Ngày 17/6/2026 tại Kazan (Nga), diễn ra Hội nghị Cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN – Nga, đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ giữa hai đối tác quan trọng của không gian Á – Âu trong bối cảnh thế giới đa cực hóa. Trên nền tảng quan hệ hữu nghị truyền thống và là Đối tác chiến lược toàn diện với Liên bang Nga, Việt Nam không chỉ khẳng định vị thế là thành viên tích cực, có trách nhiệm của ASEAN mà còn từng bước trở thành mắt xích chiến lược, góp phần tăng cường kết nối giữa Nga và Đông Nam Á.
Tình hữu nghị Việt – Nga: Từ chiều sâu lịch sử đến tầm vóc đối tác chiến lược
Quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam và Liên Xô trước đây, Liên bang Nga ngày nay, là một trong những mối quan hệ quốc tế giàu ý nghĩa và bền vững nhất trong lịch sử hiện đại của Việt Nam. Trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước và bảo vệ Tổ quốc, nhân dân Việt Nam luôn nhận được sự ủng hộ to lớn, chí tình và hiệu quả từ nhân dân Liên Xô. Đó không chỉ là sự giúp đỡ về vật chất, kỹ thuật hay chuyên gia, mà còn là biểu tượng của tinh thần quốc tế cao cả, của tình đoàn kết và đồng hành trong những thời khắc cam go nhất của dân tộc Việt Nam. Những tình cảm và sự hỗ trợ ấy đã trở thành một phần ký ức lịch sử chung, được nhiều thế hệ người Việt Nam trân trọng gìn giữ như minh chứng sinh động cho tình hữu nghị thủy chung giữa hai dân tộc.
Năm 2026 đánh dấu hơn bảy thập niên quan hệ ngoại giao Việt Nam – Nga, được kế thừa trực tiếp từ nền tảng quan hệ Việt Nam – Liên Xô thiết lập năm 1950. Trải qua những biến động sâu sắc của tình hình thế giới và những bước ngoặt lịch sử của mỗi quốc gia, mối quan hệ ấy vẫn được duy trì và phát triển trên cơ sở tin cậy chính trị, tôn trọng lẫn nhau và sự gắn bó được vun đắp qua nhiều thế hệ. Chính nền tảng đặc biệt đó đã tạo nên sức sống bền bỉ cho quan hệ song phương, giúp hai nước luôn tìm thấy tiếng nói chung trong những vấn đề có ý nghĩa chiến lược.
Một trong những dấu ấn sâu đậm nhất của tình hữu nghị Việt – Nga là sự hợp tác trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Hàng chục nghìn cán bộ, kỹ sư, bác sĩ, nhà khoa học Việt Nam đã được đào tạo tại các trường đại học và viện nghiên cứu hàng đầu của Liên Xô trước đây và Liên bang Nga ngày nay. Nhiều người trong số họ đã trở thành những nhà lãnh đạo, chuyên gia đầu ngành, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước. Đây không chỉ là sự hỗ trợ về tri thức mà còn là sự đầu tư lâu dài cho tương lai của Việt Nam, góp phần hình thành nên một thế hệ cầu nối quan trọng trong quan hệ giữa hai nước.
Tình hữu nghị ấy còn được khắc ghi qua những công trình hợp tác mang tính biểu tượng. Từ những chuyên gia đầu tiên sang giúp Việt Nam trong giai đoạn tái thiết đất nước, những chương trình học bổng dành cho sinh viên Việt Nam, đến các dự án tiêu biểu như Nhà máy Thủy điện Hòa Bình hay Liên doanh Dầu khí Vietsovpetro, tất cả đều phản ánh chiều sâu và hiệu quả của sự hợp tác Việt – Nga. Không chỉ đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế, những công trình và chương trình hợp tác đó còn trở thành nhịp cầu kết nối văn hóa, tri thức và con người, góp phần nuôi dưỡng sự thấu hiểu và gắn bó giữa hai dân tộc.
