Trong bối cảnh hiện nay, hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng đã trở thành mặt trận trọng yếu, góp phần giúp Việt Nam giữ vững cân bằng chiến lược và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa bằng các biện pháp hòa bình. Thực tiễn đó cũng đặt ra yêu cầu xây dựng Quân đội tinh, gọn, mạnh, hiện đại với tư duy và tầm nhìn mới, không chỉ giới hạn trong môi trường huấn luyện truyền thống mà phải chủ động vươn ra “biển lớn”, nâng cao năng lực hội nhập và khẳng định vị thế trên trường quốc tế.
Bài viết tập trung làm rõ việc phát huy vai trò xung kích của thanh niên Quân đội trong thực hiện phương châm “Hai đẩy mạnh” (bao gồm: đẩy mạnh xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và đẩy mạnh hội nhập quốc tế, đối ngoại quốc phòng) như một mũi nhọn tiên phong. Đây không chỉ là yêu cầu của tiến trình hiện đại hóa Quân đội mà còn là hướng hành động chiến lược để thế hệ quân nhân trẻ phát huy bản lĩnh, trí tuệ và trách nhiệm trong kỷ nguyên hội nhập.
Thông qua việc không ngừng nâng cao trình độ ngoại ngữ, làm chủ khoa học – công nghệ, thích ứng với môi trường tác chiến và hợp tác quốc tế, đồng thời chủ động tham gia các phái bộ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc và các diễn đàn, hội thao quân sự quốc tế, thanh niên Quân đội từng bước hình thành năng lực hội nhập toàn diện. Đó chính là nền tảng để xây dựng bản lĩnh hội nhập vững vàng, góp phần nâng cao vị thế, uy tín của Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng thời lan tỏa hình ảnh cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” tới bạn bè quốc tế trong bối cảnh mới.
Bước vào kỷ nguyên mới, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đặt ra yêu cầu Quân đội nhân dân Việt Nam phải không ngừng nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu, quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Trong tiến trình đó, việc quán triệt và triển khai hiệu quả phương châm “Hai đẩy mạnh”: đẩy mạnh xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại gắn với đẩy mạnh hội nhập quốc tế, đối ngoại quốc phòng – là định hướng chiến lược có ý nghĩa then chốt, góp phần củng cố sức mạnh quốc phòng, giữ vững thế cân bằng chiến lược và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa bằng các biện pháp hòa bình.
Trên hành trình vươn ra “biển lớn”, thanh niên Quân đội luôn khẳng định vai trò là lực lượng xung kích, nòng cốt trong thực hiện các nhiệm vụ hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng. Với bản lĩnh chính trị vững vàng, tri thức, khát vọng cống hiến và tinh thần dám đảm nhận nhiệm vụ mới, tuổi trẻ toàn quân không chỉ góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ quân sự, quốc phòng mà còn trực tiếp lan tỏa hình ảnh cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ”, nâng cao vị thế, uy tín của Quân đội nhân dân Việt Nam trên trường quốc tế.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, cạnh tranh chiến lược và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn biến nhanh chóng, yêu cầu đối với thanh niên Quân đội không còn dừng ở tinh thần nhiệt huyết hay ý chí xung kích, mà phải được chuyển hóa thành năng lực hội nhập thực chất. Điều đó đòi hỏi mỗi quân nhân trẻ không ngừng mở rộng tầm nhìn, làm chủ ngoại ngữ, khoa học – công nghệ và kỹ năng hợp tác quốc tế; sẵn sàng tham gia các phái bộ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, các hoạt động đối ngoại quốc phòng và diễn đàn quân sự đa phương. Chính quá trình rèn luyện ấy sẽ hình thành bản lĩnh hội nhập, góp phần xây dựng Quân đội hiện đại, đồng thời khẳng định vai trò, trách nhiệm của Việt Nam trong cộng đồng quốc tế.
Chính vì vậy, thanh niên Quân đội phải là lực lượng tiên phong trong học tập, rèn luyện và không ngừng nâng cao năng lực hội nhập quốc tế. Bên cạnh bản lĩnh chính trị và trình độ chuyên môn, việc làm chủ ngoại ngữ, kỹ năng số, kỹ năng mềm và phương pháp làm việc trong môi trường đa quốc gia, đa văn hóa là yêu cầu có ý nghĩa quyết định. Đây chính là “chìa khóa” giúp quân nhân trẻ nâng cao khả năng thích ứng, chủ động tham gia các hoạt động đối ngoại quốc phòng, thực hiện hiệu quả nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa bằng các biện pháp hòa bình, đồng thời lan tỏa hình ảnh và giá trị văn hóa quân sự Việt Nam đến bạn bè quốc tế.
