Bốn mươi năm sau ngày Tổng Bí thư Lê Duẩn từ trần (10/7/1986 – 10/7/2026), những quyết sách lớn do ông cùng tập thể Ban Chấp hành Trung ương Đảng hoạch định đã được thực tiễn lịch sử kiểm chứng. Di sản ông để lại không chỉ là dấu ấn của một nhà lãnh đạo trọn đời vì sự nghiệp cách mạng, mà còn là tư duy chiến lược, bản lĩnh lãnh đạo, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, phát triển. Nhìn lại những giá trị ấy là dịp tri ân một thế hệ làm nên lịch sử, đồng thời nhận thức sâu sắc hơn những bài học vẫn tiếp tục soi sáng con đường phát triển của đất nước hôm nay.
Tư duy chiến lược vượt qua thử thách của thời gian
Trong những di sản mà Tổng Bí thư Lê Duẩn để lại, nổi bật hơn cả là một tư duy chiến lược sắc bén, độc lập và gắn chặt với thực tiễn cách mạng Việt Nam. Không được hình thành từ những khuôn mẫu lý luận có sẵn, tư duy ấy được hun đúc qua nhiều thập niên hoạt động cách mạng, qua những năm tháng bị giam cầm nơi Côn Đảo và đặc biệt từ quá trình trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng ở miền Nam. Chính trải nghiệm thực tiễn đã tạo nên ở ông khả năng nhìn xa, dự báo đúng xu thế, nhận diện bản chất vấn đề và đưa ra những quyết sách mang tính bước ngoặt, luôn lấy lợi ích quốc gia – dân tộc và khát vọng độc lập, thống nhất của nhân dân làm điểm xuất phát.
Bản lĩnh ấy được thể hiện rõ trong “Đề cương cách mạng miền Nam” (1956). Khi cách mạng miền Nam đứng trước nhiều khó khăn sau Hiệp định Giơ-ne-vơ, văn kiện đã phân tích đúng bản chất của chính quyền Ngụy Sài Gòn, xác định rõ con đường phát triển của cách mạng và khẳng định luận điểm mang ý nghĩa lịch sử: “Ngoài con đường cách mạng không có con đường nào khác.” Không chỉ mở đường về nhận thức, những luận điểm này còn trở thành cơ sở quan trọng để Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết 15 (1959), tạo bước chuyển chiến lược cho cách mạng miền Nam. Thực tiễn đấu tranh sau đó đã chứng minh tính đúng đắn, tầm nhìn và giá trị bền vững của tư duy ấy.
Một phẩm chất nổi bật khác của Tổng Bí thư Lê Duẩn là tinh thần độc lập, tự chủ trong hoạch định đường lối cách mạng. Ông luôn nhấn mạnh rằng cách mạng Việt Nam phải bắt nguồn từ điều kiện cụ thể của đất nước, không rập khuôn bất kỳ mô hình nào, đồng thời chủ động tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của bạn bè quốc tế để tạo nên sức mạnh tổng hợp. Cách tiếp cận đó không chỉ góp phần đưa cuộc kháng chiến đến thắng lợi mà còn trở thành nền tảng tư duy cho đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa của Việt Nam trong thời kỳ đổi mới và hội nhập.
Bốn mươi năm sau ngày Tổng Bí thư Lê Duẩn đi xa, giá trị của tư duy chiến lược ấy vẫn vẹn nguyên sức sống. Những bài học về xuất phát từ thực tiễn, tôn trọng quy luật khách quan, kiên định lợi ích quốc gia – dân tộc, giữ vững độc lập, tự chủ và chủ động nắm bắt thời cơ phát triển vẫn tiếp tục soi sáng sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đó không chỉ là dấu ấn của một nhà lãnh đạo kiệt xuất, mà còn là di sản tư duy đã được lịch sử kiểm chứng và vẫn đồng hành cùng hành trình phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.
Kiên định con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội
Nếu tư duy chiến lược tạo nên những quyết sách mang tầm thời đại, thì bản lĩnh kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội chính là phẩm chất xuyên suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của Tổng Bí thư Lê Duẩn. Dù trong chiến tranh hay hòa bình, trước thuận lợi hay thử thách, ông luôn cùng tập thể lãnh đạo Đảng giữ vững mục tiêu chiến lược do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng lựa chọn, xem đó là nền tảng bảo đảm thắng lợi của cách mạng Việt Nam.