Sau khi Liên Xô tan rã năm 1991, quan hệ Việt Nam – Nga từng đối mặt với không ít thách thức do những biến chuyển lớn của cục diện quốc tế. Tuy nhiên, vượt lên trên những khó khăn của giai đoạn chuyển tiếp, hai nước đã từng bước khôi phục và củng cố quan hệ trên cơ sở lợi ích chung cùng nền tảng tin cậy được xây dựng qua nhiều thập niên. Từ quan hệ hữu nghị truyền thống, Việt Nam và Liên bang Nga đã nâng tầm hợp tác lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực quan trọng như chính trị, quốc phòng, năng lượng, giáo dục, khoa học – công nghệ và giao lưu nhân dân.
Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến đổi sâu sắc, quan hệ Việt Nam – Nga tiếp tục khẳng định giá trị của một mối quan hệ được xây dựng trên sự tin cậy, thủy chung và tôn trọng lẫn nhau. Đó không chỉ là sự kế thừa của một di sản lịch sử đặc biệt mà còn là nền tảng quan trọng để hai nước cùng hướng tới những cơ hội hợp tác mới, vì lợi ích của mỗi quốc gia cũng như vì hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực và trên thế giới.
ASEAN và nước Nga sau 35 năm đồng hành
Năm 1991 đánh dấu sự khởi đầu của quan hệ ASEAN – Nga trong bối cảnh trật tự thế giới bước vào giai đoạn tái định hình sau Chiến tranh Lạnh. Từ những tiếp xúc ban đầu còn dè dặt, hai bên từng bước xây dựng lòng tin, mở rộng đối thoại và thiết lập nền tảng hợp tác ngày càng vững chắc. Ba mươi lăm năm đồng hành không chỉ phản ánh nhu cầu gắn kết giữa Đông Nam Á và không gian Á – Âu, mà còn cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của chủ nghĩa đa phương, đối thoại và hợp tác trong việc ứng phó với những biến động của môi trường quốc tế.
Một dấu mốc quan trọng trong tiến trình đó là việc Nga trở thành Đối tác Đối thoại của ASEAN năm 1996. Kể từ đó, quan hệ hai bên không ngừng được củng cố thông qua các cơ chế hợp tác khu vực quan trọng, từ Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) đến Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC) năm 2004. Việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược năm 2018 tiếp tục khẳng định mức độ tin cậy và sự gắn kết ngày càng sâu sắc giữa hai bên, đồng thời tạo khuôn khổ thuận lợi để thúc đẩy hợp tác trên các lĩnh vực then chốt.
Nếu trong giai đoạn đầu, hợp tác ASEAN – Nga chủ yếu tập trung vào các vấn đề chính trị và an ninh, thì những năm gần đây quan hệ song phương đã mở rộng mạnh mẽ sang các lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo. Chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng và phát triển bền vững đang trở thành những động lực hợp tác mới, phản ánh sự thích ứng của cả hai bên trước những xu thế phát triển của thế giới. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đối mặt nhiều thách thức, thương mại và đầu tư giữa Nga với ASEAN vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực, cho thấy tiềm năng hợp tác rộng lớn giữa hai không gian kinh tế năng động của khu vực Á – Âu.
Song song với hợp tác kinh tế, giao lưu nhân dân tiếp tục là một trong những trụ cột quan trọng của quan hệ ASEAN – Nga. Các chương trình đào tạo, trao đổi học thuật, nghiên cứu khoa học và giao lưu văn hóa ngày càng được mở rộng, góp phần tăng cường sự hiểu biết, tin cậy và gắn kết giữa các quốc gia thành viên ASEAN với Liên bang Nga. Đây cũng là nền tảng xã hội quan trọng giúp quan hệ hai bên phát triển bền vững trong dài hạn.
