Ngày 8/10/2026, tại hội thảo góp ý 7 dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo, dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2, khóa XVI, đại diện Công an TPHCM đề nghị làm rõ hành vi có khả năng nhưng cố tình không trả nợ, nhằm thống nhất căn cứ xử lý hình sự và tránh hình sự hóa các quan hệ dân sự.
Thiếu tướng Tạ Văn Đẹp, Phó Giám đốc Công an TPHCM và ông Võ Hoàng Ngân, Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM, đồng chủ trì hội thảo với sự tham dự của khoảng 60 đại biểu. Cùng dự Hội thảo có đại biểu Quốc hội Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm Thành phố; đại biểu Quốc hội; đại diện Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân Thành phố; lãnh đạo các sở, ban, ngành, cơ quan tư pháp, đơn vị Quân đội, các trường Công an nhân dân, cơ sở đào tạo luật, Đoàn Luật sư, Hội Luật gia Thành phố cùng đại diện chỉ huy các đơn vị và cán bộ làm công tác pháp chế thuộc Công an Thành phố.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thiếu tướng Tạ Văn Đẹp cho biết, theo chương trình, Bộ Công an chủ trì soạn thảo, trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI 07 dự án luật, gồm: Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); Luật Định danh và xác thực điện tử; Luật An ninh dữ liệu; Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Các dự án luật được đánh giá có ý nghĩa quan trọng về chính trị, pháp lý, góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý để lực lượng Công an nhân dân chủ động tham mưu với Đảng, Nhà nước trong hoạch định chủ trương, chính sách về an ninh, trật tự; triển khai hiệu quả các giải pháp bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Đồng thời, tạo cơ sở phục vụ xây dựng lực lượng Công an nhân dân trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Với tinh thần trách nhiệm, các đại biểu đã tập trung thảo luận, đóng góp nhiều ý kiến xuất phát từ thực tiễn công tác, làm rõ cơ sở chính trị, pháp lý và sự cần thiết ban hành các dự án luật. Các ý kiến thể hiện sự đồng tình với chủ trương xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, hướng đến nâng cao hiệu quả bảo đảm an ninh, trật tự, giữ vững tính nghiêm minh của pháp luật, đồng thời tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho phát triển khoa học, công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Phân định hành vi chiếm đoạt tài sản bằng công nghệ
Để nhận diện dấu hiệu cố tình không trả nợ, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét các hành vi như chuyển tài sản cho người thân, bạn bè hoặc nhờ người khác đứng tên nhằm che giấu quyền sở hữu; cất giấu tài sản; hoặc sử dụng tài sản vào những mục đích xa hoa, không thiết yếu trong khi từ chối thực hiện nghĩa vụ trả nợ.
Việc cụ thể hóa các dấu hiệu này được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở rõ ràng hơn cho quá trình xác minh, đánh giá hành vi, hạn chế cách hiểu và áp dụng pháp luật không thống nhất. Qua đó, vừa nâng cao hiệu quả đấu tranh với hành vi chiếm đoạt tài sản, vừa bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các bên trong quan hệ dân sự, góp phần duy trì môi trường kinh doanh lành mạnh.
Cũng trong góp ý đối với dự thảo Bộ luật Hình sự, đại diện PC02 đề nghị làm rõ ranh giới giữa tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản quy định tại Điều 174 và tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử chiếm đoạt tài sản quy định tại Điều 290.
Theo hướng góp ý này, cần phân biệt phương thức gian dối nhằm khiến nạn nhân tự nguyện giao tài sản với hành vi sử dụng công nghệ để can thiệp vào hệ thống điện tử, qua đó dịch chuyển hoặc chiếm đoạt tài sản trái ý muốn của chủ sở hữu.
Chẳng hạn, hành vi sử dụng công nghệ Deepfake để giả mạo hình ảnh, giọng nói, mạo danh người quen hoặc người có thẩm quyền, khiến nạn nhân tin tưởng và chuyển tiền, cần được xem xét trên cơ sở bản chất hành vi gian dối và cơ chế dẫn đến việc giao tài sản. Trong khi đó, hành vi xâm nhập, can thiệp hệ thống điện tử để thực hiện giao dịch hoặc dịch chuyển tài sản trái phép đặt ra vấn đề xác định trách nhiệm hình sự theo phương thức và dấu hiệu pháp lý tương ứng.
