Trải qua 81 năm kể từ mùa thu lịch sử năm 1945, hai chữ “Độc lập” không chỉ nằm trên những trang sử hào hùng mà còn hiện diện trong từng lựa chọn, hành động và khát vọng của thế hệ trẻ. Lớn lên trong hòa bình, giữa một Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ, thế hệ trẻ hôm nay tiếp nhận, gìn giữ và viết tiếp giá trị của độc lập bằng một cách riêng: học tập, sáng tạo, làm chủ công nghệ và đóng góp cho cộng đồng, đất nước.
Độc lập hôm nay không chỉ là ký ức lịch sử, mà là giá trị hiện hữu trong cuộc sống của mỗi người trẻ.
Có những giá trị chỉ thực sự được nhận ra khi con người đặt chúng bên cạnh những gì đã mất đi. Với một thế hệ sinh ra khi chiến tranh đã lùi xa, hòa bình hiện diện trong từng nhịp sống đến mức trở thành điều quen thuộc. Một buổi sáng bình yên đến trường, một lựa chọn nghề nghiệp theo sở thích, một chuyến trở về quê trong ngày lễ hay đơn giản là cuộc sống được hoạch định bằng chính mong muốn của mình, tất cả đều là những biểu hiện cụ thể của một quốc gia có chủ quyền và một xã hội ổn định. Nhưng để có được độc lập, tự do như ngày hôm nay là cả một hành trình lịch sử được đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt và sự hy sinh của nhiều thế hệ.
Dù không trực tiếp trải qua chiến tranh, thế hệ trẻ hôm nay vẫn có cách tiếp cận riêng với hai chữ “độc lập”. Họ không nhất thiết cảm nhận giá trị ấy qua tiếng súng hay những năm tháng chiến tranh khốc liệt để bảo vệ Tổ quốc, mà qua quyền được sống, được học tập, được lựa chọn và được theo đuổi tương lai. Sự thay đổi trong cách cảm nhận không làm ý nghĩa của độc lập vơi đi; trái lại, nó đặt ra một yêu cầu mới: làm thế nào để những thành quả của quá khứ tiếp tục tạo ra giá trị cho hiện tại và tương lai?
Từ một trang sử đến những nhận thức của đời sống hôm nay.
Lịch sử sẽ trở nên gần gũi hơn khi được nhìn qua số phận của mỗi con người. Đứng trước những hàng bia tại một nghĩa trang liệt sĩ, người ta không còn chỉ nhìn thấy những con số hay những mốc thời gian, mà thấy phía sau mỗi cái tên là một cuộc đời từng có tuổi trẻ, gia đình, ước mơ và những dự định còn dang dở. Có những người ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, chưa kịp sống trọn những năm tháng đẹp nhất của cuộc đời. Chính sự hy sinh ấy khiến những trang sử không còn là câu chuyện xa xôi của quá khứ, mà nhắc mỗi người hôm nay hiểu rằng cuộc sống hòa bình, tự do mình đang có đã được đánh đổi bằng tuổi trẻ và cả cuộc đời của biết bao thế hệ đi trước.
Bởi thế, những chuyến về nguồn của học sinh, sinh viên không chỉ mang ý nghĩa giáo dục truyền thống, mà còn là dịp để người trẻ hiểu rõ hơn giá trị của cuộc sống mình đang có. Đứng trước những dấu tích của lịch sử, mỗi người có cơ hội tự đặt cho mình một câu hỏi rất đời thường: mình đang sống như thế nào trên phần bình yên mà biết bao thế hệ đi trước đã đánh đổi bằng tuổi trẻ, thậm chí bằng cả cuộc đời?
Những năm gần đây, các hoạt động tri ân, chăm sóc gia đình chính sách, thăm hỏi người có công, chỉnh trang nghĩa trang liệt sĩ… tiếp tục thu hút sự tham gia của đông đảo thanh niên. Điều đáng quý là nhiều bạn trẻ tìm đến lịch sử không chỉ để tham gia một hoạt động phong trào, mà để hiểu hơn về những gì thế hệ đi trước đã trải qua và đánh đổi. Từ sự thấu hiểu ấy, lịch sử không còn nằm yên trên những trang sách, mà trở thành một phần trong nhận thức của thế hệ trẻ hôm nay về giá trị của hòa bình, độc lập và trách nhiệm của mình.
Khi lòng tự hào được thể hiện bằng những việc làm cụ thể.