Trong toàn bộ tiến trình đó, Việt Nam luôn là một trong những thành viên tích cực thúc đẩy hợp tác ASEAN – Nga. Với nền tảng quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác Chiến lược Toàn diện với Liên bang Nga, Việt Nam đã đóng vai trò cầu nối quan trọng, góp phần tăng cường đối thoại, mở rộng hợp tác và thúc đẩy sự gắn kết giữa Nga với khu vực Đông Nam Á.
Hội nghị Cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN – Nga tại Kazan năm 2026 vì thế không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường hợp tác đã qua, mà còn là cơ hội định hình những hướng đi mới cho tương lai. Trong bối cảnh thế giới tiếp tục chuyển dịch theo hướng đa cực, hội nghị khẳng định quyết tâm của ASEAN và Nga trong việc làm sâu sắc hơn quan hệ đối tác chiến lược, mở rộng các lĩnh vực hợp tác mới và cùng đóng góp vào hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực cũng như thế giới.
Khi ASEAN trở thành một cực tăng trưởng mới của thế giới
Gần sáu thập niên sau ngày thành lập, ASEAN đã chuyển mình từ một tổ chức khu vực gồm năm quốc gia thành viên thành một cộng đồng gồm mười nền kinh tế năng động với dân số gần 700 triệu người. Không chỉ là một mô hình hợp tác khu vực thành công, ASEAN ngày nay đang nổi lên như một trong những cực tăng trưởng quan trọng của kinh tế thế giới, đóng vai trò ngày càng lớn trong các chuỗi cung ứng, dòng chảy thương mại, đầu tư và đổi mới sáng tạo toàn cầu. Sự phát triển mạnh mẽ của ASEAN cho thấy sức mạnh của liên kết khu vực, đồng thời khẳng định rằng hợp tác và hội nhập vẫn là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng trong bối cảnh thế giới nhiều biến động.
Sức hấp dẫn của ASEAN không chỉ đến từ quy mô thị trường rộng lớn hay tốc độ tăng trưởng kinh tế ấn tượng, mà còn từ khả năng duy trì môi trường hòa bình, ổn định và cởi mở cho phát triển. Nằm ở vị trí chiến lược kết nối Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, Đông Nam Á từ lâu đã trở thành điểm giao thoa lợi ích của các trung tâm quyền lực lớn trên thế giới. Trong bối cảnh đó, ASEAN đã từng bước khẳng định vai trò là hạt nhân liên kết của khu vực, tạo dựng các cơ chế đối thoại và hợp tác nhằm thu hẹp khác biệt, tăng cường lòng tin và thúc đẩy các lợi ích chung.
Giữa những biến động ngày càng phức tạp của môi trường quốc tế, đặc biệt là xu hướng cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, ASEAN vẫn kiên định với các nguyên tắc đối thoại, đồng thuận và tôn trọng luật pháp quốc tế. Chính sự mềm dẻo nhưng nhất quán ấy đã giúp ASEAN duy trì vai trò trung tâm trong cấu trúc khu vực đang định hình, đồng thời bảo vệ được không gian chiến lược cần thiết để các quốc gia thành viên phát triển. Việc giữ vững đoàn kết nội khối và tiếng nói chung không chỉ nâng cao vị thế của ASEAN mà còn góp phần bảo đảm rằng Đông Nam Á tiếp tục là khu vực của hợp tác và phát triển thay vì trở thành tâm điểm của đối đầu và chia rẽ.
Trong chiến lược hướng Đông của Liên bang Nga, ASEAN ngày càng được nhìn nhận như một đối tác quan trọng cả về kinh tế lẫn địa chính trị. Với vị thế là một trong những khu vực tăng trưởng năng động nhất thế giới, ASEAN mở ra cơ hội để Nga tăng cường kết nối với các thị trường mới, mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ, năng lượng, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Sự tương tác ngày càng sâu rộng giữa ASEAN và Nga cũng phản ánh xu hướng dịch chuyển của cục diện kinh tế thế giới theo hướng đa cực và đa trung tâm hơn.
