Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11/2026 đánh dấu bước đảo chiều đáng chú ý trên chính trường Mỹ khi Đảng Dân chủ giành chiến thắng áp đảo, dự kiến kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện từ tháng 1/2027. Kết quả này không chỉ làm thay đổi tương quan quyền lực tại Washington mà còn đặt ra những thách thức mới đối với chính quyền hiện tại của Mỹ, với khả năng tác động sâu rộng đến chính sách đối nội, đối ngoại và cục diện địa chính trị thế giới.
Đảng Dân chủ mở rộng quyền lực tại Quốc hội và các bang
Đảng Dân chủ đã giành lại 5 ghế Thượng viện từ tay Đảng Cộng hòa tại Iowa, Ohio, North Carolina, South Carolina và Texas, tạo nên bước đảo chiều đáng kể trong tương quan lực lượng tại Quốc hội Mỹ.
Tại Hạ viện, theo phân tích của NBC News, Đảng Dân chủ dự kiến giành ít nhất 252 ghế, vượt xa ngưỡng 218 ghế cần thiết để chiếm đa số. Con số cuối cùng có thể thay đổi khi quá trình kiểm phiếu hoàn tất.
Những chiến thắng đáng chú ý xuất hiện tại nhiều địa bàn vốn được xem là thành trì của Đảng Cộng hòa. Ở Texas, ứng viên Dân chủ James Talarico giành chiến thắng trong cuộc đua Thượng viện. Tại South Carolina, ứng viên Annie Andrews đánh bại Thượng nghị sĩ đương nhiệm Darline Graham.
Tại Maine, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Susan Collins thất bại trước ứng viên Dân chủ Troy Jackson. Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Dân chủ Jon Ossoff tái đắc cử tại Georgia sau khi đánh bại Hạ nghị sĩ Mike Collins. Ở New Hampshire, Hạ nghị sĩ Chris Pappas giành chiến thắng trước cựu Thượng nghị sĩ John Sununu, thay thế Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen, người không tiếp tục tranh cử.
Tại Hạ viện, Đảng Dân chủ cũng mở rộng ảnh hưởng ở Iowa, Texas, Florida và Pennsylvania, đồng thời giành thêm ghế tại Kentucky, Missouri, Nebraska, Ohio và Utah. Đáng chú ý, Iowa chuyển từ tình trạng toàn bộ dân biểu thuộc Đảng Cộng hòa sang việc có 3 đại diện của Đảng Dân chủ.
Làn sóng phản đối ông Trump và thất bại của Đảng Cộng hòa
Không chỉ giành quyền kiểm soát Quốc hội, Đảng Dân chủ còn giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử thống đốc tại Texas, Georgia, Ohio và Iowa. Trong khi đó, các thống đốc Dân chủ tại Pennsylvania, Illinois, Maryland, Massachusetts và New York đều tái đắc cử.
Tại Texas, ứng viên Gina Hinojosa đánh bại Thống đốc Cộng hòa Greg Abbott, người tranh cử nhiệm kỳ thứ tư. Ở Ohio, ứng viên Amy Acton vượt qua đối thủ Vivek Ramaswamy.
Kết quả thăm dò cử tri sau bỏ phiếu của NBC News cho thấy tâm lý bất bình với chính quyền và hoạt động lập pháp đang lan rộng. Có tới 62% cử tri không tán thành cách điều hành của Tổng thống Donald Trump, trong khi hơn 75% không hài lòng với hiệu quả hoạt động của Quốc hội.
Đáng chú ý, gần một nửa số cử tri được hỏi cho biết họ xem cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ là cơ hội để thể hiện sự phản đối đối với ông Trump. Đây được xem là một trong những yếu tố lý giải làn sóng ủng hộ dành cho Đảng Dân chủ.
Ông Trump bất ngờ trước thất bại, chỉ trích Fox News
Phản ứng trước kết quả bầu cử, Tổng thống Donald Trump thừa nhận ông “hơi bất ngờ” khi Đảng Cộng hòa không đạt được kết quả như kỳ vọng trên toàn quốc.
Trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với hai người dẫn chương trình Bret Baier và Martha MacCallum của Fox News, ông Trump cho biết từng kỳ vọng đảng mình giành chiến thắng tốt hơn. Ông cũng nhấn mạnh quy mô các cuộc vận động tranh cử và sự nhiệt tình của cử tri Cộng hòa trong suốt chiến dịch.