Một xã hội không thể được xây dựng chỉ bằng những lời nói đẹp, cũng như lòng tự hào không chỉ dừng lại ở nhận thức hay cảm xúc. Giá trị của một lý tưởng, suy cho cùng, được thể hiện rõ nhất khi mỗi người biến niềm tin và trách nhiệm thành những hành động cụ thể, thiết thực trong đời sống hằng ngày.
Những mùa hè tình nguyện là một minh chứng rõ nét. Qua những công trình, phần việc hướng về cộng đồng, hàng triệu lượt đoàn viên, thanh niên đã có mặt tại các địa bàn khó khăn để sửa chữa đường giao thông, hỗ trợ người dân, tổ chức các hoạt động cho trẻ em và góp sức giải quyết những nhu cầu thiết thực tại địa phương. Năm 2025, các chương trình thanh niên tình nguyện ghi nhận hơn 11,3 triệu lượt đoàn viên, thanh niên tham gia, triển khai gần 23.900 công trình thanh niên, với tổng nguồn lực hơn 310 tỷ đồng. Đằng sau những con số ấy không chỉ là quy mô của phong trào, mà còn là tinh thần dấn thân và ý thức trách nhiệm của một thế hệ trẻ. Bằng những việc làm cụ thể, tình yêu quê hương, niềm tự hào và trách nhiệm với đất nước được chuyển hóa thành những giá trị thiết thực cho cộng đồng.
Cũng trong năm 2025, hơn 3.500 đoàn viên, thanh niên thuộc 44 đội hình đã tham gia hỗ trợ triển khai dự án đường dây 500kV Lào Cai – Vĩnh Yên, từ vận động người dân, hỗ trợ giải phóng mặt bằng đến thực hiện các phần việc phục vụ dự án. Những công việc ấy không mang dáng dấp của một thời chiến, nhưng lại cho thấy một phẩm chất luôn cần thiết trong mọi thời đại: khi lợi ích chung cần đến, thế hệ trẻ sẵn sàng góp sức và nhận lấy phần trách nhiệm của mình. Chính trong những lựa chọn và hành động cụ thể ấy, lòng tự hào không còn dừng ở cảm xúc, mà trở thành ý thức trách nhiệm và một thái độ sống.
Giữ gìn thành quả hôm qua bằng năng lực kiến tạo ngày mai.
Trách nhiệm của người trẻ không chỉ mỗi nhìn từ những việc họ làm cho cộng đồng, mà còn từ những giá trị họ tạo ra bằng năng lực, lựa chọn và công việc của mình. Bởi gìn giữ thành quả của các thế hệ đi trước không chỉ là trân trọng những gì đã có, mà còn là làm cho đất nước ngày một tốt hơn từ chính nền tảng ấy.
Một thanh niên lựa chọn trở về quê phát triển sản phẩm nông nghiệp địa phương. Một người trẻ tiếp nối nghề truyền thống của gia đình nhưng tìm cách nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường. Một sinh viên kiên trì theo đuổi nghiên cứu thay vì lựa chọn con đường dễ dàng hơn. Một người lao động chủ động học thêm nghề, nâng cao tay nghề để thích ứng với những thay đổi của thị trường. Đó có thể là những lựa chọn bình dị, không tạo nên những câu chuyện ồn ào, nhưng khi được cộng hưởng từ hàng triệu người trẻ, góp phần bồi đắp nội lực của xã hội. Bởi sức mạnh của một đất nước trong thời bình không chỉ nằm ở những thành tựu lớn, mà còn được tạo nên từ năng lực lao động, sáng tạo và khát vọng vươn lên của mỗi người.
Năm 2025, cuộc thi Dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn tiếp nhận 228 hồ sơ từ 34 tỉnh, thành đoàn, trong đó 30 dự án được lựa chọn vào vòng chung kết. Đáng chú ý, nhiều ý tưởng tập trung vào nâng cao giá trị sản phẩm bản địa, tạo việc làm và phát triển kinh tế ngay tại địa phương. Những dự án ấy cho thấy một cách người trẻ lựa chọn gắn sự phát triển của bản thân với sự phát triển của quê hương.
Từ những câu chuyện như vậy, có thể thấy trách nhiệm với quê hương không nhất thiết đồng nghĩa với việc tất cả phải lựa chọn một con đường giống nhau. Có người cống hiến bằng nghiên cứu, có người bằng lao động, kinh doanh hay những hoạt động vì cộng đồng. Mỗi lựa chọn có một cách tạo ra giá trị khác nhau, nhưng cùng gặp nhau ở ý thức đóng góp bằng chính năng lực của mình. Điều quan trọng là người trẻ biết biến những cơ hội được thụ hưởng từ hòa bình, độc lập và sự phát triển của đất nước thành năng lực để tiếp tục tạo ra những giá trị mới cho xã hội.
