Người ta vẫn thân mật gọi ông là “Tướng Hiền”, không phải bởi quân hàm mấy sao, mà bởi cốt cách của một người lính sống trọn tâm, vẹn đức. Suốt 46 năm quân ngũ, Thiếu tướng Nguyễn Hiền không chỉ để lại dấu ấn bằng những cống hiến lặng thầm, mà còn có sáu lần vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh, những ký ức thiêng liêng ấy trở thành hành trang suốt cuộc đời binh nghiệp của ông. Với ông, đó là nguồn động viên, kim chỉ nam để sống và cống hiến trọn đời cho Tổ quốc.
Trong suốt cuộc đời binh nghiệp, Thiếu tướng Nguyễn Hiền đã trực tiếp tham gia nhiều chiến dịch lớn trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ cứu nước. Đặc biệt, trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, ông được Bộ Quốc phòng điều động giữ cương vị Phó Tư lệnh về Chính trị (nay là Chính ủy) Binh đoàn Chi Lăng, cùng quân và dân các dân tộc tỉnh Lạng Sơn xây dựng thế trận phòng thủ vững chắc, bảo vệ chủ quyền biên giới thiêng liêng của Tổ quốc.
Năm 1992, sau 46 năm gắn bó với quân ngũ, ông được Đảng, Nhà nước và Quân đội cho nghỉ hưu. Trải qua ba cuộc chiến tranh, từ một người lính chiến đến sĩ quan cấp tướng, ở bất kỳ cương vị hay hoàn cảnh nào, Thiếu tướng Nguyễn Hiền cũng luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, vượt qua mọi khó khăn, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó.
Những lời Bác dạy theo suốt cuộc đời
Nhắc lại những lần vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh, Thiếu tướng Nguyễn Hiền vẫn không giấu được niềm xúc động. Ông kể, lần đầu tiên được gặp Bác là trong Chiến dịch Cao – Bắc – Lạng năm 1949. Khi đơn vị đang dừng chân trên đường hành quân về thị xã Cao Bằng, từ xa xuất hiện một đoàn người, trong đó có một cụ già mặc quân phục, chân đi dép cao su, đầu đội mũ lá cọ, tay chống gậy trúc, bên sườn đeo túi, vai vắt khăn nâu giản dị. Không ai bảo ai, tất cả cán bộ, chiến sĩ đều đồng loạt đứng dậy, hướng mắt về phía Người với niềm xúc động khó tả. Bác tươi cười thăm hỏi, biểu dương tinh thần chiến đấu dũng cảm của bộ đội. Đặc biệt, trong chiến dịch này, Nguyễn Hiền còn hai lần vinh dự được Bác Hồ trực tiếp gọi điện khen ngợi đơn vị do ông chỉ huy.
Lần thứ hai được gặp Bác là sau khi Chiến dịch Hòa Bình kết thúc năm 1952. Đến tận bây giờ, ông vẫn khắc ghi lời căn dặn của Người: “Thắng không được kiêu, bại không được nản; chủ quan khinh địch là nguyên nhân chính dẫn đến thất bại và hao tổn xương máu của chiến sĩ”.
Lần gặp thứ ba diễn ra tại Đại Từ, Thái Nguyên. Đặc biệt hơn cả là lần thứ tư, trước ngày đơn vị vào tiếp quản Thủ đô Hà Nội. Đúng 10 giờ ngày 19/9/1954, Đại đoàn Quân Tiên Phong của ông vinh dự được gặp Bác tại Đền Giếng, Khu di tích Đền Hùng (nay thuộc TP Việt Trì, tỉnh Phú Thọ). Tại đây, Người căn dặn: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”, lời dạy thiêng liêng trở thành mệnh lệnh từ trái tim đối với mỗi cán bộ, chiến sĩ.
Cuối năm 1957, Bác Hồ cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp đến thao trường Hòa Lạc, Sơn Tây (nay thuộc Hà Nội) thăm Trung đoàn 88 diễn tập hiệp đồng binh chủng. Khi ấy, Nguyễn Hiền đang giữ cương vị Phó Chủ nhiệm Chính trị Trung đoàn. Đây là lần thứ năm ông được gặp Bác.
