Từ các thủ tục đất đai, xây dựng, chứng thực, đăng ký kinh doanh đến tiếp nhận phản ánh của công dân, mỗi hồ sơ hành chính tại TP Cần Thơ đều phản chiếu trực tiếp mối quan hệ giữa chính quyền với người dân và doanh nghiệp. Thực hiện tinh thần Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Kế hoạch năm 2026 của UBND TP Cần Thơ đặt ra yêu cầu xuyên suốt: công khai, minh bạch, không nhũng nhiễu, không gây phiền hà; lấy sự hài lòng và hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo cho hoạt động của bộ máy hành chính.
Áp lực cải cách tại bộ phận “một cửa”
Tại TP Cần Thơ, thủ tục hành chính hiện diện trong hầu hết hoạt động kinh tế – xã hội thường nhật của người dân và doanh nghiệp. Ghi nhận tại bộ phận “một cửa” vào đầu giờ làm việc cho thấy nhu cầu giải quyết hồ sơ rất đa dạng: từ chứng thực giấy tờ nhà đất, đăng ký sửa chữa, cải tạo mặt bằng của hộ kinh doanh đến tìm hiểu quy trình pháp lý để triển khai hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây đều là những lĩnh vực tác động trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp của công dân cũng như môi trường đầu tư, kinh doanh của thành phố.
Mỗi hồ sơ hành chính được tiếp nhận không chỉ là thủ tục giấy tờ đơn thuần mà còn gắn với tài sản, nguồn vốn vay ngân hàng, hợp đồng chuyển nhượng, kế hoạch sản xuất kinh doanh hoặc các phản ánh liên quan đến trật tự đô thị. Đặc biệt tại khu vực đô thị trung tâm – nơi tập trung đông dân cư và hoạt động thương mại, dịch vụ diễn ra sôi động – yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ cán bộ, công chức là phải hướng dẫn chính xác, công khai thời hạn giải quyết, minh bạch về thẩm quyền và bảo đảm chuẩn mực ứng xử trong quá trình phục vụ người dân.
Thực tế cho thấy, đất đai, xây dựng, quy hoạch và trật tự đô thị luôn là nhóm lĩnh vực có khối lượng hồ sơ lớn và nhận được sự quan tâm cao từ xã hội. Do tính chất liên thông, liên quan đến nhiều quy định và cơ quan chức năng, các thủ tục này dễ phát sinh vướng mắc nếu khâu tiếp nhận ban đầu không được thực hiện đầy đủ, chuẩn xác. Việc hướng dẫn thiếu rõ ràng có thể khiến người dân phải đi lại nhiều lần; quy trình thiếu minh bạch dễ tạo tâm lý e ngại, trong khi thái độ ứng xử thiếu chuẩn mực của cán bộ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của người dân đối với cơ quan công quyền.
Tại các quầy tiếp nhận hồ sơ, tính minh bạch cần được thể hiện trực quan thông qua việc niêm yết đầy đủ thủ tục, quy trình và thời gian giải quyết. Cán bộ, công chức không được tự ý đặt thêm thành phần hồ sơ hoặc phát sinh quy trình ngoài danh mục đã công khai. Theo quy định, sau khi tiếp nhận hồ sơ đúng quy định, cơ quan và cá nhân trực tiếp thụ lý không được yêu cầu người dân, doanh nghiệp bổ sung hồ sơ, tài liệu quá một lần. Đây được xem là thước đo năng lực hướng dẫn ban đầu của công chức, giúp người dân nắm rõ quyền lợi, trách nhiệm, thời hạn giải quyết và cơ quan xử lý; đồng thời hạn chế tình trạng hướng dẫn thiếu thống nhất gây kéo dài thời gian và phát sinh bức xúc.
Dưới góc độ kinh tế, việc người dân hoặc doanh nghiệp phải đi lại nhiều lần do thủ tục thiếu rõ ràng chính là một dạng chi phí xã hội phát sinh, làm lãng phí thời gian lao động, tăng chi phí di chuyển và ảnh hưởng đến tiến độ các giao dịch dân sự, hoạt động sản xuất kinh doanh. Đối với các hộ kinh doanh tại khu vực trung tâm, sự chậm trễ trong thủ tục mặt bằng, chứng thực có thể tác động trực tiếp đến tiến độ kinh doanh; trong khi với người dân, việc chậm giải quyết hồ sơ đất đai sẽ ảnh hưởng đến vay vốn, chuyển nhượng hoặc ổn định nơi ở.