Có lẽ, đó cũng là một cách sâu sắc để hiểu về độc lập trong thời đại hôm nay. Nếu các thế hệ đi trước đã dành tuổi trẻ, thậm chí cả cuộc đời để giành và bảo vệ quyền tự quyết của dân tộc, thì trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay là biết sử dụng quyền tự quyết ấy để lựa chọn cách sống có trách nhiệm và góp phần tạo dựng một tương lai tốt đẹp hơn. Sự tiếp nối ấy không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều phi thường. Mỗi người có thể bắt đầu bằng việc làm tốt công việc của mình, sống có trách nhiệm với cộng đồng và không ngừng nâng cao năng lực để tạo ra những giá trị có ích cho xã hội.
Quốc khánh, vì thế, không chỉ là dịp nhìn lại một dấu mốc đã làm thay đổi vận mệnh dân tộc, mà còn là dịp để mỗi người nhìn lại chính mình: giữa cuộc sống hòa bình và những cơ hội mà độc lập mang lại, chúng ta đã làm gì để xứng đáng với những thành quả được trao truyền?
Khi niềm tự hào trở thành trách nhiệm tiếp nối.
Nếu ký ức về những năm tháng đấu tranh giúp thế hệ trẻ hiểu vì sao độc lập đáng quý, thì những con người đang sống và cống hiến hôm nay lại cho thấy giá trị ấy được tiếp nối như thế nào. Mỗi thế hệ có một hoàn cảnh lịch sử và một cách đóng góp khác nhau. Với người trẻ hôm nay, sự tiếp nối không nằm ở việc lặp lại con đường của thế hệ trước, mà ở việc dùng tri thức, năng lực và lựa chọn của chính mình để giải quyết những vấn đề của thời đại, đóng góp ở lĩnh vực mình theo đuổi và trong những công việc đất nước, xã hội đang cần.
Lê Kiến Thành, chàng trai sinh năm 2007, là một ví dụ rõ nét. Từ một học sinh Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn (Gia Lai), Thành giành Huy chương Vàng Olympic Tin học quốc tế năm 2025 và Huy chương Bạc Olympic Tin học châu Á – Thái Bình Dương. Những thành tích ấy đưa tên tuổi một học sinh Việt Nam lên sân chơi trí tuệ quốc tế. Nhưng phía sau những tấm huy chương còn là một câu chuyện về trách nhiệm của người trẻ trong thời bình: học tập nghiêm túc, chinh phục tri thức và khẳng định năng lực của người Việt bằng những thành quả thực chất cũng là cách góp phần nâng cao vị thế đất nước. Thành được Trung ương Đoàn lựa chọn là một trong 10 Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2025.
Ở lĩnh vực nghiên cứu khoa học, TS Phạm Anh Tuấn cho thấy một cách cống hiến khác: dùng năng lực chuyên môn để tìm lời giải cho những vấn đề của khoa học. Cùng với TS Đặng Thị Lệ Hằng, anh là một trong hai nhà khoa học trẻ được vinh danh tại Giải thưởng Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2025. Những thành quả nghiên cứu ấy gợi mở một ý nghĩa rộng hơn: sức mạnh của một quốc gia độc lập không chỉ nằm ở khả năng bảo vệ chủ quyền, mà còn ở năng lực tạo ra tri thức, làm chủ khoa học, công nghệ và từng bước xây dựng nội lực cho sự phát triển lâu dài.
Sự cống hiến cũng hiện diện trong những công việc gắn trực tiếp với đời sống và nền kinh tế. Nguyễn Chí Đông, được vinh danh ở lĩnh vực lao động sản xuất, hay Phạm Chí Nhu ở lĩnh vực kinh doanh – khởi nghiệp, là những ví dụ cho thấy giá trị đóng góp không chỉ được tạo nên từ những thành tựu mang tính hàn lâm. Làm ra sản phẩm, nâng cao hiệu quả lao động, xây dựng doanh nghiệp, tạo việc làm và đóng góp cho nền kinh tế đều là những cách thiết thực để mỗi cá nhân tham gia vào quá trình phát triển chung của đất nước.
