(Đà Nẵng). Thổi hồn vào những tấm mo cau mộc mạc, dung dị miền thôn dã, biến mo cau thành chất liệu thời trang hiện đại, phá vỡ những quy chuẩn bao đời dành cho mo cau. Đó là ý tưởng sáng tạo trẻ mạnh mẽ và táo bạo của sinh viên Đà Nẵng, đã và đang mang đến nét mới cho các xu hướng thời trang – du lịch, với trải nghiệm gần hơn, Tự nhiên hiên và giàu trải nghiệm bản sắc.
Nếu từng có thời gian sống hay làm việc ở những miền thôn dã, nhất là nơi trồng nhiều cau, ai cũng biết, buồng hoa cau khi còn non được phần bẹ của lá cau phình to, bao bọc che chắn. Buồng hoa lớn dần theo tự nhiên, mo cau tự khô, rụng xuống. Với cấu trúc xơ thực vật tự nhiên, mo cau rất cứng. Ngày xưa, các Cụ dùng mo cau làm quạt tay. Ngày hè nóng nực, phây phẩy quạt mo cau cảm thấy dễ chịu ngay. Ra ngoài trời, mo cau để trên đầu, có thể che nắng cho người già, con trẻ. Trẻ em ở quê, biến mo cau thành xe kéo, một đứa ngồi lên phần to nhất của mo cau, đứa khác dùng dây chuối buộc vào, kéo chạy quanh, cứ thế luân phiên nhau chơi. Một số bạn nhỏ khéo tay biến mo cau thành chiếc ghe, thả trôi trên kênh mương, lạch nước uốn lượn theo thửa ruộng lớn bé. Bồng bềnh bao tưởng tượng !
Dần dà, mo cau được dùng làm muỗng, nĩa; vật dụng để làm vườn. Khi cuộc sống hướng đến ưa chuộng sản phẩm thân thiện với môi trường, mo cau trở thành nguyên liệu để tạo ra chén, dĩa, ống hút nước, bao bì thực phẩm, khăn lau … Giờ đây, dù nhịp sống hiện đại đa tiện nghi, nhiều người vẫn thích trang trí nhà cửa bằng vật liệu tự nhiên như mo cau.
Với ý nghĩa bảo vệ môi trường, mo cau khô, một nguyên liệu tự nhiên, bền vững nhưng cũng dễ phân hủy mà không gây nguy hại, ngày được chú ý. Đã có cả sản phẩm găng tay từ mo Cau; “phụ kiện” cho đời sống, có cả chiếc túi, chiếc ví cũng làm từ mo Cau. Biến tấu độc lạ từ Mo cau, có lẽ, lần đầu tiên xuất hiện trong danh sách sản phẩm làm từ nguyên liệu này, đó là “Mo cau – Thời trang Sinh thái”.
Đúng vào dịp kỷ niệm 81 năm Quốc khánh 2 tháng 9 vừa qua, Làng cổ Lộc Yên – Tiên Phước, Quảng Nam cũ, ngày nay thuộc xã Thạnh Bình (thành phố Đà Nẵng), với không gian rêu phong tĩnh mịch, khi các cánh đồng lúa vàng rực, báo hiệu sắp đến mùa thu hoạch, bất ngờ rộn ràng với chương trình biểu diễn 23 mẫu thiết kế thời trang từ mo cau.
“Ngày hội Sáng tạo mo cau & Kết nối phát triển du lịch Lộc Yên – Thạnh Bình” trong khuôn khổ Hội Làng Lộc Yên – Thạnh Bình lần thứ V – 2026 ghi nhận, đây là “Điểm nhấn rất đặc biệt” ; “Màn góp mặt đầy ấn tượng”. Làng cổ Lộc Yên, cũng chính là nơi nổi tiếng với nghề thủ công. Người dân Lộc Yên khéo tay, chịu khó, làm ra rất nhiều sản phẩm từ mo cau. Một số sản phẩm hoàn hảo tính mỹ thuật và công dụng.
Có đến 5 bộ sưu tập biến tấu một nét đẹp bản địa yên bình thành ngôn ngữ thời trang độc đáo. Đó là sản phẩm Đồ án môn học CDIO (FSH496) do sinh viên ngành Thiết kế Thời trang (Khoa Mỹ thuật Ứng dụng – Trường Công nghệ & Kỹ thuật, Đại học Duy Tân) nghiên cứu và thực hiện.
Tạo hình và kiến tạo trang phục cho con người từ mo cau: Sao lại không?
Một dẫn chứng đầu tiên: Bộ “Everyday Collection – Nhịp sống thường nhật giao thoa cùng hơi thở tự nhiên”. Bộ sưu tập này đưa ra định nghĩa mới về thời trang sinh thái: Gần gũi, tính ứng dụng cao nhưng không hề đơn điệu. Mo cau không chỉ là chi tiết đính kèm mà được xử lý kỳ công, thành các mảnh đan ô caro tinh xảo làm cạp váy, đai corset chiết eo, hoa đính thủ công cho đến khuy cài áo độc đáo. Đi kèm là chuỗi phụ kiện nón cót và túi xách đan tay đồng điệu. Tất cả tạo nên một tổng thể hài hòa, thanh lịch và tràn đầy sức sống đời thường với phom (Form) dáng hiện đại, trên nền chất liệu vải thô, đũi mềm mại.
