Ngày 09/05/2026, đài truyền hình NTV đăng bài viết “Những con số đáng ngạc nhiên – Xuất khẩu của Trung Quốc tăng trưởng bất chấp chiến tranh Iran”, phản ánh đà tăng trưởng thương mại của Bắc Kinh trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và bất ổn kinh tế toàn cầu tiếp tục leo thang.
Trung Quốc tiếp tục gây bất ngờ với các số liệu thương mại mới nhất khi hoạt động xuất khẩu và nhập khẩu đều tăng mạnh bất chấp căng thẳng địa chính trị toàn cầu. Diễn biến này được cho là sẽ tác động đáng kể đến chuyến thăm dự kiến của Tổng thống Mỹ Donald Trump vào tuần tới, trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp Đức đang theo dõi cuộc gặp với tâm lý thận trọng.
Theo cơ quan hải quan Bắc Kinh, trong tháng 4, giá trị xuất khẩu của Trung Quốc tính theo USD tăng 14,1% so với cùng kỳ năm ngoái, vượt xa mức dự báo 6,5% của giới phân tích và cao hơn nhiều so với mức tăng 2,5% của tháng trước. Trong khi đó, nhập khẩu tăng tới 25,3%, vượt kỳ vọng 20,4%. Nhờ đó, Trung Quốc ghi nhận thặng dư thương mại đạt 84,82 tỷ USD (gần 72 tỷ euro).
Kết quả này được công bố trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tiếp tục leo thang, đặc biệt là những bất ổn quanh eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng chiến lược của thế giới. Trung Quốc hiện được xem là khách hàng mua dầu lớn của Iran, đồng thời là một trong những đối tác quan trọng hậu thuẫn Tehran giữa lúc quốc gia này vẫn chịu các lệnh trừng phạt quốc tế.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng tác động trực tiếp từ xung đột Iran đối với Trung Quốc hiện vẫn ở mức có thể kiểm soát. Bắc Kinh nhập khẩu dầu từ nhiều nguồn khác nhau và sở hữu lượng dự trữ dầu chiến lược đáng kể. Theo ước tính, dầu từ Iran chỉ chiếm khoảng 13% tổng lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc trong năm 2025. Dù vậy, nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, nền kinh tế định hướng xuất khẩu của Trung Quốc vẫn có nguy cơ chịu ảnh hưởng do nhu cầu tiêu dùng toàn cầu suy giảm.
Việc công bố số liệu thương mại mới nhất cũng diễn ra ngay trước chuyến thăm dự kiến của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Bắc Kinh vào tuần tới, dù phía Trung Quốc hiện chưa chính thức xác nhận lịch trình này. Trong tháng 4, thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới ghi nhận tín hiệu tích cực khi xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ tăng 11,3%, còn nhập khẩu từ Mỹ tăng 9% so với cùng kỳ năm trước.
Diễn biến trên cho thấy sự cải thiện đáng kể nếu so với thời điểm tháng 4/2025, khi căng thẳng thương mại Mỹ – Trung leo thang mạnh mẽ. Khi đó, Bắc Kinh đáp trả Washington bằng việc áp thuế lên hàng hóa Mỹ và siết kiểm soát xuất khẩu các nguyên liệu chiến lược, gây tác động dây chuyền tới nhiều doanh nghiệp toàn cầu.
Theo giới quan sát, cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhiều khả năng sẽ tập trung vào hàng loạt vấn đề nóng như xung đột Iran, quan hệ của Washington với Đài Loan, cũng như tranh chấp thương mại song phương hiện được tạm hoãn đến tháng 11.
Trong khi đó, cộng đồng doanh nghiệp quốc tế, đặc biệt là các công ty Đức, đang theo dõi sát sao chuyến thăm này. Ông Oliver Oehms, người đứng đầu Phòng Thương mại Đức tại nước ngoài (AHK) ở Bắc Trung Quốc, cho biết phần lớn doanh nghiệp Đức hoạt động tại Trung Quốc đều chịu tác động từ căng thẳng thương mại Mỹ – Trung. Theo ông, điều mà các doanh nghiệp cần nhất hiện nay là sự rõ ràng và khả năng dự báo liên quan đến thuế quan cũng như các biện pháp kiểm soát xuất khẩu. Dù chuyến thăm có thể phát đi “tín hiệu quan trọng về sự ổn định”, ông Oehms cho rằng khó có khả năng xuất hiện một bước đột phá lớn.
Những số liệu thương mại mới nhất cho thấy nền kinh tế Trung Quốc vẫn duy trì được sức chống chịu đáng kể trước các biến động địa chính trị và áp lực từ môi trường thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, triển vọng trong thời gian tới vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến xung đột tại Trung Đông, giá năng lượng cũng như quan hệ Mỹ – Trung. Trong bối cảnh đó, chuyến thăm dự kiến của Tổng thống Donald Trump tới Bắc Kinh được xem là phép thử quan trọng đối với nỗ lực ổn định quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, đồng thời là tín hiệu mà cộng đồng doanh nghiệp quốc tế đang đặc biệt chờ đợi.
Hồ Ngọc Thắng