Đối với Việt Nam, sự lớn mạnh của ASEAN mang ý nghĩa chiến lược đặc biệt. Một ASEAN đoàn kết, ổn định và phát triển không chỉ tạo dựng môi trường thuận lợi cho công cuộc phát triển đất nước mà còn mở rộng không gian đối ngoại để Việt Nam phát huy vai trò cầu nối giữa các đối tác quan trọng. Trong bối cảnh đảm nhiệm vai trò điều phối quan hệ ASEAN – Nga thời gian tới, Việt Nam có điều kiện thuận lợi để thúc đẩy các sáng kiến hợp tác thiết thực, góp phần tăng cường gắn kết giữa hai bên và đóng góp vào hòa bình, ổn định, phát triển bền vững của khu vực. Đây cũng là dịp để Việt Nam tiếp tục khẳng định hình ảnh một thành viên chủ động, tích cực và có trách nhiệm trong ASEAN cũng như trong đời sống quốc tế.
Việt Nam – Thành viên tích cực và có trách nhiệm của ASEAN
Ngày 28/7/1995, Việt Nam chính thức gia nhập ASEAN, trở thành thành viên thứ bảy của Hiệp hội. Sự kiện này không chỉ mở ra một giai đoạn mới trong tiến trình hội nhập quốc tế của đất nước mà còn đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy đối ngoại của Việt Nam sau thời kỳ đổi mới. Từ một quốc gia từng trải qua nhiều năm chiến tranh và bao vây, cấm vận, Việt Nam từng bước hội nhập sâu rộng vào đời sống khu vực, đồng hành cùng ASEAN trong nỗ lực xây dựng một Đông Nam Á hòa bình, ổn định và phát triển.
Ba thập niên gắn bó với ASEAN cũng là ba thập niên Việt Nam không ngừng nâng cao vị thế và năng lực hội nhập quốc tế. Từ một thành viên mới, Việt Nam đã từng bước khẳng định vai trò là một trong những quốc gia tích cực tham gia xây dựng đồng thuận, thúc đẩy hợp tác và đóng góp vào các định hướng phát triển chung của Hiệp hội. Trong nhiều vấn đề quan trọng của khu vực, tiếng nói của Việt Nam ngày càng được coi trọng nhờ sự nhất quán trong chính sách đối ngoại, tinh thần hợp tác và cách tiếp cận dựa trên đối thoại, tôn trọng lẫn nhau.
Dấu ấn của Việt Nam được thể hiện rõ qua các lần đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN vào các năm 1998, 2010 và 2020. Trong những thời điểm khu vực và thế giới đối mặt với nhiều biến động, Việt Nam đã góp phần thúc đẩy đoàn kết nội khối, duy trì động lực hợp tác và nâng cao vị thế của ASEAN trên trường quốc tế. Đặc biệt, việc điều hành hiệu quả các chương trình nghị sự chung đã cho thấy năng lực điều phối, kết nối lợi ích và xây dựng đồng thuận của Việt Nam trong một cộng đồng gồm nhiều quốc gia với những khác biệt về trình độ phát triển và ưu tiên chiến lược.
Trong bối cảnh môi trường quốc tế ngày càng phức tạp và cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, Việt Nam tiếp tục kiên định với các nguyên tắc mà ASEAN theo đuổi: đề cao đối thoại, tôn trọng luật pháp quốc tế, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình và thúc đẩy hợp tác cùng có lợi. Sự nhất quán đó không chỉ góp phần củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình mà còn giúp Việt Nam xây dựng hình ảnh một đối tác tin cậy, có trách nhiệm và sẵn sàng đóng góp cho các lợi ích chung.