Bản lĩnh ấy được thể hiện rõ trong việc cùng Ban Chấp hành Trung ương Đảng hoạch định và lãnh đạo thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam, tiến tới thống nhất đất nước. Đây không chỉ là sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn Việt Nam, mà còn thể hiện năng lực kết hợp hài hòa giữa mục tiêu trước mắt và lâu dài, giữa nhiệm vụ dân tộc và nhiệm vụ giai cấp, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc để đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đến thắng lợi.
Sau Đại thắng mùa Xuân năm 1975, khi đất nước bước vào thời kỳ hòa bình, thống nhất, Tổng Bí thư Lê Duẩn tiếp tục cùng Trung ương Đảng lãnh đạo cả nước thực hiện nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Trong bối cảnh hậu quả chiến tranh còn nặng nề, kinh tế – xã hội gặp nhiều khó khăn và tình hình quốc tế diễn biến phức tạp, ông vẫn kiên định mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam độc lập, tự chủ, thống nhất và phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa. Chính sự kiên định ấy đã góp phần giữ vững định hướng chiến lược của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn đầy biến động.
Bốn mươi năm sau ngày Tổng Bí thư Lê Duẩn đi xa, những giá trị cốt lõi của đường lối cách mạng mà ông cùng tập thể lãnh đạo Đảng dày công xây dựng vẫn tiếp tục được kế thừa và phát triển. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, đồng thời phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc để xây dựng đất nước phát triển nhanh, bền vững. Điều đó cho thấy bản lĩnh kiên định về mục tiêu chiến lược không chỉ là dấu ấn của một nhà lãnh đạo kiệt xuất, mà còn là di sản tư tưởng, đường lối đã được lịch sử kiểm chứng và vẫn tiếp tục định hướng sự nghiệp phát triển của đất nước trong thời kỳ mới.
Bản lĩnh của một nhà lãnh đạo ở những bước ngoặt lịch sử
Lịch sử luôn thử thách bản lĩnh của người lãnh đạo ở những thời khắc mang tính quyết định đối với vận mệnh dân tộc. Với Tổng Bí thư Lê Duẩn, bản lĩnh ấy được hun đúc từ thực tiễn đấu tranh cách mạng, từ những năm tháng hoạt động bí mật, bị giam cầm nơi Côn Đảo đến quá trình trực tiếp lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và xây dựng đất nước sau ngày thống nhất. Ở mỗi bước ngoặt của cách mạng Việt Nam, ông luôn thể hiện ý chí kiên định, tư duy quyết đoán và tinh thần trách nhiệm cao trước Đảng, trước Nhân dân và trước tương lai của dân tộc.
Điểm nổi bật trong bản lĩnh lãnh đạo của Tổng Bí thư Lê Duẩn là dám nghĩ, dám quyết, dám chịu trách nhiệm trước những lựa chọn có ý nghĩa chiến lược. Mọi chủ trương, quyết sách đều được ông đặt trên nền tảng điều tra, nghiên cứu thực tiễn, tổng kết kinh nghiệm và phân tích thấu đáo yêu cầu của từng giai đoạn cách mạng. Đối với ông, lý luận chỉ có giá trị khi được kiểm nghiệm bằng thực tiễn và phục vụ hiệu quả cho lợi ích của đất nước, của Nhân dân. Chính cách tiếp cận đó đã giúp nhiều quyết sách quan trọng của Đảng đáp ứng đúng yêu cầu lịch sử và được thực tiễn chứng minh là đúng đắn.
Bản lĩnh ấy còn thể hiện ở phong cách lãnh đạo dân chủ, đề cao trí tuệ tập thể. Trên cương vị Tổng Bí thư, ông luôn cùng Ban Chấp hành Trung ương và Bộ Chính trị trao đổi, thảo luận, cân nhắc kỹ lưỡng trước những vấn đề hệ trọng, đồng thời phát huy vai trò của tập thể trong hoạch định đường lối và tổ chức thực hiện. Vai trò của ông không chỉ ở việc đề xuất định hướng chiến lược mà còn ở khả năng quy tụ ý chí, thống nhất nhận thức và khơi dậy sức mạnh đoàn kết trong toàn Đảng, toàn dân, tạo nên nguồn lực to lớn đưa cách mạng Việt Nam vượt qua nhiều thử thách, giành những thắng lợi có ý nghĩa lịch sử.