Lần thứ sáu là vào mùa khô năm 1958, khi đơn vị ông tham gia giúp nhân dân chống hạn tại huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông cũ. Bác Hồ đã ra tận cánh đồng, cùng bà con nông dân và cán bộ, chiến sĩ tát nước chống hạn. Hình ảnh vị lãnh tụ giản dị, gần gũi với nhân dân hôm ấy trở thành ký ức không thể nào quên trong cuộc đời người lính già.
Suốt cuộc đời binh nghiệp, những lời dạy và tấm gương của Bác Hồ luôn là nguồn động viên, soi đường để Thiếu tướng Nguyễn Hiền vượt qua mọi gian khó, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong các cuộc chiến đấu ác liệt, góp phần vào thắng lợi vẻ vang của dân tộc.
Mỗi lần nhắc đến Bác Hồ, ánh mắt Thiếu tướng Nguyễn Hiền lại ánh lên niềm xúc động và tự hào. Với ông, sáu lần được gặp Bác không chỉ là những dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời người lính, mà còn là nguồn động viên tinh thần to lớn theo ông suốt những năm tháng chiến đấu và công tác. Từ phong thái giản dị, gần gũi đến những lời căn dặn sâu sắc của Người, tất cả đã trở thành hành trang quý giá, hun đúc trong ông ý chí kiên cường, lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, với Nhân dân và Tổ quốc.
Ở tuổi xế chiều, dù đã rời quân ngũ nhiều năm, Thiếu tướng Nguyễn Hiền vẫn giữ trọn phẩm chất của người lính Cụ Hồ: giản dị, khiêm nhường và mẫu mực. Với ông, điều thiêng liêng nhất không phải là quân hàm hay danh vị, mà là được cống hiến trọn đời cho đất nước, được sống và chiến đấu theo những điều Bác Hồ từng dạy. Chính vì thế, cái tên thân thương “Tướng Hiền” vẫn luôn được đồng đội, nhân dân nhắc đến bằng tất cả sự kính trọng và yêu quý.
Có lẽ điều khiến Thiếu tướng Nguyễn Hiền được yêu kính nhất không chỉ nằm ở những chiến công hay quân hàm cấp tướng, mà chính là nhân cách của một con người suốt đời sống vì đồng đội, vì Nhân dân. Đi qua chiến tranh, đối mặt với bom đạn và mất mát, ông vẫn giữ cho mình sự điềm đạm, bao dung và lối sống thanh bạch của người lính cách mạng. Với đồng đội, ông là người chỉ huy mẫu mực; với cấp dưới, ông là người anh chân thành, gần gũi; còn với nhân dân, ông luôn là người cán bộ hết lòng vì dân.
Được làm lính của ông, nhiều người cảm nhận rõ sự đặc biệt ấy. Trong mọi cuộc gặp gỡ, ông chưa bao giờ tạo cảm giác xa cách của một vị tướng trận mạc. Trái lại, sự cởi mở, chân tình và giản dị nơi ông khiến ai tiếp xúc cũng cảm thấy ấm áp, kính trọng. Ngay cả khi đã rời quân ngũ, ông vẫn giữ nguyên nếp sống khiêm nhường của người lính Cụ Hồ. Ông từng tâm sự đầy chiêm nghiệm: “Chỉ đến khi ‘cởi áo từ quan’ mới biết rõ mình là ai, thế nên dẫu là tướng cũng phải học làm một người dân bình thường trước đã”. Đó không chỉ là lời nói của một vị tướng từng trải, mà còn là triết lý sống sâu sắc của một con người suốt đời lấy chữ “đức” làm gốc.
Cách đây gần chục năm, Thiếu tướng Nguyễn Hiền đã về với “thế giới người hiền”, nhưng những ký ức về ông vẫn còn nguyên vẹn trong lòng đồng đội và nhân dân. Cuộc đời binh nghiệp gần nửa thế kỷ, sáu lần được gặp Bác Hồ cùng biết bao cống hiến thầm lặng cho đất nước đã làm nên chân dung đẹp của một vị tướng giàu lòng nhân ái, tận trung với nước, tận nghĩa với dân. Hình ảnh “Tướng Hiền” vì thế sẽ mãi là biểu tượng đẹp của phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, một tấm gương sáng để thế hệ hôm nay và mai sau học tập, noi theo.
Ngô Văn Học