Việc Việt Nam được giao đảm nhiệm vai trò điều phối quan hệ ASEAN – Nga giai đoạn 2027-2030 là sự ghi nhận đối với những đóng góp thực chất của Việt Nam trong ASEAN cũng như uy tín ngày càng tăng của đất nước trong khu vực. Đây đồng thời là cơ hội để Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò cầu nối, thúc đẩy đối thoại và mở rộng hợp tác giữa ASEAN với Liên bang Nga trong các lĩnh vực cùng quan tâm. Trên nền tảng quan hệ hữu nghị truyền thống với Nga và vị thế ngày càng vững chắc trong ASEAN, Việt Nam có điều kiện thuận lợi để đóng góp tích cực vào việc làm sâu sắc hơn quan hệ đối tác giữa hai bên, vì hòa bình, ổn định và phát triển bền vững của khu vực.
Từ người bạn thủy chung đến cầu nối ASEAN – Nga
Nếu quan hệ Việt Nam – Nga được vun đắp từ chiều sâu lịch sử và sự tin cậy chính trị được bồi đắp qua nhiều thế hệ, thì vị thế ngày càng quan trọng của Việt Nam trong ASEAN đã tạo nên những điều kiện thuận lợi để nước ta trở thành cầu nối giữa Liên bang Nga và Đông Nam Á. Sự kết hợp giữa nền tảng hữu nghị truyền thống với năng lực hội nhập và điều phối khu vực không chỉ mang lại lợi thế riêng cho Việt Nam mà còn góp phần thúc đẩy sự gắn kết giữa Nga với ASEAN trong bối cảnh địa chính trị và kinh tế thế giới đang có nhiều chuyển dịch sâu sắc.
Trong nhiều năm qua, Việt Nam luôn là một trong những thành viên tích cực thúc đẩy quan hệ ASEAN – Nga phát triển theo hướng thực chất và hiệu quả. Với sự am hiểu cả về cơ chế hợp tác của ASEAN lẫn đặc điểm quan hệ với Liên bang Nga, Việt Nam đã góp phần tăng cường đối thoại, củng cố lòng tin và thúc đẩy các sáng kiến hợp tác trên nhiều lĩnh vực. Vai trò đó không chỉ thể hiện qua các hoạt động ngoại giao đa phương mà còn được phản ánh trong những nỗ lực kết nối lợi ích giữa hai bên, góp phần mở rộng không gian hợp tác giữa Đông Nam Á và khu vực Á – Âu.
Một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt là việc Việt Nam trở thành quốc gia ASEAN đầu tiên ký Hiệp định Thương mại tự do với Liên minh Kinh tế Á – Âu vào năm 2015. Đây cũng là hiệp định thương mại tự do đầu tiên mà Liên minh Kinh tế Á – Âu ký kết với một đối tác ngoài khối. Thỏa thuận này không chỉ tạo động lực thúc đẩy hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Liên bang Nga mà còn mở ra một kênh kết nối quan trọng giữa ASEAN với không gian kinh tế Á – Âu, qua đó khẳng định vai trò tiên phong của Việt Nam trong việc thúc đẩy liên kết kinh tế liên khu vực.
Từ nền tảng đó, hợp tác kinh tế Việt Nam – Nga tiếp tục duy trì đà phát triển tích cực. Các lĩnh vực truyền thống như năng lượng và dầu khí được củng cố, trong khi những lĩnh vực mới như khoa học – công nghệ, nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo ngày càng mở rộng. Sự hiện diện ngày càng sâu rộng của doanh nghiệp hai nước trên thị trường của nhau không chỉ tạo ra những cơ hội hợp tác mới mà còn góp phần tăng cường kết nối giữa các nền kinh tế ASEAN với thị trường Nga và khu vực Á – Âu.
Song song với hợp tác kinh tế, giao lưu nhân dân tiếp tục là nền tảng bền vững của quan hệ Việt Nam – Nga. Hàng nghìn sinh viên Việt Nam đang học tập tại Liên bang Nga, trong khi các chương trình hợp tác giáo dục, văn hóa và khoa học được duy trì thường xuyên. Sự gia tăng mạnh mẽ của dòng khách du lịch Nga đến Việt Nam trong những năm gần đây cũng cho thấy sức sống của mối quan hệ được xây dựng không chỉ bằng lợi ích chiến lược mà còn bằng sự gắn bó giữa con người với con người.