Bốn mươi năm sau ngày Tổng Bí thư Lê Duẩn đi xa, di sản về bản lĩnh lãnh đạo vẫn còn nguyên giá trị. Đó là bài học về sự kiên định trước những thử thách, tinh thần dám chịu trách nhiệm vì lợi ích quốc gia – dân tộc, phong cách lãnh đạo xuất phát từ thực tiễn và biết phát huy sức mạnh tập thể. Những giá trị ấy không chỉ góp phần làm nên thành công của cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX, mà còn tiếp tục là nguồn tham chiếu quan trọng đối với công tác xây dựng Đảng và đội ngũ cán bộ trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Sức mạnh của Đảng, của nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc
Một trong những tư tưởng có giá trị bền vững mà Tổng Bí thư Lê Duẩn để lại là nhận thức sâu sắc về mối quan hệ gắn bó giữa Đảng và nhân dân, coi đó là cội nguồn sức mạnh của cách mạng Việt Nam. Ông luôn khẳng định mọi thắng lợi của cách mạng đều bắt nguồn từ sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, nhưng sức mạnh của Đảng chỉ thực sự được phát huy khi được xây dựng trên nền tảng niềm tin của nhân dân, biết dựa vào nhân dân, lắng nghe nhân dân và hành động vì lợi ích của nhân dân. Tư tưởng ấy không chỉ được hình thành từ thực tiễn đấu tranh cách mạng mà còn trở thành nguyên tắc xuyên suốt trong phong cách lãnh đạo của ông.
Đối với Tổng Bí thư Lê Duẩn, đoàn kết là điều kiện tiên quyết để tạo nên sức mạnh. Ông luôn coi trọng việc giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng, xem đây là nền tảng để phát huy trí tuệ tập thể, thống nhất ý chí và hành động trước những quyết sách lớn của đất nước. Đồng thời, ông đặc biệt quan tâm củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, khơi dậy tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường và sức mạnh của toàn dân trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc cũng như xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Thực tiễn lịch sử đã chứng minh, mỗi thắng lợi của cách mạng Việt Nam đều gắn liền với sự đoàn kết trong Đảng, sự đồng thuận của xã hội và niềm tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng.
Không chỉ phát huy nội lực dân tộc, Tổng Bí thư Lê Duẩn còn sớm nhận thức tầm quan trọng của việc kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại. Trên nền tảng giữ vững độc lập, tự chủ, ông chủ trương tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của các lực lượng tiến bộ và bạn bè quốc tế, tạo nên sức mạnh tổng hợp cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Tư duy đó không chỉ góp phần đưa đất nước vượt qua những thử thách khốc liệt của chiến tranh mà còn tiếp tục có giá trị trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay.
Bốn mươi năm sau ngày Tổng Bí thư Lê Duẩn đi xa, tư tưởng về sức mạnh của Đảng, của nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc vẫn giữ nguyên ý nghĩa thời sự. Trong giai đoạn phát triển mới, khi toàn Đảng, toàn dân và toàn quân quyết tâm thực hiện các mục tiêu chiến lược theo tinh thần Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, việc củng cố niềm tin của nhân dân, phát huy khối đại đoàn kết toàn dân tộc, khơi dậy khát vọng cống hiến và kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại tiếp tục là động lực quan trọng để xây dựng đất nước phát triển nhanh, bền vững. Đó chính là một trong những di sản tư tưởng nổi bật của Tổng Bí thư Lê Duẩn, đã được lịch sử kiểm chứng và vẫn tiếp tục soi sáng con đường phát triển của dân tộc.
Khát vọng về một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất và phát triển
Điều xuyên suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của Tổng Bí thư Lê Duẩn không chỉ là ý chí giành độc lập, thống nhất đất nước mà còn là khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, hùng cường và phát triển vì hạnh phúc của nhân dân. Với ông, thắng lợi của cách mạng không phải là đích đến cuối cùng, mà là tiền đề để kiến tạo một xã hội ổn định, nơi mỗi người dân được sống trong hòa bình, độc lập, có điều kiện phát triển toàn diện và đóng góp vào sự phồn vinh của đất nước.
Khát vọng ấy được thể hiện nhất quán trong cả tư duy và hành động. Trong những năm đất nước còn chia cắt, đó là quyết tâm giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc. Sau Đại thắng mùa Xuân năm 1975, khi đất nước bước vào thời kỳ hòa bình, thống nhất, Tổng Bí thư Lê Duẩn tiếp tục cùng Trung ương Đảng lãnh đạo cả nước khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, phát huy nội lực dân tộc, chăm lo đời sống nhân dân và từng bước đưa đất nước đi lên theo con đường xã hội chủ nghĩa. Dù phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức của bối cảnh trong nước, quốc tế, mục tiêu phát triển đất nước vì hạnh phúc của nhân dân vẫn luôn là điểm nhất quán trong tư duy lãnh đạo của ông.