Các khuyến nghị về quản trị công của Ngân hàng Thế giới và OECD đều cho rằng việc giảm gánh nặng thủ tục, tăng tính minh bạch và hạn chế tiếp xúc trực tiếp không cần thiết là giải pháp quan trọng để giảm chi phí tuân thủ, ngăn ngừa nguy cơ “tham nhũng vặt” và củng cố niềm tin đối với khu vực công. Tinh thần này cũng thống nhất với mục tiêu xử lý, ngăn chặn tình trạng nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân và doanh nghiệp theo Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
Trong mô hình quản lý của thành phố, cấp phường là đơn vị gần dân nhất, trực tiếp tiếp nhận, hướng dẫn và giải quyết nhiều hồ sơ thuộc thẩm quyền như trật tự xây dựng, chứng thực hay hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến. Nếu thành phố giữ vai trò chỉ đạo, điều phối và kiểm tra, thì phường chính là nơi kiểm nghiệm hiệu quả chính sách thông qua từng hồ sơ cụ thể. Một bộ phận “một cửa” hoạt động hiệu quả phải đáp ứng các tiêu chí: hướng dẫn rõ ràng, xử lý đúng hạn, tiếp nhận và phản hồi kịp thời ý kiến người dân, đồng thời bảo đảm chuẩn mực công vụ của đội ngũ cán bộ. Đối với lĩnh vực đất đai và xây dựng, những yêu cầu này càng cần được siết chặt vì liên quan trực tiếp đến tài sản của người dân và trật tự đô thị.
Cơ chế giám sát và trách nhiệm người đứng đầu
Trên tinh thần đó, Kế hoạch năm 2026 của UBND TP Cần Thơ được cụ thể hóa bằng nhiều nhóm giải pháp đồng bộ, tập trung vào nâng cao nhận thức, siết chặt kỷ luật công vụ, kiểm soát các vị trí thường xuyên tiếp xúc với người dân, doanh nghiệp và xử lý nghiêm hành vi lợi dụng nhiệm vụ để gây khó khăn, trục lợi. Mục tiêu đặt ra không chỉ là nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính mà còn xây dựng môi trường công vụ minh bạch, liêm chính và phục vụ.
Tại cơ sở, UBND phường Ninh Kiều đã ban hành Kế hoạch số 112/KH-UBND, xác định xây dựng chính quyền liêm chính, hành động, phục vụ nhân dân là nhiệm vụ trọng tâm trong cải cách hành chính. Kế hoạch nhấn mạnh yêu cầu chủ động phòng ngừa, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các biểu hiện nhũng nhiễu, gây phiền hà trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính, qua đó góp phần củng cố niềm tin của người dân đối với chính quyền địa phương.
Tinh thần xuyên suốt được đặt ra là không để sai phạm trong thực thi công vụ bị xử lý hình thức hoặc dừng ở mức nhắc nhở nội bộ. Cán bộ, công chức lợi dụng vị trí công tác để vòi vĩnh, gây khó khăn, trục lợi hoặc thực hiện sai quy trình giải quyết công việc phải bị xem xét xử lý nghiêm theo quy định. Đối với những trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, hồ sơ phải được chuyển cơ quan có thẩm quyền để xử lý, bảo đảm nguyên tắc không bao che, không hợp thức hóa sai phạm.
Một nội dung quan trọng khác là đề cao trách nhiệm của người đứng đầu. Khi để xảy ra vi phạm trong phạm vi quản lý, người đứng đầu cơ quan, đơn vị và cán bộ quản lý trực tiếp không thể đứng ngoài trách nhiệm. Việc công khai xin lỗi người dân, tổ chức bị ảnh hưởng và khẩn trương khắc phục hậu quả không chỉ thể hiện tinh thần cầu thị mà còn là yêu cầu cụ thể của trách nhiệm công vụ. Quyền hạn quản lý phải đi đôi với nghĩa vụ giải trình, nhất là tại cấp phường – nơi chính quyền tiếp xúc trực tiếp với người dân hằng ngày và là nơi chất lượng phục vụ được cảm nhận rõ nhất qua từng thủ tục hành chính cụ thể.
Trong giải quyết thủ tục hành chính, phường Ninh Kiều đặt yêu cầu không để cán bộ tiếp nhận, xử lý hồ sơ tùy tiện yêu cầu người dân bổ sung giấy tờ nhiều lần sau khi hồ sơ đã được tiếp nhận. Quy định này nhằm khắc phục tình trạng hướng dẫn thiếu đầy đủ, kéo dài thời gian giải quyết, làm phát sinh bức xúc hoặc tạo kẽ hở cho tiêu cực. Nếu được thực hiện nghiêm túc, đây sẽ là giải pháp thiết thực để giảm phiền hà cho người dân, đồng thời nâng cao trách nhiệm của cán bộ ngay từ khâu tiếp nhận ban đầu.
