tế tri thức, chuyển đổi số và phát triển bền vững, tri thức khoa học chính là chìa khóa định hình tương lai của mỗi quốc gia. Hòa cùng dòng chảy toàn cầu và chiến lược phát triển bền vững, Việt Nam đã xác định sẽ dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ và sức sáng tạo. Các khởi điểm được xác định sẽ bắt đầu từ các viện-trung tâm nghiên cứu, đặc biệt là nhà trường (cụ thể là các trường đại học, đại học). Đáng lưu ý, gần đây, nhiều trường ở bậc THPT cũng đã đưa nghiên cứu khoa học vào hoạt động học đường nhiều hơn, cao hơn.
“Nhà trường luôn xác định sinh viên là lực lượng tiên phong trong đổi mới sáng tạo. Hiện thực nội dung Nghị quyết 57-NQ/TW, nhà trường luôn tạo mọi điều kiện tối ưu để các em thỏa sức nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo. Đây chính là bệ phóng vững chắc giúp những giấc mơ, hoài bão khoa học của sinh viên trở thành hiện thực góp phần dựng xây đất nước sau này.
Một điểm nhấn đặc biệt không thể không nhắc đến là Cuộc thi “Khởi nghiệp trong sinh viên – BK SHARK 2026”, với vòng chung kết được tổ chức vào chiều 16/5/2026 vừa qua: Đó là sự bùng nổ về quy mô và chất lượng với 35 đội thi, hơn 140 sinh viên đến từ 6 trường đại học trên địa bàn thành phố, tranh tài ở 4 lĩnh vực: công nghiệp và trí tuệ nhân tạo; nông nghiệp và môi trường; giáo dục và sức khỏe; và kinh doanh tạo tác động xã hội. Các dự án được trình bày trực tiếp trước Hội đồng giám khảo là các doanh nhân và chuyên gia đầu ngành. Đây chính là minh chứng cho sức sáng tạo mạnh mẽ và khát vọng lập nghiệp của thế hệ trẻ hôm nay.
Bên cạnh đó, học sinh và giáo viên đến từ các trường Trung học phổ thông trên địa bàn Đà Nẵng cũng có cơ hội trình bày những đề tài nghiên cứu khoa học của mình, tạo nên sự kết nối phong phú và đầy ý nghĩa giữa giáo dục phổ thông và đại học”, PGS.TS Nguyễn Hữu Hiếu, Hiệu trưởng trường Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng, chia sẻ.
Như phân tích của ông Lê Trọng Tuấn, Đồng sáng lập và Tổng Giám đốc CTCP oBacker, doanh nghiệp Spin-off cạnh tranh bằng tài sản trí tuệ, vốn tri thức. Điều này cho thấy các đề tài (công trình) nghiên cứu phải gắn với nhu cầu của thực tế (đòi hỏi của cuộc sống), gắn với nhu cầu sản xuất-cung ứng dịch vụ-và kinh doanh của doanh nghiệp (giải pháp, quy trình mà doanh nhân đang cần đến để thay đổi, làm mới sản phẩm, hay giảm bớt chi phí).
Để có đội ngũ nghiên cứu đa dạng, độc lập với góc nhìn và phát hiện của mình, sự linh hoạt mở rộng và kết nối nghiên cứu giữa giáo dục phổ thông và đại học, giữa học sinh và sinh viên được xem là sáng tạo, kiên trì nuôi dưỡng những nền tảng cho các Spin-off của tương lai. Đặc biệt, năm 2026, cũng tại trường Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng, lần đầu tiên học sinh lớp 11 và học viên cao học đã cùng tham gia nghiên cứu trong một số dự án chung với sinh viên.
Mới đây, trong khuôn khổ Ngày hội Khoa học công nghệ, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo BKĐN 2026 của trường Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng, giải Nhất đã được trao cho đề tài “Hệ thống giám sát thông minh: Phát hiện và thông tin về sự cố giao thông” của hai bạn Phan Tịnh Khang và Tô Đăng Phước, học sinh Trường THPT Hoàng Hoa Thám, GVHD: cô Lê Thị Phương; giải Nhì cho đề tài “Mô hình biên dịch chữ Braille trong thời gian thực hỗ trợ người khiếm thị” của hai bạn Nguyễn Hữu Hoàng và Hồ Phong Lĩnh, học sinh Trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn, GVHD: Thầy Nguyễn Hữu Siêu; Giải Ý tưởng sản phẩm của học sinh , giải Nhất được trao cho bạn Nguyễn Lê Đăng Khoa, học sinh Trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn, với đề tài “Metavision – Thiết bị phát hiện trẻ em bị bỏ quên trên xe”; giải Nhì , ý tưởng sản phẩm “Biến cỏ dại thành tài nguyên – Túi thơm thảo mộc xua đuổi côn trùng từ lá cây trâm ổi” của các bạn Trần Võ Quốc Huy, Nguyễn Ngọc Quốc và Nguyễn Thái Minh Phương, GVHD: Cô Võ Thị Hường … Đây là những đơn cử tiêu biểu trong số 15 đề tài và sản phẩm nghiên cứu từ học sinh các trường THPT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng (THPT Khâm Đức, THPT Trần Phú, THPT Nguyễn Văn Thoại, THPT Thái Phiên và THPT Chuyên Lê Quý Đôn) lọt vào vòng chung kết của Ngày hội BKĐN 2026.
Một khía cạnh của “tài sản trí tuệ” của các Spin-off trong tương lai là chất lượng của đề tài, lĩnh vực được chọn nghiên cứu. Chia sẻ với người viết, PGS.TS . Lê Tiến Dũng – Phó Hiệu trưởng, Trường Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng, nhấn mạnh rằng:
“Các đề tài lọt vào vòng chung kết cuộc thi “Khởi nghiệp trong sinh viên – BK Shark 2026”, không chỉ sở hữu hàm lượng công nghệ cao, ứng dụng những xu hướng công nghệ-giải pháp thời đại số, như trí tuệ nhân tạo, mô hình đa tác tử, hay chuyển đổi số sâu rộng trong hạ tầng ươm tạo và hành trình du lịch; mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội mạnh mẽ thông qua các giải pháp bền vững như tối ưu hóa phát thải Carbon, hệ thống kè biển thu hoạch năng lượng sạch hướng tới Net Zero, và tuần hoàn học liệu đón đầu chuẩn ESG; bên cạnh những bước đột phá nâng tầm trải nghiệm giáo dục thông minh thông qua Robot.
Sự đa dạng từ công nghệ, môi trường đến kinh tế và xã hội trong các dự án chính là câu trả lời đầy sáng tạo của thế hệ trẻ trước những bài toán hóc búa nhất mà thực tiễn đang đối mặt. Một hệ sinh thái khởi nghiệp bền vững, kết nối chặt chẽ giữa Nhà trường – Sinh viên – Doanh nghiệp , sẽ cùng góp phần giải quyết bài toán thực tiễn của xã hội và quốc gia.”.
Tầm nhìn tương lai cho sự ra đời của những Spin-Off sẽ phải bắt đầu từ những bệ phóng nghiên cứu khoa học, cuộc thi “Khởi nghiệp trong sinh viên” ngay trong hôm nay./.
Trần Ngọc