Trong bối cảnh Liên bang Nga đẩy mạnh chiến lược hướng Đông và ASEAN tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm trong cấu trúc khu vực, vai trò kết nối của Việt Nam càng trở nên nổi bật. Từ một người bạn thủy chung của Liên bang Nga, Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế là cầu nối quan trọng giữa Nga và ASEAN, góp phần thúc đẩy đối thoại, mở rộng hợp tác và tạo dựng những động lực phát triển mới cho cả hai không gian chiến lược. Đây không chỉ là sự kế thừa của một di sản ngoại giao đặc biệt mà còn là biểu hiện của vai trò ngày càng chủ động, tích cực và trách nhiệm của Việt Nam trong khu vực và trên trường quốc tế.
Một Việt Nam độc lập, tự chủ và là bạn với tất cả
Ngay từ những ngày đầu của nền độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt nền móng cho đường lối đối ngoại của nước Việt Nam mới bằng tư tưởng nổi tiếng: “Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước dân chủ và không gây thù oán với một ai.” Không chỉ là một tuyên ngôn về khát vọng hòa bình, đó còn là định hướng chiến lược thể hiện tầm nhìn xa rộng về vị trí của Việt Nam trong thế giới đang không ngừng biến đổi. Trải qua gần tám thập niên, tư tưởng ấy vẫn là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam.
Trên nền tảng độc lập, tự chủ, đa phương hóa và đa dạng hóa quan hệ quốc tế, Việt Nam đã từng bước xây dựng mạng lưới quan hệ đối ngoại rộng khắp, thiết lập quan hệ với hầu hết các quốc gia và trung tâm kinh tế – chính trị quan trọng trên thế giới. Đường lối nhất quán đó không chỉ góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển đất nước mà còn tạo điều kiện để Việt Nam nâng cao vị thế, mở rộng không gian hợp tác và chủ động tham gia vào các tiến trình khu vực cũng như toàn cầu.
Trong bức tranh đối ngoại ấy, quan hệ hữu nghị truyền thống với Liên bang Nga và vai trò thành viên tích cực của ASEAN là hai trụ cột quan trọng bổ trợ cho nhau. Việt Nam vừa duy trì và phát huy nền tảng tin cậy được vun đắp qua nhiều thế hệ với Liên bang Nga, vừa tích cực đóng góp vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN đoàn kết, tự cường và phát triển. Chính sự kết hợp hài hòa giữa các mối quan hệ song phương và đa phương đã tạo nên vị thế đặc biệt của Việt Nam trong khu vực, đồng thời mở ra khả năng kết nối hiệu quả giữa các đối tác quan trọng.
Hội nghị Cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN – Nga tại Kazan năm 2026 diễn ra trong bối cảnh thế giới đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng đa cực và liên kết ngày càng đan xen. Trong bối cảnh đó, vai trò của những quốc gia có khả năng kết nối, xây dựng lòng tin và thúc đẩy hợp tác ngày càng trở nên quan trọng. Với nền tảng đối ngoại độc lập, tự chủ cùng những kinh nghiệm tích lũy trong quan hệ với cả ASEAN và Liên bang Nga, Việt Nam đang có những điều kiện thuận lợi để đóng góp tích cực vào việc tăng cường đối thoại, mở rộng hợp tác và thúc đẩy các lợi ích chung.