Ông Trump đồng thời bày tỏ tiếc nuối trước thất bại của Thượng nghị sĩ Darline Graham tại South Carolina.
Đáng chú ý, chưa đầy 10 phút trước cuộc phỏng vấn, ông Trump đã đăng tải thông điệp chỉ trích Fox News trên mạng xã hội Truth Social, cho rằng kênh truyền hình này phải chịu trách nhiệm về những thất bại của Đảng Cộng hòa vì thường xuyên dành thời lượng phát sóng cho các tiếng nói đối lập thuộc Đảng Dân chủ.
Thách thức đối với hai năm cuối nhiệm kỳ của ông Trump
Việc Đảng Dân chủ kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện được dự báo sẽ tạo ra những thay đổi đáng kể đối với hai năm cuối nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của ông Trump.
Với quyền kiểm soát lưỡng viện, Đảng Dân chủ có thêm lợi thế trong hoạt động lập pháp, giám sát chính quyền và định hình chương trình nghị sự tại Washington.
Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries đã công bố chương trình nghị sự 100 ngày, tập trung vào giảm chi phí sinh hoạt và tăng cường giám sát hoạt động của chính quyền Tổng thống Trump.
Chiến thắng của Đảng Dân chủ không đơn thuần là sự đảo chiều quyền lực tại Quốc hội, mà còn phơi bày những giới hạn chính trị mà chính quyền Donald Trump có thể phải đối mặt trong phần còn lại của nhiệm kỳ. Khi Quốc hội trở thành một mặt trận quyền lực đối trọng, khả năng triển khai chương trình nghị sự của Nhà Trắng cũng như tính liên tục trong hoạch định chính sách của Mỹ sẽ chịu sức ép ngày càng lớn. Xa hơn, kết quả này có thể định hình lại tương quan lực lượng trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2028, buộc cả hai đảng phải đánh giá lại chiến lược và triển vọng chính trị của mình.
Theo ASEAN News, đằng sau cuộc cạnh tranh giữa hai đảng Dân chủ và Cộng hòa là một câu hỏi lớn hơn về tương lai của nền dân chủ Mỹ. Trong nhiều thập kỷ, chính trường Mỹ gần như nằm dưới sự chi phối luân phiên của hai đảng, khiến những lực lượng chính trị thứ ba dù có tiếng nói trong một số cuộc bầu cử vẫn khó chuyển hóa ảnh hưởng thành quyền lực thực chất, đặc biệt trong cuộc đua vào Nhà Trắng. Những biến động ngày càng sâu sắc trong xã hội Mỹ đặt ra yêu cầu về một không gian chính trị đa dạng và cạnh tranh thực chất hơn, nơi các lực lượng chính trị mới có cơ hội tham gia bình đẳng vào cuộc bầu cử tổng thống, thay vì chỉ hiện diện bên lề hoặc đóng vai trò thứ yếu trong hệ thống quyền lực do hai đảng lớn chi phối. Tương lai chính trị nước Mỹ không chỉ được quyết định bởi việc đảng nào chiến thắng trong cuộc đối đầu Dân chủ – Cộng hòa, mà còn bởi khả năng hệ thống chính trị Mỹ có thể mở rộng tính đại diện, phản ánh đầy đủ hơn những khác biệt và nhu cầu ngày càng phân hóa trong xã hội hay không. Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa vượt ra ngoài biên giới nước Mỹ, bởi mọi thay đổi trong cấu trúc quyền lực và định hướng chính trị tại Washington đều có thể tác động sâu rộng đến các đồng minh, đối thủ và trật tự địa chính trị thế giới.
Thế Nguyễn
Bài viết cùng chuyên mục
Từ vụ clip VF3: Nhìn từ quyền trẻ em và quyền con người
Trung Đông trước nguy cơ bùng phát xung đột Mỹ – Iran
Ba Lan: Khủng hoảng Tòa án Hiến pháp và cuộc đấu quyền lực dai dẳng
Bế tắc chính trị tại Israel: Cánh cửa quyền lực vẫn rộng mở với Netanyahu
Lừa đảo chiếm đoạt tài sản trong đầu tư tài chính trực tuyến: Thực tiễn vụ án Mr Pips và giải pháp phòng ngừa
Kỳ 2: Triết lý giáo dục Việt Nam – cội nguồn dân tộc và sự kế thừa qua các thời đại