“Ý tưởng đến với chúng em từ mong muốn đi tìm một chất liệu thật gần gũi với đời sống Việt Nam, nhưng cũng dễ dàng được nhìn nhận dưới một góc độ mới. Mo cau vốn là một hình ảnh rất quen thuộc, đặc biệt ở những vùng quê. Nhưng sau khi rụng, mo thường được bỏ đi hoặc chỉ sử dụng cho một số mục đích rất đơn giản. Chúng em bắt đầu tự hỏi: “Nếu một vật liệu tưởng như chỉ có giá trị sử dụng thông thường được đưa vào thời trang thì điều gì sẽ xảy ra?” Và đó cũng là lúc chúng em quyết định “Tụi mình hãy thử sức với mo Cau”.
Trước khi thực hiện, chúng em có tìm hiểu và tham khảo những sản phẩm thủ công làm từ mo Cau như túi, hộp hay các vật dụng trang trí. Tuy nhiên, khi ứng dụng vào trang phục thì gần như phải tự thử nghiệm lại rất nhiều. Chúng em cố gắng, không đơn giản là biến mo Cau thành một sản phẩm thủ công, mà muốn tìm cách để nó thực sự tham gia vào quá trình tạo hình và kiến tạo trang phục cho con người” – bạn Chắng Thanh Chúc, sinh viên năm IV, lớp: K29 ATT, phân tích quá trình “biến tấu từ mo cau xuất hiện trên chân váy xếp ly ngắn trẻ trung, đầm maxi dáng xòe, áo croptop thanh lịch đến đầm yếm dạ hội”.
Mang nhịp sống sôi động, phóng khoáng của đô thị về giữa không gian rêu phong làng cổ, bộ sưu tập Urban Collection khẳng định cá tính của thế hệ trẻ không ngại phá vỡ những quy chuẩn có từ lâu. Dòng thời trang nữ bứt phá với đầm lệch vai peplum, váy cổ yếm dựng phom độc đáo. Tấm mo cau thô ráp, xơ cứng được “đô thị hóa” qua những kỹ thuật đan tấm lớn làm giáp ngực, nẹp áo cứng cáp. Làm rõ nét cá tính, ngập tràn ngập nhịp sống hiện thời đại là những những chiếc túi xách quai gỗ, mũ cói cách điệu. Trong khi đó, thời trang nam nổi bật với quần short ống rộng, phối áo tay lỡ thắt đai dệt, hàng cúc tết thủ công cá tính.
“Công đoạn khó khăn và mang đến nhiều thử thách nhất, chính là công đoạn đan mo cau, vì mo cau cần có thời gian để làm mềm để thực hiện công đoạn đan.Từ khi lên ý tưởng, cho đến công đoạn thực hiện đan, chúng em mất khoảng 1 tháng để xong tác phẩm” – Bạn Phan Tùng Chấn Dương, sinh viên năm IV, lớp K29 ATT chia sẻ.
Trong khi đó, “Bản giao hưởng tự do giữa thiên nhiên ngát hương” – Bộ sưu tập Resort Collection giới thiệu đầy đủ hơn chất liệu sinh thái. Nghệ thuật xử lý mo cau ở bộ sưu tập này , đạt đến độ tinh tế cao: Cánh hoa mo cau 3D được tạo hình tỉ mỉ, đính ngẫu hứng trên vạt váy, bẹ cau uốn xếp lớp như vạt yếm tự nhiên, kết hợp cùng chuỗi phụ kiện đậm chất truyền thống, như quạt mo, quạt nan mo xòe rộng và hoa đan thủ công. Mỗi thiết kế là một kết nối trọn vẹn con người với thiên nhiên.
Một bất ngờ nữa là mo cau thô nhám được các tài năng trẻ ngành thiết kế thời trang của Học hiệu DTU, nâng tầm trở thành ngôn ngữ thời trang cao cấp, có sức quyến rũ rất riêng. Bộ sưu tập “Cocktail Collection” mang hàm ý chất liệu thô mộc vẫn có thể hiện diện ở những nơi kiêu sa. Mo cau được biến đổi phom dáng tài tình, hóa thành những chiếc đai lưng bản lớn, định hình rõ vòng eo, hay chiếc đai bắp tay cá tính, quạt tay ô caro đầy sang trọng. Mo cau được biến hóa bất ngờ, ngoạn mục, nhưng phù hợp, đủ để tự tin hiện diện cùng thời trang khác trong dạ tiệc.