Trong danh sách những gương mặt được vinh danh còn có Mùa A Thi ở lĩnh vực hoạt động xã hội. Sự hiện diện của một người trẻ hoạt động vì cộng đồng bên cạnh các nhà khoa học, người lao động, doanh nhân, vận động viên hay nghệ sĩ cho thấy trách nhiệm của thế hệ trẻ không có một khuôn mẫu duy nhất. Mỗi người có thể đóng góp bằng trí tuệ, sức lao động, sự sáng tạo hay bằng những việc làm hướng đến cộng đồng. Điều quan trọng không nằm ở việc lựa chọn con đường nào, mà ở những giá trị được tạo ra trên con đường mình lựa chọn.
Nhìn vào những gương mặt ấy, có thể thấy một điểm chung đáng suy ngẫm: giá trị của mỗi người không chỉ nằm ở những gì họ đạt được cho bản thân, mà còn ở cách năng lực cá nhân được chuyển hóa thành giá trị chung. Thành tích của Lê Kiến Thành được ghi dấu trên đấu trường trí tuệ quốc tế; thành quả của các nhà khoa học được tạo nên trong quá trình nghiên cứu; dấu ấn của người lao động, doanh nhân hiện diện trong sản phẩm, việc làm và những giá trị kinh tế được tạo ra; còn đóng góp xã hội được thể hiện qua những thay đổi tích cực cho con người và cộng đồng. Những con đường khác nhau, nhưng cùng gặp nhau ở một điểm: khi mỗi người làm tốt phần việc của mình và tạo ra giá trị cho xã hội, họ cũng đang góp phần bồi đắp nội lực của một đất nước độc lập trong thời bình.
Độc lập hôm nay không chỉ là thành quả được trao truyền từ quá khứ, mà còn là nền tảng để mỗi người trẻ tự do lựa chọn, học tập, lao động, sáng tạo và cống hiến. Lòng yêu nước vì thế không nhất thiết phải được thể hiện bằng những điều lớn lao, mà có thể bắt đầu từ việc mỗi người làm tốt công việc của mình, không ngừng nâng cao năng lực và biến những thành quả cá nhân thành giá trị có ích cho cộng đồng, đất nước.
Hòa bình trao cho thế hệ hôm nay quyền lựa chọn và kiến tạo tương lai, nhưng tương lai ấy được tạo dựng như thế nào lại phụ thuộc vào năng lực, trách nhiệm và khát vọng của chính họ. Tiếp nối các thế hệ đi trước không có nghĩa là lặp lại con đường của quá khứ, mà là biết làm chủ tri thức, công nghệ, dám sáng tạo, dấn thân, tạo ra những giá trị mới, đồng thời gìn giữ bản sắc và hướng tới sự phát triển bền vững.
Quốc khánh vì thế không chỉ là dịp nhìn lại dấu mốc đã làm thay đổi vận mệnh dân tộc, mà còn nhắc mỗi người về trách nhiệm với hiện tại và tương lai. Nếu thế hệ cha anh đã hy sinh để giành và bảo vệ quyền tự quyết của dân tộc, thì thế hệ trẻ hôm nay tiếp nối giá trị của độc lập bằng năng lực tự đứng vững, tự kiến tạo và góp sức vào sự phát triển của đất nước.
Viết tiếp câu chuyện ấy không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều phi thường. Mỗi người trẻ có thể bắt đầu bằng việc trở thành một người có năng lực, có trách nhiệm, có khát vọng và biết tạo ra giá trị. Khi tinh thần ấy hiện diện trong lựa chọn và hành động của cả một thế hệ, độc lập không chỉ là thành quả của lịch sử được gìn giữ, mà còn trở thành sức mạnh để Việt Nam vững vàng kiến tạo và làm chủ tương lai.
Anh Tuấn
Tài liệu tham khảo
1.Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2024), Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Hà Nội.
2.Chính phủ (2013), Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013, Hà Nội.
3.Chính phủ (2025), Công điện số 57/CĐ-TTg ngày 05/5/2025 về công tác chuẩn bị tổ chức Lễ khởi công, khánh thành các dự án, công trình quy mô lớn và chuẩn bị tổ chức triển lãm các thành tựu kinh tế – xã hội kỷ niệm 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Hà Nội.
4.Chính phủ (2026), Lời nói đầu Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.
5.Hồ Chí Minh (1945), Tuyên ngôn Độc lập, ngày 02/9/1945, Quảng trường Ba Đình, Hà Nội. Nội dung và hoàn cảnh công bố được giới thiệu trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.