Thực tiễn đã chứng minh, quá trình chuẩn bị đó đang được hiện thực hóa bằng những đóng góp thiết thực của tuổi trẻ Quân đội trên các nhiệm vụ quốc tế. Tại các phái bộ gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, những chiến sĩ “mũ nồi xanh” Việt Nam đã phát huy tốt năng lực chuyên môn, khả năng ngoại ngữ, kỹ năng phối hợp trong môi trường đa quốc gia và bản lĩnh thích ứng trước những điều kiện đặc thù. Sự tận tụy, trách nhiệm và tinh thần nhân văn của họ không chỉ góp phần hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà còn khẳng định hình ảnh Quân đội nhân dân Việt Nam yêu chuộng hòa bình, chuyên nghiệp và trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế.
Không chỉ trên các phái bộ gìn giữ hòa bình, thanh niên Quân đội còn khẳng định năng lực hội nhập thông qua các kỳ Hội thao Quân sự quốc tế (Army Games) và nhiều hoạt động đối ngoại quốc phòng. Việc làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại, tác phong chuyên nghiệp, khả năng phối hợp và giao lưu quốc tế đã cho thấy bước trưởng thành của đội ngũ quân nhân trẻ trong quá trình hội nhập. Những kết quả đạt được không chỉ phản ánh chất lượng giáo dục, đào tạo và huấn luyện của Quân đội nhân dân Việt Nam mà còn góp phần nâng cao uy tín, vị thế của Quân đội, lan tỏa sâu rộng hình ảnh cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới.
Song hành với việc nâng cao năng lực hội nhập, công tác đối ngoại quốc phòng và ngoại giao nhân dân ngày càng được triển khai sâu rộng thông qua các chương trình giao lưu sĩ quan trẻ với quân đội các nước láng giềng và đối tác truyền thống như Lào, Trung Quốc, Campuchia, Cuba, Nga, Ấn Độ… Đây không chỉ là diễn đàn để quân nhân trẻ tăng cường giao lưu, học hỏi và xây dựng lòng tin, mà còn là môi trường thực tiễn giúp rèn luyện năng lực hội nhập, khả năng giao tiếp và phối hợp trong môi trường đa quốc gia. Từ yêu cầu đó, phong trào học tập ngoại ngữ, kỹ năng số và kỹ năng mềm ngày càng lan tỏa sâu rộng trong toàn quân thông qua các câu lạc bộ ngoại ngữ, các kỳ thi Olympic tiếng Anh và nhiều mô hình học tập sáng tạo. Quá trình rèn luyện bền bỉ ấy đã góp phần hình thành đội ngũ quân nhân trẻ có đủ năng lực để trở thành những “đại sứ” văn hóa, lan tỏa hình ảnh cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” và bản sắc văn hóa quân sự Việt Nam tới bạn bè quốc tế.
Bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát huy vai trò xung kích của thanh niên Quân đội trong thực hiện phương châm “Hai đẩy mạnh” vẫn đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Trước hết, trình độ ngoại ngữ, kỹ năng số, kỹ năng mềm và khả năng làm việc trong môi trường đa quốc gia của một bộ phận quân nhân trẻ chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu ngày càng cao của hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng. Điều đó ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp, phối hợp, xử lý tình huống cũng như mức độ chủ động khi tham gia các nhiệm vụ quốc tế.
Bên cạnh đó, cơ hội cọ xát thực tiễn và tích lũy kinh nghiệm hội nhập của một bộ phận thanh niên Quân đội vẫn còn hạn chế. Khi tham gia các hoạt động đối ngoại quốc phòng hoặc thực hiện nhiệm vụ quốc tế, một số quân nhân trẻ còn thiếu kinh nghiệm xử lý tình huống, khả năng thích ứng và phương pháp làm việc trong môi trường đa văn hóa. Những hạn chế này đòi hỏi các cấp, các ngành cần tiếp tục quan tâm xây dựng môi trường rèn luyện, mở rộng cơ hội giao lưu quốc tế và nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng để thanh niên Quân đội phát huy tốt hơn vai trò tiên phong trong tiến trình hội nhập quốc tế và xây dựng Quân đội hiện đại.
Mặt khác, xét từ góc độ tổ chức và quản lý, công tác định hướng các hoạt động hội nhập ở một số cơ quan, đơn vị có thời điểm chưa thực sự đồng bộ, sâu sát. Việc bồi dưỡng kỹ năng, trang bị kiến thức nền tảng và định hướng hoạt động của các cơ quan chuyên môn đôi lúc còn thiếu tính chủ động. Những hạn chế này khiến việc triển khai các hoạt động của thanh niên ở một số đơn vị còn lúng túng, bị động, làm cho nhiệt huyết và khát vọng cống hiến của tuổi trẻ chưa được chuyển hóa thành những kết quả thực chất, bền vững.