Từ người bạn thủy chung của Liên bang Nga đến thành viên có trách nhiệm của ASEAN, từ một quốc gia từng phải đấu tranh để bảo vệ độc lập đến một đối tác tích cực trong các cơ chế khu vực và quốc tế, Việt Nam hôm nay đang từng bước khẳng định vai trò của một quốc gia kiến tạo kết nối, thúc đẩy hợp tác và đồng hành cùng những nỗ lực vì hòa bình, ổn định và phát triển bền vững. Đó cũng chính là sự tiếp nối sinh động của tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh trong thời đại mới: độc lập, tự chủ, là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.
Ba mươi lăm năm quan hệ ASEAN – Nga là minh chứng cho sức sống của đối thoại, hợp tác và lòng tin chiến lược trong một thế giới nhiều biến động. Trong hành trình đó, Việt Nam nổi lên như điểm giao thoa đặc biệt giữa tình hữu nghị truyền thống với Liên bang Nga và trách nhiệm của một thành viên tích cực, có uy tín trong ASEAN. Từ người bạn thủy chung của nước Nga đến cầu nối giữa Nga và Đông Nam Á, Việt Nam đang góp phần thúc đẩy sự gắn kết giữa hai không gian chiến lược quan trọng của thế kỷ XXI.
Thực tiễn những năm gần đây cho thấy, dù phải đối mặt với những sức ép và thách thức chưa từng có từ môi trường quốc tế, Liên bang Nga vẫn thể hiện năng lực tự cường đáng chú ý, duy trì vị thế của một cường quốc có ảnh hưởng trên nhiều lĩnh vực quan trọng của đời sống toàn cầu. Không chỉ tiếp tục khẳng định vai trò trong các lĩnh vực năng lượng, khoa học – công nghệ, công nghiệp quốc phòng và chinh phục không gian, Nga còn duy trì quan hệ gắn bó với các đối tác truyền thống, đồng thời tham gia hỗ trợ nhiều quốc gia trong những thời điểm khó khăn do thiên tai, khủng hoảng và các thách thức nhân đạo. Chính khả năng thích ứng, ý chí vượt khó cùng sự coi trọng các mối quan hệ hữu nghị lâu dài đã tạo nên sức mạnh riêng của nước Nga trong bối cảnh thế giới đang chuyển động sâu sắc.
Đối với ASEAN, việc làm sâu sắc hơn quan hệ với Liên bang Nga không chỉ mở rộng không gian hợp tác đối ngoại mà còn tạo thêm những nguồn lực quan trọng cho phát triển lâu dài. Sự kết hợp giữa một ASEAN năng động, giàu tiềm năng tăng trưởng với một nước Nga có thế mạnh về năng lượng, lương thực, khoa học – công nghệ, trí tuệ nhân tạo và công nghệ không gian có thể tạo ra những động lực hợp tác mới, góp phần nâng cao khả năng tự cường, bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và thúc đẩy đổi mới sáng tạo cho toàn khu vực.
Trong một thế giới đang chuyển dịch từ mô hình tập trung quyền lực sang cấu trúc đa cực ngày càng rõ nét, vai trò của những quốc gia có khả năng kết nối các trung tâm phát triển, xây dựng lòng tin và thúc đẩy hợp tác ngày càng trở nên quan trọng. Việt Nam không chỉ là người tham gia tích cực vào tiến trình đó mà đang từng bước khẳng định vị thế của một quốc gia kiến tạo kết nối, góp phần đưa các đối tác xích lại gần nhau hơn trên cơ sở tôn trọng, hiểu biết và cùng có lợi.
Từ một dân tộc từng trải qua chiến tranh để giành độc lập đến một đất nước chủ động hội nhập và đóng góp cho hòa bình, Việt Nam hôm nay đang tiếp tục hiện thực hóa tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh bằng những hành động cụ thể: xây dựng lòng tin, mở rộng hợp tác và kết nối các nguồn lực phát triển. Đó cũng là con đường để Việt Nam cùng ASEAN và Liên bang Nga đóng góp nhiều hơn cho một thế giới ổn định, công bằng và phát triển bền vững trong thế kỷ XXI.
Thế Nguyễn – Minh Văn