Việc phân định rõ các nhóm hành vi có ý nghĩa trong bối cảnh công nghệ ngày càng được sử dụng tinh vi để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản. Quy định cụ thể sẽ góp phần tạo thuận lợi cho cơ quan tiến hành tố tụng trong việc định tội danh, đồng thời hạn chế tình trạng chồng lấn trong áp dụng các quy định pháp luật.
Hoàn thiện trách nhiệm bảo vệ dữ liệu cá nhân
Đối với các quy định về tội xâm phạm dữ liệu cá nhân, đại diện PC02 đề nghị làm rõ trách nhiệm hình sự của tổ chức, doanh nghiệp quản lý dữ liệu, nhất là trong trường hợp dữ liệu bị tấn công từ bên ngoài.
Theo kiến nghị, cần có cơ chế xem xét trách nhiệm phù hợp đối với doanh nghiệp chứng minh được rằng đã tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn bảo mật nhưng vẫn trở thành mục tiêu của cuộc tấn công mạng. Đây là vấn đề cần được cân nhắc nhằm phân biệt giữa hành vi vi phạm nghĩa vụ bảo vệ dữ liệu với trường hợp đã thực hiện các biện pháp bảo mật cần thiết nhưng vẫn phát sinh sự cố ngoài khả năng kiểm soát.
Bên cạnh đó, đại diện PC02 kiến nghị đa dạng hóa các chế tài, bổ sung biện pháp khắc phục hậu quả và thực hiện kiểm toán bảo mật độc lập định kỳ dưới sự giám sát của cơ quan nhà nước.
Các đề xuất hướng đến việc hoàn thiện cơ chế xử lý vi phạm theo hướng không chỉ tập trung vào trách nhiệm hình sự mà còn chú trọng khắc phục hậu quả, tăng cường kiểm soát rủi ro và nâng cao trách nhiệm của tổ chức, doanh nghiệp trong quá trình thu thập, quản lý, bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Bổ sung quy định về thương mại điện tử xuyên biên giới
Liên quan đến lĩnh vực tội phạm kinh tế, Trung tá Nguyễn Anh Tài, Phó trưởng Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường (PC03), đề nghị bổ sung quy định cụ thể về thương mại điện tử xuyên biên giới.
Theo đại diện PC03, hoạt động buôn bán, vận chuyển dữ liệu, phần mềm, khóa mã hóa và tài sản số qua biên giới đang gia tăng, trong khi khung pháp lý để xử lý các hành vi liên quan chưa rõ ràng. Thực tiễn này đặt ra yêu cầu hoàn thiện quy định nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc nhận diện, điều tra và xử lý các hành vi vi phạm, đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm kinh tế trong môi trường số.
Việc bổ sung quy định về thương mại điện tử xuyên biên giới cũng được đặt ra trong bối cảnh các giao dịch, sản phẩm và tài sản số ngày càng vượt qua phạm vi lãnh thổ truyền thống, làm phát sinh những vấn đề mới trong quản lý và thực thi pháp luật.
Các ý kiến góp ý của đại diện Công an TPHCM tập trung vào yêu cầu cụ thể hóa dấu hiệu cấu thành tội phạm, phân định rõ các hành vi vi phạm và hoàn thiện cơ chế xử lý đối với những vấn đề phát sinh từ môi trường số. Đây là những nội dung cần được nghiên cứu trong quá trình hoàn thiện các dự án luật, nhằm bảo đảm tính khả thi, thống nhất khi áp dụng pháp luật, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Những ý kiến góp ý của đại diện Công an TPHCM tập trung vào yêu cầu hoàn thiện quy định pháp luật theo hướng rõ ràng, thống nhất và sát với thực tiễn, nhất là trong xử lý hành vi chiếm đoạt tài sản, tội phạm công nghệ và các vi phạm liên quan đến dữ liệu, tài sản số. Việc cụ thể hóa dấu hiệu cấu thành tội phạm, phân định rõ trách nhiệm pháp lý và bổ sung cơ chế xử lý phù hợp không chỉ nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm mà còn góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, hạn chế hình sự hóa các quan hệ dân sự và đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh chuyển đổi số.
Thế Nguyễn