Bốn mươi năm sau ngày Tổng Bí thư Lê Duẩn đi xa, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử sau gần bốn thập niên đổi mới. Đất nước giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế, mở rộng quan hệ đối ngoại, không ngừng nâng cao vị thế và uy tín trên trường quốc tế. Những thành quả đó là kết tinh từ sự kế thừa và phát triển đường lối của Đảng qua nhiều thời kỳ, đồng thời cho thấy khát vọng về một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập và phát triển mà các thế hệ cách mạng đi trước, trong đó có Tổng Bí thư Lê Duẩn, đã kiên trì theo đuổi đang từng bước trở thành hiện thực.
Nhìn lại chặng đường lịch sử, có thể thấy những di sản mà Tổng Bí thư Lê Duẩn để lại không chỉ thuộc về quá khứ, mà vẫn tiếp tục đồng hành cùng sự phát triển của đất nước. Tư duy chiến lược, bản lĩnh chính trị, sự kiên định mục tiêu, niềm tin vào sức mạnh của Đảng và nhân dân cùng khát vọng phát triển đất nước vì hạnh phúc của Nhân dân vẫn là những giá trị có ý nghĩa định hướng đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới. Đó là di sản của một nhà lãnh đạo luôn đặt vận mệnh dân tộc và tương lai đất nước lên trên hết; một khát vọng lớn đã vượt qua thử thách của thời gian và đang được các thế hệ hôm nay tiếp nối bằng trách nhiệm, khát vọng cống hiến và niềm tin vào tương lai Việt Nam.
Tiếp nối những giá trị lịch sử
Bốn mươi năm sau ngày Tổng Bí thư Lê Duẩn từ trần, lịch sử đã có thêm độ lùi để nhìn nhận đầy đủ và khách quan hơn về cuộc đời, sự nghiệp và những cống hiến của ông. Những đánh giá của Đảng, các công trình nghiên cứu khoa học và thực tiễn phát triển của đất nước đều cho thấy nhiều tư tưởng, quyết sách và di sản mà ông cùng tập thể lãnh đạo Đảng xây dựng đã được lịch sử kiểm chứng. Đó không chỉ là sự ghi nhận đối với một nhà lãnh đạo kiệt xuất, mà còn là sự khẳng định những giá trị có sức sống lâu bền trong tiến trình cách mạng Việt Nam.
Nhìn lại cuộc đời và sự nghiệp của Tổng Bí thư Lê Duẩn không chỉ để tri ân một thế hệ đã cống hiến trọn đời cho độc lập, thống nhất và phát triển đất nước, mà quan trọng hơn là nhận thức sâu sắc hơn những bài học được đúc kết từ thực tiễn lịch sử. Đó là bài học về tư duy chiến lược gắn với thực tiễn, về bản lĩnh kiên định trước những bước ngoặt của dân tộc, về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững độc lập, tự chủ và khơi dậy khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, hùng cường, phồn vinh.
Mỗi giai đoạn phát triển của đất nước đều đặt ra những yêu cầu và nhiệm vụ mới, nhưng những giá trị đã được thực tiễn kiểm chứng luôn là nền tảng để tiếp tục phát triển. Tiếp nối di sản của Tổng Bí thư Lê Duẩn hôm nay không chỉ là gìn giữ ký ức lịch sử, mà còn là vận dụng sáng tạo những bài học ấy vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; phát huy ý chí tự lực, tự cường, khát vọng phát triển đất nước nhanh, bền vững và nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.
Thời gian có thể lùi xa những biến cố của lịch sử, nhưng không làm phai mờ giá trị của những cống hiến chân chính. Di sản mà Tổng Bí thư Lê Duẩn để lại không chỉ thuộc về một giai đoạn cách mạng, mà đã trở thành một phần của hành trình phát triển dân tộc. Tiếp nối những giá trị ấy bằng trách nhiệm, bản lĩnh và khát vọng cống hiến chính là sự tri ân thiết thực nhất đối với các thế hệ đi trước, đồng thời là động lực để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, giàu mạnh, phồn vinh và hạnh phúc trong kỷ nguyên phát triển mới.
Thế Nguyễn – Minh Văn