Làn gió mới: Thời trang sinh thái bền vững đẹp và tiện dụng
“Sự giao thoa giữa một bài kiểm tra chuyên ngành và sàn diễn “đồng quê” Hội làng Lộc Yên đã mang đến cho các nhà thiết kế trẻ DTU trải nghiệm “thực chiến” đầy ý nghĩa. Không chỉ dừng lại ở những bản vẽ ý tưởng hay mô hình trong xưởng thực hành, các bạn đã bước ra “sàn diễn đầy tự tin và tự nhiên” giữa lòng lễ hội. Tận dụng cơ hội bứt phá sáng tạo, các bạn sinh viên đã làm chủ kỹ thuật xử lý chất liệu sinh thái thực tế, học hỏi cách kết hợp với nghệ nhân thủ công mỹ nghệ truyền thống và học hỏi thêm quy trình vận hành một show diễn chuyên nghiệp, bồi đắp các kỹ năng và bản lĩnh nghề nghiệp, khi đã tự tin đối mặt với những thử thách ngoài không gian lớp học
Đây chính là hành trang vô giá mà các nhà thiết kế tương lai sớm thu hoạch khi các còn ngồi trên ghế giảng đường. Các bộ sưu tập không chỉ khẳng định tài năng bứt phá của các nhà thiết kế trẻ DTU, còn mở ra một tầm nhìn mới: Thời trang sinh thái bền vững hoàn toàn có thể vươn tới những nét đẹp nghệ thuật và đi vào đời sống.
Bên cạnh đó, sự tham gia và dấu ấn của bộ sưu tập do chính sinh viên thiết kế tại chương trình Hội làng Lộc Yên 2026, trở thành minh chứng rõ nét cho triết lý đào tạo ngành Thiết kế Thời trang gắn liền với Công nghệ với Di sản văn hóa Việt Nam của nhà trườngt” – Tiến sĩ Bùi Mai Trinh, Phó Trưởng Khoa Mỹ thuật Ứng dụng, kiêm Trưởng Bộ môn Thiết kế Thời trang, Trường Công nghệ và Kỹ thuật, Đại học Duy Tân, Giảng viên trực tiếp phụ trách học phần Đồ án CDIO (FSH496) chia sẻ.
Như một mạnh dạn phá cách, bứt ra khỏi những cấu trúc vốn có, hòa vào hơi thở thời đại, bộ sưu tập trẻ trung, năng động từ chất liệu mo cau mộc mạc, đã có màn kết, khẳng định: Không gian của thời trang nghệ thuật được làm đẹp từ tinh thần “Giải phóng tư duy và Cao trào sinh thái”. Avant-garde Collection là lời kết cho câu chuyện đưa mo cau thoát khỏi mọi giới hạn công năng thông thường, trở thành chất liệu kiến tạo hình khối trên trang phục mà vẫn dịu dàng, thanh tú.
Bằng chứng là màn trình diễn không lung linh công nghệ ánh sáng led, cũng không có sàn catwalk chuyên nghiệp. “Người mẫu” chỉ đơn giản là bước lối mòn uốn lượn giữa cánh đồng lúa chín, trong diện mạo tụ hào và kiêu hãnh với những phom dáng tạo hình 3D độc bản:
“Bẹ khô cây cau uốn nắn thành đóa hoa khổng lồ ôm trọn bờ vai, mo cau biến hình xòe cánh như một tác phẩm điêu khắc trước ngực. Đầy cảm xúc, các “Nhà thiết kế trẻ” DTU đã thổi hồn, tái sinh Mo cau và đưa lên “sàn diễn tự nhiên” đầy ngẫu hứng sáng tạo. “Em cho rằng mo Cau đã có vị trí là một nguyên liệu mới và cũng có đủ những không gian để sáng tạo được nhiều thiết kế hay và đẹp hơn”- bạn Phan Tùng Chấn Dương, sinh viên năm IV, lớp K29 ATT, nhìn nhận đây cảm xúc.
Cùng với trang phục người Co kết hợp phụ kiện mo cau chân quê, áo dài, bộ bà ba quen thuộc thôn dã; 23 tác phẩm của bộ sưu tập thời trang từ chất liệu Mo cau, đã tạo được sức hấp dẫn về mặt thị giác và đầy nét duyên dáng. Một bản hòa ca trang phục truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của nét đẹp bản địa Lộc Yên. Rất an bình!
Bạn Chắng Thanh Chúc, sinh viên năm IV, lớp: K29 ATT bày tỏ: “Điều chúng em thích nhất ở mo cau là câu chuyện phía sau nó. Từ một vật liệu rất quen thuộc, thậm chí thường bị xem là thứ bỏ đi, qua quá trình sáng tạo, nó có thể trở thành một phần của một thiết kế thời trang và mang một giá trị hoàn toàn mới.
Đó cũng chính là điều thú vị của thời trang bền vững: Không nhất thiết phải tạo ra một thứ hoàn toàn mới, để tạo nên giá trị mới. Đôi khi, chỉ cần nhìn lại một thứ rất quen thuộc bằng một góc nhìn khác, nó đã có thể được “tái sinh”. Chúng em muốn thử phá bỏ suy nghĩ rằng “Những vật liệu bình thường chỉ có thể phục vụ những công năng bình thường”. Nếu được nhìn bằng một tư duy sáng tạo khác, một tấm mo cau cũng có thể trở thành một phần của thời trang hiện đại”./.
Trần Ngọc