Để thanh niên Quân đội thực sự trở thành lực lượng xung kích trong tiến trình hội nhập quốc tế, các cơ quan, đơn vị cần triển khai đồng bộ các giải pháp mang tính đột phá nhằm nâng cao bản lĩnh và năng lực toàn diện cho tuổi trẻ.
Trước hết, cần xây dựng môi trường học tập và rèn luyện thuận lợi, tạo điều kiện để thanh niên phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo. Cấp ủy, chỉ huy các cấp không chỉ giao nhiệm vụ mà cần quan tâm xây dựng môi trường văn hóa, học tập cởi mở, khuyến khích thanh niên không ngừng trau dồi tri thức và kỹ năng. Trong đó, cần đặc biệt chú trọng bồi dưỡng nhận thức, kiến thức và các kỹ năng thiết yếu, nhất là năng lực ngoại ngữ và tư duy hội nhập. Đồng thời, tiếp tục duy trì, phát triển và nâng cao chất lượng hoạt động của các câu lạc bộ ngoại ngữ, gắn việc rèn luyện kỹ năng mềm với quá trình xây dựng thế hệ “quân nhân số”, “chiến sĩ số”. Qua đó, giúp thanh niên Quân đội chuyển hóa khát vọng cống hiến thành năng lực thực tiễn, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội hiện đại và hội nhập quốc tế.
Bên cạnh đó, cấp ủy, chỉ huy các cấp cần chủ động giao nhiệm vụ mới, nhiệm vụ khó, tạo môi trường rèn luyện và cọ xát thực tiễn để thanh niên phát huy năng lực. Bản lĩnh hội nhập quốc tế không chỉ được hình thành từ quá trình học tập mà còn được tôi luyện qua thực tiễn công tác. Vì vậy, cần tin tưởng giao cho cán bộ trẻ có năng lực đảm nhiệm các khâu đột phá, nhiệm vụ đột xuất và các hoạt động đối ngoại quốc phòng quan trọng. Việc trực tiếp tham gia xử lý các tình huống phức tạp trong môi trường đa quốc gia, đa văn hóa sẽ giúp quân nhân trẻ tích lũy kinh nghiệm, nâng cao khả năng thích ứng, rèn luyện bản lĩnh và từng bước trưởng thành, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Cùng với đó, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phát hiện, bồi dưỡng, đào tạo, thu hút và trọng dụng tài năng trẻ, tạo động lực để thanh niên Quân đội cống hiến và phát triển. Các cơ quan, đơn vị cần xây dựng, triển khai hiệu quả quy hoạch, kế hoạch phát hiện, bồi dưỡng và sử dụng cán bộ trẻ có năng lực; đồng thời cụ thể hóa các chính sách khuyến khích, khen thưởng, biểu dương kịp thời những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong huấn luyện, nghiên cứu khoa học, làm chủ công nghệ, đối ngoại quốc phòng và tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. Khi cơ chế đánh giá, sử dụng và đãi ngộ được thực hiện công khai, minh bạch, thanh niên Quân đội sẽ có thêm động lực để không ngừng phấn đấu, phát huy trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng cống hiến, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và đẩy mạnh hội nhập quốc tế, đối ngoại quốc phòng.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, đối ngoại quốc phòng tiếp tục là một mặt trận quan trọng, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Trên mặt trận đó, thanh niên Quân đội giữ vai trò là lực lượng xung kích, tiên phong, trực tiếp góp phần nâng cao uy tín, vị thế của Quân đội nhân dân Việt Nam trên trường quốc tế thông qua bản lĩnh, trí tuệ và tinh thần trách nhiệm.
Để thực hiện thắng lợi phương châm “Hai đẩy mạnh”, mỗi cán bộ, chiến sĩ trẻ cần không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao trình độ ngoại ngữ, kỹ năng số, kỹ năng mềm, làm chủ khoa học, công nghệ và phương pháp làm việc trong môi trường quốc tế. Đó là nền tảng để tuổi trẻ Quân đội nâng cao năng lực hội nhập, chủ động đảm nhiệm các nhiệm vụ đối ngoại quốc phòng, tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc và các hoạt động hợp tác quân sự quốc tế.
Mỗi quân nhân trẻ khi thực hiện nhiệm vụ quốc tế không chỉ đại diện cho bản lĩnh, trí tuệ của Quân đội nhân dân Việt Nam mà còn là cầu nối lan tỏa hình ảnh cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ”, một Quân đội yêu chuộng hòa bình, trách nhiệm và nhân văn. Những đóng góp đó sẽ tiếp tục góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đồng thời khẳng định vị thế và trách nhiệm của Việt Nam trong cộng đồng quốc tế.
Thiếu tá Lê Minh Tân, Đại úy Lê Quyết Tiến/Học viện Chính trị/ Bộ Quốc phòng