Việc trang bị hệ thống ghi âm, ghi hình và giám sát trực tuyến tại nơi tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính cũng góp phần tăng tính minh bạch trong thực thi công vụ. Các thiết bị này không chỉ hỗ trợ theo dõi thái độ phục vụ của cán bộ, công chức mà còn tạo cơ sở khách quan để xác minh khi phát sinh phản ánh, khiếu nại hoặc tố cáo từ người dân và doanh nghiệp.
Cùng với Ninh Kiều, UBND phường Tân An cũng triển khai nhiều giải pháp xây dựng chính quyền liêm chính theo tinh thần Chỉ thị số 10/CT-TTg. Trọng tâm là siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính; nâng cao trách nhiệm người đứng đầu; đồng thời kiểm soát các khâu dễ phát sinh tiêu cực trong quá trình tiếp nhận và giải quyết công việc cho người dân, doanh nghiệp. Những cán bộ, công chức có hành vi nhũng nhiễu, gây phiền hà hoặc trục lợi phải bị xử lý nghiêm tùy theo tính chất, mức độ vi phạm; trường hợp đủ căn cứ sẽ xem xét trách nhiệm theo quy định pháp luật.
Địa phương cũng chủ động rà soát, kiến nghị sửa đổi hoặc loại bỏ những quy định, thủ tục, văn bản còn chồng chéo, bất cập. Đây được xem là giải pháp đi vào gốc rễ của cải cách hành chính, giúp quy trình giải quyết hồ sơ rõ ràng hơn, thủ tục dễ tiếp cận hơn, thời hạn minh bạch hơn và trách nhiệm ở từng khâu được xác định cụ thể.
Để bảo đảm kế hoạch được triển khai nghiêm túc, UBND thành phố quy định rõ mốc thời gian thực hiện: thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, địa phương phải xây dựng kế hoạch triển khai và gửi Sở Nội vụ để theo dõi, tổng hợp. Định kỳ hằng năm, kết quả thực hiện phải báo cáo về Sở Nội vụ trước ngày 20/11 để tổng hợp, tham mưu UBND thành phố.
Sở Nội vụ được giao chủ trì công tác đôn đốc, tăng cường kiểm tra chuyên đề và kiểm tra công vụ đột xuất đối với cán bộ, công chức, viên chức. Trong khi đó, Thanh tra thành phố tập trung kiểm tra trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Cơ chế kiểm tra, giám sát này đặc biệt cần thiết đối với các lĩnh vực nhạy cảm như đất đai, quy hoạch, trật tự đô thị nhằm xóa bỏ tâm lý “xin – cho”, hạn chế tình trạng hướng dẫn không đầy đủ hoặc đùn đẩy trách nhiệm trong xử lý hồ sơ.
Trong tiến trình hiện đại hóa nền hành chính, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng chính quyền điện tử và triển khai dịch vụ công trực tuyến toàn trình không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật quản lý, mà còn là giải pháp quan trọng để nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của bộ máy công quyền. Việc số hóa quy trình, lưu vết toàn bộ tiến độ xử lý hồ sơ sẽ giúp kiểm soát chặt chẽ trách nhiệm của từng khâu, từng cá nhân, đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm như đất đai, xây dựng và trật tự đô thị.
Tuy nhiên, mục tiêu cốt lõi của cải cách hành chính không nằm ở số lượng phần mềm hay mức độ hiện đại của hệ thống công nghệ, mà ở chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Một nền hành chính hiện đại phải được xây dựng trên thái độ phục vụ chuẩn mực, quy trình tối giản, dữ liệu minh bạch và trách nhiệm công vụ rõ ràng. Hiệu quả cải cách không thể chỉ thể hiện trên văn bản hay kế hoạch, mà phải được kiểm chứng bằng từng hồ sơ được giải quyết đúng hạn, đúng quy định, công khai và tạo được sự hài lòng thực chất cho người dân trong đời sống hằng ngày.
Trong bối cảnh đô thị phát triển nhanh, yêu cầu quản trị ngày càng cao và nhu cầu của người dân, doanh nghiệp ngày càng đa dạng, cải cách hành chính càng phải được xem là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục và gắn chặt với đạo đức công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức. Khi quy trình được minh bạch, trách nhiệm được xác định rõ ràng và mọi hành vi nhũng nhiễu bị xử lý nghiêm, niềm tin của người dân đối với chính quyền sẽ được củng cố. Đó cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng một nền hành chính phục vụ, chuyên nghiệp, liêm chính và lấy người dân làm trung tâm trong mọi hoạt động quản lý nhà nước.
Trọng Nguyễn